|
■ قبل از تصویب طرح، نقشه به دست مشاوران املاک و دلالان رسید
■ نحوه تغییر کاربری در بلوار بعثت یکی از مهمترین مشکلات طرح است
■ مشاور حواس مردم را به باغات خارج از محدوده پرت کرد
■ در نتیجه تصویب طرح جامع فعلی همدان، مردم و شهرداری ضرر میکنند
■ توسعه همدان باید نوین و مبتنی بر حملونقل عمومی باشد
شهرفروشی در همدان پس از الحاق باغات و روستاها، یکی دیگر از مشکلاتی است که در آخرین نقشه طرح جامع شهر همدان مشاهده میشود.
یک کارشناس شهرسازی با بیان اینکه طرح جامع همدان فدای بیدرایتی مشاور طرح شد، گفت: مهمترین بیتدبیری مشاور در طرح جامع واردکردن حساسترین اراضی واقع در حریم شهر داخل محدوده بود. اراضی پشت باغ موزه و آنطرف بلوار ارم تا درهمرادبیگ برای بلندمرتبهسازی مشخص شده بودند که در بررسی کارشناسی میبینیم نه تنها توجیه فنی و کارشناسی برای ورود این اراضی به محدوده شهر و بلندمرتبهسازی در آن وجود ندارد بلکه از نظر مدیریتی و سیاسی هم باید از ورود این اراضی به داخل محدوده شهر پرهیز کرد.
محمدخلیل البرزنیا ادامه داد: آذرماه سال 1398مشاور نخستین نقشه پیشنهادی خود را بیرون داد که دست به دست بین مشاوران املاک و برخی از مردم میچرخید. از آن تاریخ خرید و فروش باغات این منطقه آغاز شد و طرح را به حاشیه برد. حالا مشاور طرح جامع باید پاسخ بدهد که چرا قبل از مشورت با متولیان امر این اقدام را انجام داده؟
محمدخلیل البرزنیا افزود: بیرون آمدن این نقشه سرآغاز نابودی طرح جامع بود، که برای چنین اقدامی دستگاههای نظارتی باید ورود میکردند.
وی گفت: دومین بیتدبیری مشاور تهیه نکردن پیوست اقتصادی برای شهر است. بهعنوان مثال بلوار بعثت از 45 متر به 75 متر تعریض میشود. نقشه آخر را که بررسی میکردم متوجه شدم پلاکهای اول بلوار تعریض میشوند، اما مشاور به پلاک دوم کاربری مختلط داده، یعنی شهرداری باید پلاک اول را بخرد و دیگر نمیتواند از ارزشافزوده ایجاد شده برای پلاک دوم درآمدی داشته باشد چون آنها مجوز را در طرح جامع دریافت کردهاند. درصورتیکه شهرداری باید از ارزشافزوده پلاک دوم پلاک اول را برای تعریض بخرد. اما اکنون مالکان پلاک دوم علاوه بر اینکه بهراحتی میتوانند مسکونی- تجاری بسازند هزینه این ارزشافزوده را هم به شهرداری نمیدهند.
این شهرساز همدانی بیان کرد: در شرایط فعلی شهرداری یا توان تعریض نخواهد داشت و یا در صورت تعریض بدهکار میشود و باید از درآمد نقاط دیگر شهر به این منقطه بیاورد.
البرزنیا با بیان اینکه هر نقطهای از شهر در مواقع تعریض و تغییر کاربری باید پیوست اقتصادی داشته باشد، ادامه داد: در غیر اینصورت هزینه تعریض و تغییر کاربری از جیب مردم درمیآید و فقط مالکان به ارزشافزوده خوبی میرسند.
وی گفت: مشخص نیست مشاور چرا تا این اندازه به نفع مالکان این منطقه کار کرده و شهرداری را نادیده گرفته است.
البرزنیا اظهار کرد: مشابه چنین اتفاقی برای پلاکهای اول بلوار مدنی هم مشاهده میشود.
