|
■ جشنواره بینالمللی به ایستگاه بیستوهفتم نرسید
همدان با جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان پس از 26 دوره توانست در عرصه ملی و بینالمللی حرفی برای گفتن داشته باشد. روزگار بر وفق مراد اهالی تئاتر در استان بود که کرونا بساط پیشرفت در کار را برچید. این رویداد بینالمللی هم رخت بربست و «فصل امید» جایگزین جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان شد.
فراخوان برنامه «فصل امید» بهعنوان جایگزین جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان در 2 بخش نمایشهای صحنهای و مسابقه نمایشنامهنویسی منتشر شد.
تئاتر بهجهت تبعات شیوع ویروس کرونا و برگزار نشدن جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان همدان به شکل مرسوم در سالجاری، ادارهکل هنرهای نمایشی با مشارکت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان، برنامه ویژه «فصل امید» را با هدف حمایت از آثار ویژه مخاطبان خردسال، کودک و نوجوان برگزار میکند. حالا به جای رویداد جهانی قرار است «فصل امید» در 2 بخش نمایشهای صحنهای و مسابقه نمایشنامهنویسی با موضوع کودک و نوجوان برگزار شود .
حالا تنها روزنه امید برای پویا بودن هنر نمایش در همدان جشنوارهای است که مهلت ارسال آثار آن تا یکم مهرماه ۱۳۹۹ بود و اعلام نتایج آثار منتخب ۲۰ مهرماه ۱۳۹۹ صورت میگیرد.
البته در بخش مسابقه نمایشنامهنویسی نیز مهلت ارسال آثار تا ۱۲ مهرماه ۱۳۹۹ است و اجرای عمومی آثار منتخب از ۸ آبانماه ۱۳۹۹ تا ۱۵ اسفند ۱۳۹۹ صورت میگیرد. با این تفاسیر امیدواریم حال هنرهای نمایشی و هنرمندان تئاتر به روزهای خوب برسد.
بهاری با عطر و رنگ کرونا
سال ۹۹ در نیمه نخست خود با هنرمندان تئاتر مهربان نبوده است. این هنرمندان که از نیمه دوم سال گذشته بارها طعم تعطیلی را چشیدند و در سال پرحادثه ۹۸ درگیر حاشیههای مختلفی شدند، بهار خود را هم با تردید، نگرانی و ابهام آغاز کردند.
سالنهای تئاتر از ابتدای اسفند تعطیل شد، هنرمندان نسلهای گذشته، این تجربه را در سالهای جنگ داشتند ولی تفاوت در این بود که این بار ویروس ذرهبینی، بدجوری به زندگانی همه خیمه زده بود.
با اینحال زندگی همیشه از همه ما قویتر است و هرگز از جریان باز نمیایستد و اینچنین بود که تعدادی از هنرمندان بهتر دیدند به جای غصه خوردن، دست به کار خلق نمایشنامههای تازه شوند، برخی با بهرهگیری از امکانات فضای مجازی، به آموزشهای آنلاین روی آوردند، برخی دیگر به کارهای عقبمانده خود پرداختند، تعدادی دیگر، جلساتی را بهصورت لایو، پیش بردند، گروهی پیشنهاداتی را درباره خواندن کتاب و تماشای فیلم و سریال ارائه کردند، برخی به اجراهای آنلاین فکر کردند، بسیاری دیگر هم از هر وسیلهای بهره جستند تا مردم را به ماندن در قرنطینه خانگی تشویق کنند ولی ته ذهن همه آنان یک موضوع مشترک بود؛ تئاتر در دوران کرونا چگونه نفس خواهد کشید؟
وظایف کرونا در قبال تئاتر
در دوران کرونایی آنچه بیش از همه در جامعه تئاتری نمود داشت، امنیت شغلی هنرمندان بود. موضوعی قدیمی که در این دوران، بیش از همیشه اهمیت خود را نشان داد. گویی یکی از وظایف کرونا این بود که گوشزد کند اقتصاد تئاتر و امنیت شغلی هنرمندان آن تا چه حد لرزان و بیاعتبار است و اینچنین بود که بار دیگر پرونده امنیت شغلی هنرمندان گشوده شد. در این میان برخی از نهادها دستی بر سر تئاتریها کشیدند و حمایتهایی انجام دادند. در همان نیمه نخست فروردین بحث بیمه بیکاری و نیز بیمه تأمین اجتماعی هم مطرح شد و صندوق اعتباری هنر به پیشنهاد دولت، حق بیمه 3 ماهه نخست امسال را بخشید ولی طبق معمول این بخشش هم در پیچ و خمهای اداری میان وزارت ارشاد و سازمان تأمین اجتماعی و در رفت و برگشت بخش نامههای رنگرنگ، دردسرهای بسیار داشت.
اما وام «کارا» دیگر مشغله معیشتی تعدادی از مشاغل از جمله اعضای خانه تئاتر شد؛ وامی که پیشنهادش از سوی دولت و برای حمایت از مشاغلی که از کرونا آسیبدیده بودند، مطرح شد ولی در اجرای این طرح نیز بار دیگر تئاتریها دریافتند، نداشتن حقوق ثابت یا کد کارگاه و ... چقدر میتواند آنان را در مقایسه با دیگر مشاغل، عقب بیندازد.
