|
اجرای اصلاح «بهنژادی» گیاهان در این استان سبب افزایش عملکرد ۲ برابری محصولات کشاورزی از جمله رقم «پیشگام» گندم آبی به میزان 8هزار و ۷۰۰ کیلو و رقم «باران» گندم دیم به میزان ۲هزار و ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار شده است.
استاد دانشگاه بوعلی سینا همدان درباره اصلاح بهنژادی گیاهی برای افزایش عملکرد و مقابله با خشکسالی افزود: میتوان به نمونههای موفقی از بهنژادی گیاهان در تنشهای محیطی تحمل و مقاومت از جمله رقم جو آبی با نام «جلگه» و مقاوم در برابر زنگ زرد و خشکی و سرما به میزان برداشت 7هزار و ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار و رقم جو دیم «انصار» متحمل به خشکی با میزان برداشت ۲هزار و ۹۸۰ کیلوگرم در هکتار اشاره کرد.
سعید موسوی ادامه داد: بهنژادی گیاهی از طریق افزایش عملکرد در واحد سطح بهواسطه بهبود کارایی مصرف آب و هم از طریق افزایش سطح زیرکشت بواسطه بهبود تحمل گیاهان به تنشهای زیستی و غیرزیستی، نقشی اساس و قابل توجه در تأمین غذا و امنیت غذایی بشر دارد.
وی تصریح کرد: از بین تنشهای غیرزیستی، تنش خشکی مهمترین عامل محدود کننده عملکرد گیاهان زراعی راهبردی، از جمله گندم، جو، سیب زمینی، برنج و ذرت است که پیشبینی میشود که در صورت کم توجهی و نبود برنامهریزی دقیق و علمی برای حل این مسأله، این تنش تهدیدی جدی برای تأمین غذای و امنیت غذایی در جهان و در ایران خواهد بود.
موسوی در گفتوگو با ایرنا بیان کرد: بهنژادی از طرفی دیگر با افزایش کیفیت وکمیت پروتئین، افزایش درصد روغن، افزایش قابلیت هضم گیاهان علوفهای، کاهش درصد ساپونین گیاهان علوفهای و بهبود استحکام فیزیکی در پنبه، به افزایش کمیت و کیفیت در گیاهان مختلف منجر شده است.
موسوی بیان کرد: استان همدان نیز در سالهای اخیر، تا حدودی درگیر مسأله کمبود آب و تنش خشکی بوده است که برای جلوگیری از بحرانهای اکولوژیکی آتی، حل این مسأله نیازمند برنامهریزیهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت برای مدیریت و بهرهبرداری اصولی از این منابع محدود و مقابله با تنش کمآبی دارد.
وی 2 عامل اصلی این تنش خشکی را دسترسی نداشتن به منابع کافی آب و نبود بهرهوری بالا و صحیح از حداقل منابع موجود عنوان کرد.
استاد دانشگاه بوعلی سینا همدان افزود: از نظر شرایط آبوهوایی، کشور ایران جزو کشورهایی است که در دسترسی به آبهای با کیفیت و تجدید پذیر محدودیت دارد و حدود ۷۰ تا ۷۵درصد از مساحت آن در مناطق خشک و نیمهخشک واقع شده است و براساس گزارش "مؤسسه نظارت منابع جهان" در سال ۲۰۱۹، ایران جزو4 کشور در معرض خطر کمآبی، قرار دارد.
وی ادامه داد: بر این اساس و باتوجه به اینکه بخش عمدهای از آب موجود در بخش کشاورزی مصرف میشود، بنابراین بیتوجهی به افزایش کارایی مصرف آب در این بخش به یک بحران اکولوژیکی در آیندهای نهچندان دور در استان همدان و در شرایط مشابه، منجر خواهد شد.
موسوی افزایش کارایی مصرف آب در بخشهای مختلف از جمله در بخش کشاورزی را اجتنابناپذیر خواند و بر افزایش بهرهوری از 3 طریق بهنژادی گیاهی، بهزراعی گیاهی و سایر روشها از جمله استفاده از پسابهای صنعتی و فاضلابهای خانگی، توسعه و برنامهریزی پیوسته برای طرحهای آبخیزداری تأکید کرد.