وی با بیان اینکه مشکل دیگر این طرح در تغییر کاربری محورهای ورودی شهر است، توضیح داد: پیش از این محورهای ورودی فضای سبز بودند، اما مشاور همه آنها را به خدماتی مانند تالار و رستورانها تغییر کاربری داده و ارزشافزوده سرشاری را نصیب مالکان این مناطق کرده و شهر را از فضای سبز محروم کرده است.
کارشناس شهرسازی گفت: به این نوع تغییر کاربریها شهرفروشی میگویند.
البرزنیا ادامه داد: در این طرح به پلاکهای خیابان طالقانی نیز مجوز 2 طبقه داده چون سیستم حملونقل و ترافیک آن پاسخگوی جمعیت بیشتر نیست.
به گفته این کارشناس شهرسازی، یکی از پیشنهادات عجیب و غیرکارشناسی این طرح که بهنوعی سطحی بودن طرح و مطالعات را نشان میدهد پیشنهاد زیرگذر سواره در 2 محور ارتباطی چهارراه فرهنگ تا میدان فردوسی و همچنین محور میدان باباطاهر تا میدان مدرس است.
وی در ادامه سخنانش گفت: همه این اقدامات و شهرفروشیها در حالی است که در بافت مرکزی شهر مشکلات ساختاری وجود دارد که در طرح جامع به آنها پرداخته نشده. بافت تاریخی، بافت فرسوده، و انواع و اقسام بافتهای میراث فرهنگی در بافت مرکزی وجود دارد. علاوه بر اینها بافت توسعه جدید مانند شهرک مدرس، استادان، اعتمادیه، پردیس و... که هرکدام ضوابط خودش را دارد. پهنه بزرگی در شمال شهر تحت عنوان هلال حاشیهنشینی که از شهرک ولیعصر و حصار امام تا خضر و فقیره را دربر میگیرد هر کدام ضوابط جداگانهای دارد و مشاور باید ضوابط همه این بخشها را یکپارچه میکرد تا شهرداری را از مشکلات آن نجات بدهد.
البرزنیا ادامه داد: شهرداری یک دفترچه ضوابط شهری یکپارچه ندارد تا تکلیفش در مجوزها مشخص باشد به همین دلیل در بسیاری مواقع ضوابط ساختوساز در حاشیه شهر با داخل شهر یکی بوده چون در شهرداری نمیدانند باید چه کنند.
وی با تأکید بر اینکه مشاور با چنین اقداماتی همدان را از داشتن یک طرح جامع خوب محروم کرده، گفت: وقتی همه خیابانهای اصلی کاربری تجاری و مختلط بگیرند سیستم حملونقل مختل میشود. در صورتیکه دنیا به سمت توسعه مبتنی بر حملونقل همگانی رفته. رویکرد جدید شورایعالی شهرسازی و معماری هم همین است و با تهیه چنین طرحی تا 15سال دیگر نمیتوانیم درخواست طرح جامع بدهیم.
البرزنیا توضیح داد: در رویکرد جدید باید ابتدا مسیر حملونقل تعیین و سپس منطقهای تحت عنوان «چشمه گاوی» ایجاد شود. در چشمه گاوی نقطهای از شهر برای ایجاد همه امکانات رفاهی و فروشگاهی و مسکونی مشخص میشود، که در همدان میتوانست زمینهای بایر پشت چهارراه بابک، زمینهای نزدیک چهارراه میدانبار و ورودی تهران برای نقاط چشمه گاوی درنظر گرفته شود. بهنظر میرسد این نقاط بهترین مناطق برای توسعههای بعدی شهر همدان هستند، که با ایجاد یک حملونقل عمومی برای این مناطق میتوان داخل شهر و خارج شهر را هم به یکدیگر متصل کرد.
وی ادامه داد: اما چون مشاور مطالعه دقیقی از شهر نداشت نکات انحرافی مانند بلندمرتبهسازی در بلوار ارم مطرح میکرد تا بهنظر بنده تغییر کاربریهایی که به نفع مالکان و به ضرر سایر شهروندان و شهرداری است دیده نشود. در صورتی که اجرای هر پروژهای باید پیوست اقتصادی داشته و برای شهرداری درآمدزا باشد نه هزینهزا.
