|
در هفته پژوهش قرار داریم به همین مناسبت به موضوع پژوهش در نظام آموزشی کشور اعم از آموزش عالی و بهویژه آموزش و پرورش نگاهی میاندازیم.
قبل از هر چیز تعریفی که ویکیپدیا از پژوهش ارائه داده را مرور میکنیم در این دانشنامه آزاد چنین آمده: پژوهش یا تحقیق که معادل انگلیسی آن (Research) است از فعل پژوهیدن به معنای جستوجو کردن است.
پژوهش کردن یک جستوجوی منظم و هدفدار است. یعنی مراحلی دارد که باید به ترتیب طی شود تا به نتیجه و هدف برسد. به این مراحل روش علمی میگویند. پژوهش از یک پرسش و یا مسأله آغاز میشود و در پایان نیز پاسخی علمی به پرسش ایجاد شده دست پیدا میکند.
ذهن جستوجوگر انسان همواره دنبال یافتن مجهولات است و هر انسان عالمی اعتقاد دارد که نادانستههایش خیلی بیشتر از دانستههایش و معلوماتش کمتر از مجهولاتش است و این احساس بشری را ابوعلیسینا بزرگ با آن همه عظمت علمی در یک بیت شعر خلاصه کرده است که: تا بدانجا رسید دانش من/که بدانم همی که نادانم.
قرآن کریم نیز در یک مورد خاص درباره علم و دانش انسان درباره روح علم بشری را قلیل میداند. «ویسئلونک عن الروح قل الروح من امر ربی و ما اوتیتم من العلم الا قلیلاً » و به همین جهت انسان همیشه احساس کمبود نسبت به دانش خود دارد و تلاش میکند روز به روز دانش خود را بیفزاید و این مسأله در سایه پژوهش انجام میشود که همان روش علمی یافتن پاسخ سؤالات و مسائل است.
و مهمترین اصل در پژوهشها به کارگیری آنهاست که با کمال تأسف کمتر به این موضوع بها داده میشود.
شاعر نیز میگوید علم چندان که بیشتر خوانی/ چون عمل در تو نیست نادانی و یا اینکه سعدی میفرماید: به عمل کار برآید به سخندانی نیست و یا 2 صد گفته چون نیمکردار نیست و عالم بیعمل را به درخت بیثمر و زنبور بیعسل تشبیه میکند اینها همگی حاکی از آن است که انسان باید به دانستهها و یافتههای علمی و پژوهشی خود جامه عمل پوشیده و آنها را در زندگی به کار گیرد و بدون کاربست یافتههای پژوهشی اتفاق جدیدی در زندگی بشر نمیافتد.
به نظر میرسد نظام آموزشی کشور چه در سطح آموزش عالی که به اصطلاح دانشجو (جوینده) دانش را آموزش میدهد و چه در سطح آموزش و پرورش که معمولاً به آموزشهای صرف اکتفا میکند آموزشمحور بوده و تا زمانی که تحولی در روشهای آموزشی رخ ندهد در به همان پاشنه خواهد چرخید. مگر اینکه دستاندرکاران نظام آموزشی به ویژه آموزش و پرورش اقداماتی را در زمینه پژوهشمحوری در مدارس انجام دهند و دانشآموزان از همان دوران ابتدایی با تحقیق و پژوهش آشنا شده و یافتههای پژوهشی خود را در زندگی خود و دیگران به کار گیرند.
گرچه در حالحاضر درسی به عنوان پژوهش در مدارس گنجانده شده است حتی در مقطع ابتدایی نیز جزو دروس دانشآموزان است و پژوهشسراهای دانشآموزی نیز در نواحی و مناطق آموزش و پرورش شکل گرفته و اقداماتی را در جهت حمایت مادی و معنوی پژوهشگران نوجوان انجام میدهند، ولی این اقدامات کافی و وافی نبوده و نمیتوان آنها را پژوهش محوری نام نهاد و به نظر میرسد اگر پژوهشمحوری و مهارتآموزی (مهارتمحوری) در آموزش و پرورش مورد توجه قرار نگیرد تحولی نیز انجام نخواهد گرفت.
باید طبق سند تحول آموزشوپرورش که مبتنی بر سیاستهای کلی تحول نظام آموزشی اعلامی از طرف رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتا... خامنهای «دامت برکاته» میباشد مورد توجه و عمل مسئولان آموزشوپرورش قرار گیرد.
|
