|
مركز پژوهشهاي مجلس در گزارشي كه به وضعيت تاهل و تجرد در جامعه پرداخت، از تغييرات الگوهاي همسرگزيني و سن ازدواج خبر داد.
بررسي فراواني ازدواج، نشان از كاهش حدود 45درصدي نرخ ازدواج از ابتداي دهه 90 تا سال 1402 دارد. از سوي ديگر، افراد ازدواج كرده به نسبت جمعيت كل نيز با كاهش روبهرو بوده كه البته تعداد افراد ازدواج كرده نسبت به جمعيت جوان با رشد روبهرو بوده است، اما در حالت كلي باتوجه به جمعيت بالاي كشور و رخدادهاي جمعيتي ديگر از قبيل طلاق و فوت، ثابت نگهداشتن نرخ افراد مجرد در جامعه نياز به رشد مثبت و افزايشي نرخ ازدواج در جامعه دارد.
براساس آنچه پژوهشگران اين گزارش اعلام كردهاند در بازه 12 ساله(از ابتدای دهه 90تا 1400) شاهد افزايش ميانگين سن ازدواج و تغييرات الگوهاي همسرگزيني و معيارهاي انتخاب شريك زندگي بودهايم، به نحوي كه در بررسي فراواني ازدواج، كاهش حدود 45درصدي نرخ ازدواج از ابتداي دهه 90 تا سال 1402 را شاهد هستيم.
در اين گزارش سن ازدواج به لحاظ رفتاري، تغييرات نرخ ازدواج، نرخ تجرد، سن ازدواج، الگوهاي همسرگزيني از قبيل تغييرات الگوي بازازدواج و پراكنش جغرافيايي ازدواج به لحاظ نگرشي و نيز تغييرات نگرش به ضرورت ازدواج، سن ازدواج، ملاكهاي انتخاب همسر مناسب و نگرش نسبت به جايگاه خانواده در امر ازدواج جوانان مورد بررسي قرار گرفته است.
در مساله سن ازدواج به اين اشاره شده است كه افزايش ميانگين سن ازدواج يكي از تغييرات مهم در تحولات خانواده محسوب ميشود كه بر متغيرهاي ديگر از جمله ملاكهاي انتخاب همسر، مشاركت خانواده در ازدواج جوانان، نگرش مثبت به ضرورت ازدواج نيز اثرگذار است. علاوه بر اين، افزايش سن ازدواج بر ديگر رخدادهاي جمعيتي ازقبيل فرزندآوري و نرخ باروري اثر منفي داشته و بهطور كلي با توجه به كاهش عمر خانواده، تحقق كاركردهاي آن با چالش روبهرو ميشود. ازسوي ديگر، سن بحراني بروز تغييرات قابلتوجه در الگوي همسرگزيني 30 سالگي بوده كه در برخي استانهاي كشور سن ازدواج از اين سن عبور كرده و در كل كشور با ثبت ميانگين سن 3/ 28 سال براي پسران در سال 1402 به اين سن نزديك شده است. لذا اهميت اين شاخص از حيث تغيير سبك ازدواج و تشكيل خانواده داراي اهميت بسزايي است.
اما «شهلا كاظميپور، جامعهشناس و جمعيتشناس در اين خصوص نظر متفاوتي دارد. او در مورد كاهش نرخ ازدواج گفته است: «اصلا اين تحليل اشتباه است، با عدد خام نميتوانيم اظهارنظر كنيم. رقم خام كم شده، اما چرا كم شده. اصل قضيه اين است كه جمعيت در معرض ازدواج كاهش يافته است.
در سال 90، ما 8 ميليون دختر درمعرض ازدواج داشتيم، در سال 400 شده 5 ميليون. كساني كه در دهه 90 تا 400 ميخواهند ازدواج كنند، در دهه 70 به دنيا آمدهاند.
متولدين دهه 70 نسبت به دهه 60 كم شده. علت كاهش ازدواج، بحث ساختاري است. ساختار جمعيت تغيير كرده، جمعيت در معرض ازدواج كم شده، به تبع ازدواج هم كم شده است. در زماني كه 8 ميليون دختر داشتيم، نزديك به 890 هزار ازدواج داشتيم، در مقابل در سال 400 هم 5 ميليون دختر داشتيم كه 540 هزار نفرشان ازدواج كردند. اگر اعداد را مشاهده كنيد، ميبينيد فرقي نكرده. تقريبا هر سال 10درصد از مجردها ازدواج ميكنند.
او به افزايش سن ازدواج در ميان دختران و پسران اشاره ميكند و ميگويد: «در اين ميان موارد ديگري هست مثل اينكه سن ازدواج افزايش پيدا كرده، تأخير در ازدواج اتفاق افتاده، اما اين دليل نميشود جوانان ازدواج نكنند.»