هزار هکتار کمبود کاربری عمومی
وی ادامه داد: میتوان گفت تقریباً ظرفیت مسکونی، خدماتی و حملونقلی در شهر همدان اشباع شده و در نهایت میتوان امکانات خدماتی موردنیاز ساکنان مانند پارک، مراکز فرهنگی و مذهبی را تأمین کرد، بنابراین نباید به فکر توسعه در داخل شهر و افزایش جمعیت در این محدوده باشیم.
البرزنیا افزود: طبق مطالعات مشاور طرح جامع، در حالحاضر 599 هکتار کاربری عمومی برای 700 هزار نفر جمعیت همدان وجود دارد درصورتی که کاربری عمومی برای چنین جمعیتی باید هزار و650 هکتار باشد. پس در حالحاضر کمبود بیش از هزار و 50 هکتار کاربری عمومی برای ساکنان شهر همدان وجود دارد. پس با توجه به چنین شرایطی نمیتوانیم جمعیت همدان را اضافه کنیم چون ظرفیت ارائه خدمات وجود ندارد. این به آن معناست که به عنوان مثال نمیتوانیم در بلوار ارم مجتمع گردشگری ایجاد کنیم و یا بلندمرتبهسازی کنیم.
وی ادامه داد: اما چه بخواهیم و چه نخواهیم همدان باید کلانشهر بشود چون روزانه میبینیم که از استانهای مختلف برای استفاده از امکانات درمانی و دانشگاهی و از سایر شهرها برای خرید در بازارها به همدان سفر میکنند که تعدادشان هم کم نیست؛ برای مشاهده این موضوع میتوانیم عبور و مرور پلاکهای استانهای همسایه و تعداد پارک خودروهای غیربومی در مرکز شهر و جلوی بیمارستانها و دانشگاهها را ببینیم.
البرزنیا افزود: خواه ناخواه همه آنها از امکانات شهری ما استفاده میکنند، بنابراین میتوان جمعیت همدان را بیش از جمعیت فعلی و نزدیک به یک میلیون نفر برآورد کرد چون چنین جمعیتی از امکانات موجود استفاده میکنند بدون اینکه امکانات ملی و یا کلانشهری بابت چنین خدماتی بگیریم. در واقع بهجای اینکه از بودجه ملی برای آن استفاده شود از امکانات شهروندان برای خدماتدهی به این مسافران استفاده میشود. پس باید قبول کنیم که شهر باید توسعه پیدا کند و الحاق شهری مانند جورقان به همدان نیز ناگزیر است چون آنها هم از تمام خدمات شهر همدان استفاده میکنند بدون اینکه هزینه آن پرداخت شود.
وی توضیح داد: پس همدان باید توسعه پیدا کند، اما از جهتهای درست. همدان باید توسعه مبتنی بر حملونقل عمومی داشته باشد و تمام خدماتی که مسافران نیاز دارند را از نقاط چشمه گاوی که باید در شهر ایجاد شود، دریافت کنند.
البرزنیا در پایان گفت: راهکار پیشنهادی کارشناسان خبره در این امر این است که با خاتمه این طرح، برابر مصوبه شورایعالی شهرسازی و معماری مورخ 2/4/1399 و 4/5/1400 طرح مورد بازنگری قرار گرفته و طرح جامع شهر با نگرش و روش نوین مدنظر شورایعالی شهرسازی و معماری تهیه شود.
رویکرد نوین تهیه طرح جامع
در رویکرد نوین به منظور افزایش تحققپذیری، ارتقای کارآمدی و خوداتکایی شهرها در چارچوب اصول زیر مدنظر شورایعالی شهرسازی و معماری میباشد.