بهرهگیری از این وام هم مشکلات خاص خود را داشت. بسیاری از تئاتریها از برخورد بانکها گلهمند شدند. برخی بانکها از آنان 2 ضامن با برگه کسر از حقوق و سفته خواسته بودند و به برخی از هنرمندان هم گفته شده بود معرفینامه خانه تئاتر اعتباری ندارد. برخی بانکها هم به تعدادی دیگر از تئاتریها گفته بودند بهدلیل نداشتن حقوق ثابت و پیشبینی اینکه توان پرداخت اقساط را ندارند، ارائه وام دشوار است. سود نسبتا بالای این وام نیز، بسیاری از هنرمندان را منصرف کرد و عطای آن را به لقایش بخشیدند.
به هر حال همه این ماجراها که از فروردین امسال آغاز شده بود تا زمان نگارش این گزارش یعنی آخرین روزهای تابستان همچنان ادامه دارد.
کپی رایت؛ فرصتی که از دست رفت
هرچند انتظار میرفت که با گرمتر شدن هوا، کرونا ضعیفتر شود ولی این میهمان ناخوانده، پیشبینیها را تغییر داد و خبری از رفتنش نبود و بهتدریج تئاتریها دریافتند باید فکری دیگر کرد؛ تعدادی از جوانترها به تئاتر آنلاین روی آوردند و آزمون و خطاهایی در این زمینه صورت گرفت.
هرچند مقطعی بود و نتیجه چندانی هم از آن بهدست نیامد؛ زیرا قاطبه جامعه تئاتری بر این باور هستند که وجه تمایز تئاتر از دیگر هنرها، ارتباط رو در روی بازیگر و تماشاگر است و اگر نفس این دو به یکدیگر آمیخته نشود، آنچه خلق میشود، تئاتر نخواهد بود.
وقتی جوانها سپر بلای بزرگترها شدند
ابتدای تیر ماه درست در روزهایی که کرونا بار دیگر اوج گرفته بود، طی اطلاعیهای خبر رسید که گروههای نمایشی با رعایت پروتکلهای بهداشتی، میتوانند فعالیت خود را از سر بگیرند.
تبسنجی، الزام به ماسک زدن و ... چندان غائلهای برای تئاتریها نبود. ماجرای اصلی به ظرفیت سالنهای نمایشی برمیگشت، اینکه هر سالن موظف است نیمی از ظرفیت خود را خالی نگه دارد تا فاصله اجتماعی میان تماشاگران رعایت شود. در این اطلاعیه هیچ توضیحی داده نشد که مابقی ظرفیت سالن چگونه محاسبه خواهد شد و اینجا بود که تعداد زیادی از هنرمندان شناختهشده تئاتر از خیر اجرای نمایشهایشان گذشتند زیرا با شرایط جدید نمیتوانستند پاسخگوی حق و حقوق اعضای خود باشند. برخی صادقانه این موضوع را بیان کردند و تعدادی دیگر، پای سلامتی گروه اجرایی و تماشاگران را به میان کشیدند.
و اینجا بود که جوانترها سپر بلای بزرگترها شدند. جوانانی که به فکر فروش گیشه نبودند، میدانستند حتی در وضعیت غیرکرونایی هم قرار نیست اجرای تئاتر، به لحاظ مالی، رهآوردی برایشان داشته باشد ولی دلشان خوش بود که روی صحنه دیده میشوند هرچند که در این وضعیت، کمتر تماشاگری حاضر میشد به سالن تئاتر برود.
اصرار بر جشنوارهها
برگزاری جشنوارههای تئاتری دیگر رویدادی است که اگرچه امسال اهمیت سالهای گذشته را ندارد ولی دستکم کنجکاوی برانگیز که هست. در وضعیتی که گفته میشود پاییز و زمستان سختی پیش رو داریم، اصرار بر این است که جشنوارههایمان را برگزار کنیم. در این میان جشنوارههای تئاتری بهدلیل ماهیت زنده این هنر، وضعیتی به مراتب پیچیدهتر از جشنوارههای سینمایی یا نمایشگاه کتاب دارند که در این دوره بهصورت آنلاین برپا میشود.
تمرین گروههای نمایشی و حضور همزمان تماشاگر و گروه اجرایی در سالن اجرا، موضوعاتی است که نمیتوان به سادگی از آن گذر کرد. بویژه با در نظر گرفتن اینکه در نیمه دوم سال بهدلیل سردی هوا، اجرای آثار نمایشی در فضای باز امکانپذیر نیست.
به هر حال نیمه نخست سال گذشت بدون آنکه تئاتریها طرفی از آن ببرند ولی آدمی همیشه به امید زنده است و این آرزو برای تئاتر ایران عیب نیست که هنرمندان و مدیران و اهالی رسانهاش دست همت به زانو بگیرند و با پیگیری مباحث کلانی که همیشه در شلوغی و بیرحمی زندگی روزمره گم میشوند، این روزهای کمرونق را به روزهایی پر برکتتر برای تئاتر ایران تبدیل کنند.
با در نظر گرفتن مباحثی مانند برقراری ارتباط میان تئاتر با دیگر نهادها و سازمانها، سرو سامان دادن به امور صنفی و امنیت شغلی،رسیدگی به آرشیو نمایشهای سالیان گذشته، تدوین چشماندازی برای تئاتر که بتوان در سایه آن، از نقطه اول به نقطه دوم رسید و پیشرفتی هرچند آرام را رقم زد، برقراری ارتباط با آموزش و پرورش و استفاده از تئاتر بهعنوان ابزاری کمکآموزشی، بهسامان کردن سالنهای و فعالیتهای تئاتری در استان و هزار و یک موضوع دیگر، خواهیم دید که اگر کرونا ده سال دیگر هم ادامه پیدا کند، هنوز در تئاترمان کارهای بسیاری داریم که باید به سرانجام برسانیم.
|