این جمعیتشناس از وجود ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار مرد و ۴ میلیون و ۶۰۰ هزار زن در بازه سنی ازدواج خبر داد و گفت: میانگین سن ازدواج در ۴ دهه گذشته برای دختران ۲۰ سال و برای پسران ۲۵ سال بود، اما این رقم اکنون برای مردان به ۳۰ سال و برای زنان به ۲۵ سال رسیده؛ به عبارتی به طور تدریجی میانگین سن ازدواج در زنان و مردان ۵ سال افزایش یافته است.
به گزارش ایسنا، کاظمیپور با اشاره به وضعیت آمار ازدواج در ایران، اظهار کرد: براساس برآوردهای انجام شده در سال ۱۴۰۰، ۱۵میلیون نفر از مردان ایرانی در بازه سنی ۲۰ تا ۳۹ سال و ۱۳ میلیون نفر از زنان در بازه سنی ۱۵ تا ۳۵ سال قرار دارند که از این تعداد ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از مردان و ۴ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از زنان در این بازه سنی، مجرد هستند.
وی ادامه داد: بررسی وضعیت تناسب جمعیت جوانان متأهل و مجرد به تفکیک جنسیت نیز نشان میدهد که ۳۷درصد از مردان و ۳۶ درصد از زنان در بازه سنی مذکور مجرد هستند؛ به عبارتی تقریبا یک سوم از جمعیت مردان و زنان در بازه سنی جوانان مجرد و دوسوم آنها متاهل هستند.
این جمعیتشناس با اشاره به روند ازدواج جوانان در دهههای اخیر، بیان کرد: تفاوتی در بررسی روند ازدواج در سنوات گذشته وجود ندارد؛ اگرچه به طور معمول تعداد ازدواجهای ثبتشده در بازههای قبلی حدود ۸۰۰ هزار مورد بود که این رقم در سالهای بعد به ۷۰۰ هزار و سپس به ۶۰۰ هزار مورد رسید و در سال ۱۴۰۰ نیز به ۵۲۰ هزار مورد رسیده است. اما ممکن است برخیها ادعا کنند که این آمار نشاندهنده کاهش میزان ازدواج است، این درحالی است که وقتی هرکدام از ازدواجها را در هر بازه زمانی به تعداد زنان مجرد تقسیم کنیم، مشخص میشود که همواره در هر سالی ۱۰ درصد از زنان ازدواج کردهاند؛ بنابراین نسبت ازدواج در کشور کاهش نیافته، بلکه تغییرات ساختاری جمعیت سبب کاهش ازدواج در کشور شده است.
کاظمیپور در توضیح بیشتر این موضوع تأکید کرد: ازدواج در مقابل جمعیت زنان مجرد کم نشده است و همواره یک سوم جمعیت «مجرد» هستند.
وی با اشاره به تعداد مردان و زنان در بازه سنی ۱۵ سال و بالاتر نیز گفت: براساس آمارها به طور کلی ۳۲ میلیون مرد و ۳۲ میلیون زن ۱۵ سال به بالا در کشور وجود دارد که از میان جمعیت مردان ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر و از میان جمعیت زنان، ۵ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر مجرد هستند که این تفاوت جمعیتی موجب شده با افزایش سن جمعیت در ایران، زنان بدون همسر در اثر فوت یا طلاق در سالمندی بیشتر از مردان باشند.
این جمعیتشناس در ادامه به افزایش سن ازدواج در سنوات اخیر اشاره کرد و توضیح داد: در گذشته، ازدواجها در سنین پایینتری اتفاق میافتاد، به طوری که میانگین سن ازدواج در ۴ دهه گذشته برای دختران ۲۰ سال و برای پسران ۲۵ سال بود، اما این رقم اکنون برای مردان به ۳۰ سال و برای زنان به ۲۵ سال رسیده؛ به عبارتی به طور تدریجی میانگین سن ازدواج در زنان و مردان ۵ سال افزایش یافته است.
کاظمیپور در ادامه به روند وضعیت ازدواجها باتوجه به سالمندی جمعیت ایران توضیح داد که ثبت ازدواج ۱۰درصد از زنان در سالیان مختلف ثابت بوده است، اما اگر جمعیت جوان در کشور کاهش یابد به طبع تعداد ازدواج در کشور نیز کاهش مییابد، اما نسبت آن ثابت خواهد ماند.
آمارهای ازدواج در ایران نگرانکننده نیست
این جمعیتشناس با تأکید بر اینکه آمارهای ازدواج در ایران، نگرانکننده نیست، درخصوص تأثیر تسهیلات ارائه شده به جوانان در امر ازدواج، بیان کرد: ایران کشوری اسلامی است و آمار ازدواج در ایران در مقایسه با کشورهای غربی بسیار بیشتر است. تسهیلاتی که به جوانان ارائه میشود نیز میتواند در زمان ازدواج جوانان اثرگذار باشد، اما یکی از دلواپسیهایی که در این زمینه مطرح است، تأخیر در ازدواج جوانان و به دنبال آن تأخیر در باروری است از همین رو علت تلاش برای تسریع زمان ازدواج به دلیل جوانی جمعیت ایران است.
|