1. شراکت و مشارکت همه بازیگران (ذینفع و ذینفوذ شهر) در فرایند تهیه و اجرای برنامه
2. توجه به سازو کارهای اجرایی احکام برنامه اعم از پولی، مالی، قانونی (بیان حقوقی سند برنامه)
3. توجه به ظرفیتهای زیستمحیطی به ویژه توجه به محدودیت و چرخه آب و توجه به ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و طبیعی
4. توجه به رابطه متقابل شهر و منطقه (اقتصاد منطقهای و خوداتکایی اقتصادی)
5. توجه به شرایط خاص هر شهر در تهیه برنامه (وجه ممیزه شهر اعم از تاریخی، جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، مسائل و ظرفیتهای آن)
6. خلاقیت در توسعه شهری از راه ظرفیتسازی، رقابتپذیری، بازاریابی مکان و توسعه
7. توجه به تمرکززدایی و تقویت نهادهای محلی
8. برقراری تعادل در اجرای سیاستهای توسعه (توسعه درونی، تدریجی و منفصل) و اولویتبخشی به سیاست بازآفرینی شهری با توجه به تحولات جمعیتی و روند تنزل کیفی شهرها در طول ۲ دهه گذشته
9. توجه به ظرفیتپذیری جمعیت شهرها و برنامهریزی مسکن متناسب با نقش و ظرفیت شهر هدف
10. توجه به نقش نظام حملونقل یکپارچه در توسعه با تأکید بر سیاست توسعه مبتنی بر حملونقل همگانی ( TOD )
11.شفافیت و علنیت در فرایند تهیه برنامه (به رسمیت شناختن اعتراض و شکایت از برنامههای توسعه)
12.یک شهر یک برنامه (هر نوع مداخله در شهر باید در چارچوب برنامه انجام شود)
مصوبه شورایعالی مرجع تصویب: شورايعالي شهرسازي و معماري ایران
مصوبه شورایعالی شهرسازی و معماری ایران پیرامون اتخاذ رویکرد نوین در تهیه برنامههای توسعه شهری
دفتر طرحریزی شهری و طرحهای توسعه و عمران
شورایعالی شهرسازی و معماری در اجرای مصوبه مورخ 28/3/1397خود راجع به تصویب چارچوب رویکرد نو در تهیه برنامههای توسعه شهری، 3 بند و 2 تبصره زیر را به عنوان الحاقیه مصوبه یاد شده تصویب کرد:
۱. شهرهای اصفهان، سنندج، کرمان، نطنز و یزد، 5 شهر پایلوت رویکرد نو هستند.
تبصره: معاونت شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی در حذف، اضافه یا جایگزینی یکی از شهرهای پنجگانه پایلوت مختار است.
۲. مراحل تصویب پایلوتها به قرار زیر تعیین میشود:
الف) دستورکار تهیه برنامه توسعه شهری (به عنوان خروجی مرحله اول: تشخیص مسائل و نیازها و امکانات شهر) پس از تأیید شورای راهبری برنامه توسعه شهر و شورای برنامهریزی استان، برای تصویب به شورایعالی شهرسازی و معماری ارائه شود.
ب) مصوبه برنامه توسعه شهر، بر اساس دستورکار مصوب شورایعالی شهرسازی و معماری (موضوع بند الف)، پس از تأیید شورای راهبری برنامه، و تصویب شورای برنامهریزی استان، به انضمام گزارشات و اسناد برنامه برای ابلاغ به دبیرخانه شورایعالی شهرسازی و معماری ارسال گردد.
تبصره: دبیرخانه شورایعالی شهرسازی و معماری موظف است پس از انطباق مصوبه شورای برنامهریزی استان با دستور کار، مصوبه و اسناد مربوط به مصوبه را ابلاغ کند.
در صورت انطباق نداشتن مصوبه با دستور کار، دبیرخانه شورایعالی شهرسازی و معماری موظف، مصوبه را با بیان انطباق نداشتن برای اصلاح به شورای برنامهریزی استان عودت دهد.
ج) به منظور شفافسازی مراحل تهیه و تصویب و ابلاغ برنامه توسعه شهری و افزایش اجراپذیری آن، مدیریت شهرسازی و معماری ادارهکل راهوشهرسازی موظف است با هماهنگی شوراهای شهرهای پنجگانه بالا، تمهیدات لازم را برای اطلاعرسانی همگانی به منظور جلب مشارکت (ذینفعان و ذینفوذان) به عمل آورد.
مراتب جهت استحضار، انعکاس و اقدام اعلام میشود.
معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورایعالی شهرسازی و معماری ایران ـ محمدسعید ایزدی
|
