|
کارشناسان حوزه سلامت روان معتقدند که در چنین شرایطی، مفهوم «تابآوری اجتماعی» بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند. تابآوری اجتماعی به توانایی افراد و جوامع برای سازگاری با شرایط دشوار، حفظ انسجام اجتماعی و بازگشت به وضعیت عادی پس از بحران اشاره دارد. در واقع، جوامعی که از سطح بالاتری از تابآوری برخوردار هستند، میتوانند آسیبهای ناشی از بحرانها را بهتر مدیریت کرده و با حفظ امید، همبستگی و مشارکت اجتماعی، مسیر بازسازی روانی و اجتماعی را با موفقیت بیشتری سپری کنند.
یک روانشناس و متخصص سلامت روان، در خصوص مسأله تابآوری اجتماعی و اثرات آن بر افراد جامعه در شرایط بحران، به ویژه جنگ ۱۲ روزه اخیر، تأکید کرد که تابآوری، یکی از مسائل کلیدی حوزه روانشناختی و سلامت روان است و افرادی که انعطافپذیری بالایی در شخصیت، رفتار و سبک زندگی خود دارند، میتوانند مقاومت بیشتری در مقابل ناکامیها، مشکلات و بحرانهای اجتماعی و شخصی از خود نشان دهند. برعکس، افرادی که انعطافپذیری کمتری دارند، در مواجهه با بحرانها، به ویژه بحرانهای اجتماعی، دچار آسیبهای روانی و زندگی میشوند.
احمد قرهخانی در گفتوگو با خبرنگار همدانپیام افزود: تابآوری ریشه در عوامل ژنتیکی، وراثتی و محیط زندگی دارد. والدین و مراقبان اولیه نقش مهمی در انتقال میزان تابآوری به فرزندان خود دارند. اگر والدینی تابآوری پایینی داشته باشند، احتمالاً فرزندان آنها نیز با مشکلات تابآوری مواجه خواهند شد. بنابراین، والدین، مربیان، معلمان و مدیران باید در این زمینه دقت داشته باشند، زیرا تابآوری قابل انتقال است و میتواند از طریق رفتارها و تعاملات اجتماعی به کودکان و نوجوانان منتقل شود.
وی همچنین به نقش محیط زندگی در تقویت یا کاهش تابآوری اشاره کرد و توضیح داد که محیطی که باعث شوک یا رفتارهای غیرقابل پیشبینی شود، میتواند سطح تابآوری افراد، به ویژه کودکان و نوجوانان، را کاهش دهد. بنابراین، مدیریت محیط و جلوگیری از ارائه اخبار و تصاویر شوکآور یا نامطلوب برای افراد جامعه، اهمیت زیادی دارد.
قرهخانی در ادامه عنوان کرد: تابآوری انواع مختلفی دارد که شامل تحصیلی، عاطفی، روانی، فیزیکی و اجتماعی تابآوری اجتماعی به معنای توانایی افراد در مقابله و سازگاری مناسب با بحرانها و موقعیتهای ناخوشایند مانند جنگ، سیل، زلزله یا مشکلات اقتصادی است. افراد جامعه با داشتن تابآوری اجتماعی بالا، قادر خواهند بود با انعطاف و سازگاری با شرایط نامطلوب مقابله کنند و مشکلات را مدیریت نمایند.
والدین و افرادی که در تعامل مستقیم با کودکان و جامعه هستند، با داشتن تابآوری بالا و انتقال رفتارهای مثبت به دیگران، میتوانند تاثیر مستقیمی بر افزایش تابآوری اجتماعی در جامعه پس از بحرانهای اجتماعی، از جمله جنگ، داشته باشند
وی با اشاره به جنگ ۱۲ روزه اخیر، بیان کرد: این بحران، تابآوری افراد جامعه را به ویژه در کودکان و نوجوانان تحت تأثیر قرار داده است. برای کنترل و تقویت تابآوری پس از جنگ، 2مسأله کلیدی مطرح است که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1-مدیریت محیط و اطلاعرسانی: ارائه اخبار و تصاویر نامطلوب و شوکآور باید محدود شود، به خصوص برای کودکان. والدین و مراقبان باید از مواجهه مستقیم کودکان با اخبار ناگوار جلوگیری کنند.
2- تقویت تعاملات اجتماعی و حمایت جمعی: افزایش حمایت اجتماعی، همبستگی و مشارکت گروهی افراد، به تقویت تابآوری اجتماعی کمک میکند. پس از جنگ مشاهده شده است که بسیاری از کودکان و بزرگسالان از تعاملات اجتماعی خود فاصله گرفتهاند، که این امر باعث کاهش تابآوری و رفاه اجتماعی میشود. تقویت پیوندهای اجتماعی با خانواده، دوستان و جامعه، نقش مهمی در بازسازی تابآوری دارد.
قرهخانی خاطرنشان کرد: والدین و افرادی که در تعامل مستقیم با کودکان و جامعه هستند، با داشتن تابآوری بالا و انتقال رفتارهای مثبت به دیگران، میتوانند تاثیر مستقیمی بر افزایش تابآوری اجتماعی در جامعه پس از بحرانهای اجتماعی، از جمله جنگ، داشته باشند.
وی با تأکید بر اهمیت مثبتاندیشی در افزایش تابآوری اجتماعی گفت: پس از بحرانهایی مانند جنگ ۱۲ روزه، حفظ امید، خوشبینی و نگرش مثبت در جامعه، بهویژه در میان کودکان و نوجوانان، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
این روانشناس با تأکید به اینکه رسانهها و محیط اجتماعی باید از ترویج فضای ناامیدی و انتشار مداوم اخبار منفی پرهیز کنند، گفت: زیرا این روند میتواند موجب کاهش تابآوری افراد شود.
وی حمایت اجتماعی، همبستگی و تقویت پیوندهای اجتماعی را از مهمترین عوامل افزایش تابآوری دانست و خاطرنشان کرد که آموزش و آگاهیبخشی نیز نقش مهمی در توانمندسازی افراد برای مواجهه با بحرانها دارد. به گفته وی، توسعه مهارتهای زندگی در کودکان و نوجوانان، توان مقابله آنان با شرایط دشوار را افزایش میدهد.
قرهخانی در جمعبندی سخنان خود توصیه کرد افراد جامعه هیچگاه امید، خوشبینی و مثبتاندیشی را از دست ندهند، زیرا این عوامل نقش مؤثری در تحمل و مدیریت بحرانهای اجتماعی دارند. همچنین از والدین و سایر الگوهای اجتماعی خواست با ترویج نگرش مثبت و امیدبخشی، به تقویت تابآوری و آرامش این جامعه کمک کند.
|