اجرای اصلاح «بهنژادی» سبب افزایش عملکرد ۲برابری گندم شده است
وی اظهار کرد: با توجه به نیاز مبرم برای تأمین غذای کافی برای جمعیت در حال رشد، محدودیت زمینهای زراعی مطلوب و اجبار کشاورزان برای گسترش زمینهای زراعی خود به سمت نواحی حاشیهای، لازمه اقتصادی بودن کشت در این زمینها، که بیشتر شامل زمینهای شوری یا خشک هستند، استفاده از ارقام اصلاح شده متحمل به این تنشها با کمک "علم بهنژادی گیاهی" است.
استاد دانشگاه بوعلی سینا همدان، اصلاح الگوی کشت در استان همدان را به عنوان یک استان پیشرو، زمینهساز کشت بهینه محصولات کشاورزی خواند.
وی توسعه تعاونیهای کشاورزی مدیریت مصرف و افزایش بهرهوری آب در استان و تقویت فرهنگ عمومی زیست محیطی جامعه در برخورد با طبیعت و عوامل آن از دیگری راهکارهای ضروی مقابله با کم آبی عنوان کرد.
موسوی درباره موفقیتهای طرح بهنژادی در جهان گفت: یک نمونه بارز از این هدف میتوان به موضوع انقلاب سبز در کشور مکزیک اشاره کرد که در سال ۱۹۴۳ یک کشور وارد کننده گندم بود و با آغاز پروژه انقلاب سبز در این کشور به کمک علم بهنژادی و با استفاده از ارقام پاکوتاه گندم، این کشور در سال ۱۹۶۵ با صادرات حدود نیم میلیون تن گندم، به یک کشور صادر کننده گندم تبدیل شد.
وی این موفقیت را نتیجه مدیریت مطلوب اصلاح بهنژادی دانست که میزان عملکرد گندم در مکزیک را از ۶۵۰ کیلوگرم در هکتار در آغاز پروژه به 3هزار و ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار تبدیل کند و لذا در سال ۱۹۷۰ این رقم برای این پروژه مهم بهنژادی جایزه نوبل را دریافت کرد.
استاد دانشگاه بوعلی سینا همدان یادآور شد: اگر بخواهیم به نمونههایی از موفقیتهای بهنژادی در ایران از جنبه کارایی مصرف آب اشاره کنیم، میتوان به نمونهای مختلفی از اصلاح و معرفی ارقام مختلف گندم و جو متحمل به تنشهای خشکی و شوری در استانهای مختلف و بهویژه در استان همدان با کمک مؤسسه اصلاح نهال و بذر کرج اشاره کرد که معرفی این ارقام منجر به افزایش چشمگیر در بهرهوری آب در این استان و سایر استانها شده است.
وی تأکید کرد: با توجه به اینکه لازمه بهنژادی وجود تنوع ژنتیکی و بعد گزینش از بین این فرمهای متنوع است و از طرفی چون استان همدان از نظر تنوع گونههای گیاهی دارای تنوع ژنتیکی قابل توجهی است، بنابراین انجام برنامههای بهنژادی در اغلب محصولات زراعی و باغی استان بهویژه در محصولات مهمی چون، گیاهان دارویی، سیب زمینی، سیر، انگور، گردو و یونجه منجر به نتایج مثبت خواهد شد.
علم و هنر تغییر و اصلاح ترکیب ژنتیکی گیاهان را که برای افزایش بازده اقتصادی آن ها انجام میگیرد اصلاح نباتات یا بهنژادی می گویند.آغاز اصلاح نباتات در گیاهان مختلف با آغاز کشاورزی همراه بوده است.
براساس آخرین آمارها مجموع سطح زیرکشت گندم استان معادل ۴۱۶ هزار و ۷۱۳ هکتار است که از این میزان، ۷۲ هزار هکتار سطح زیرکشت گندم آبی و ۳۴۴ هزار و ۷۱۳ هکتار سطح زیرکشت گندم دیم استان است و سال گذشته حدود ۶۵۶ هزار و ۳۱۶ تن محصول گندم در سطح استان تولید شد.
|
