|
پيچيدگي رفتار انسان كه به پيچيدگي، تلاطم، آشوبزدگي و تعاملات اجتماعي منتهي شده درك مسائل را بيش از بيش دشوار کرده است. در چنين شرايطی هيچ تصميم مناسبي بدون داشتن درك و تصور صحيح از موقعيت و محل قرار گرفتن تحليلگر و تصميمگير اتخاذ نخواهد شد.
در واقع، آنچه بهعنوان نظريه امنيتي مطرح است بياني توضيحي از یک موقعيت، يعني نسبت صاحب رویکرد با خود و غيرخود است. سطوحي از اين موقعيتشناسي بسيار بنيادي به جنبههاي هستيشناسانه يا معرفتشناسانه بازمیگردد، سطوحي ديگر به لايههاي عيني ترجيحات زندگي بشر نزدیکتر ميشود که همان سطح تماس حوزه سياست، اجتماع و امنيت است.
هر نظام سياسي مهمترين و اساسيترين وظيفه خويش را ايجاد، حفظ و ارتقاي امنيت ملي ميداند و با هرگونه تهديد كه امنيت آن را به مخاطره اندازد، مقابله ميکند. در واقع، دفع خطرها و تهديدها توسط هر نظامي امري معقول و پسنديده است. چنانچه نظامها قادر به تحقق اين مهم نباشند، تحقق اهداف ميسر نميشود؛ بنابراین بررسي مقوله امنيت در هر نظام سياسي در سرلوحه اهداف آن نظام قرار دارد. از آنجا كه اسلام به انسان و سعادت او اهميت ميدهد، به اين مقوله بيش از ساير مكاتب توجه نشان داده و بهعنوان تكليفي الهي، کارگزاران نظام سياسي را موظف به تحقق آن کرده است.
امنیت از دیدگاه قرآن و ائمه
جایگاه و ارزش امنیت در قرآن و روایات گذشته که دولت در اسلام برآیند نیازها و احتیاجات واقعی مردم است و بر این اساس کشف اولویت یک وظیفه بر سایر وظایف از منظر دینی، نیازمند مراجعه به متون دینی و استخراج اساسیترین و بنیانیترین مطالبات و احتیاجات مردمی از لابهلای آیات و روایات است.
انواع امنيت
امنيت داراي انواع و اقسامي است كه بايد همه انواع آن تأمين گردد و در غير اينصورت، آرامش و اطمينان خاطر مردم فراهم نميشود. در اينجا به مهمترين گونههاي امنيت كه در جامعه لازم است، اشاره ميگردد.
امنيت فردي
حالتي است كه در آن فرد فارغ از ترسِ آسيب رسيدن به جان يا مال يا آبروي خود زندگي كند.
امنيت خانواده
منظور از امنيت خانواده اين است كه خانواده و اعضاي آن باكمال امنيت و بدون نگراني از آينده زندگي كنند.
امنيت اجتماعي
حالت فراغت همگاني از تهديدهاي داخلي و خارجي است كه مردم يك كشور و يك شهر با اطمينان خاطر نسبت به آينده به فعاليت بپردازند. اين نوع امنيت در بسياري از كشورها وجود ندارد و مردم با ترس و اضطراب نسبت به آينده بهسر ميبرند. مردم افغانستان بهویژه سالها است كه از اين جهت رنج ميبرند و تضميني نسبت به آينده وجود ندارد.
امنيت ملي
مقصود اين است كه ملتي فارغ از تهديد از دست دادن تمام يا بخشي از جمعيت، دارايي، يا خاك خود بهسر برد. حفظ سرزمين، مردم، ارزشهاي ملي و ... از جمله مؤلفههاي مؤثر در تلاش براي فراهم ساختن امنيت ملي هستند. امروزه بسياري از كشورها در ايجاد امنيت ملي مطمئن براي ملت و سرزمين خود دچار مشكل هستند. افغانستان در شرايط امروزي از تأمين امنيت ملي عاجز و دست به دامان بيگانگان برده است. درحاليكه چنين كاري در دراز مدت برخلاف منافع كشور و آئين اسلامي است. به هرصورت، امنيت ملي از مهمترين نوع امنيت است و براي رشد و تأمين آن براي تعالي كشور ضرورت انكارناپذير دارد.
امنيت نظامي
اين نوع امنيت در قالب امنيت اجتماعي و امنيت ملي هم قابل بيان است و درواقع اگر نگاه كنيم، از عناصر مهم در ايجاد امنيت از هر نوع آن بهشمار ميآيد؛ زيرا بدون توان نظامي و اردوي منظم و مدرن ملي، نميتوان امنيت را در كشور بهوجود آورد. تلاش همهجانبهاي كه امروزه در زمينه تسليحات پيشرفته نظامي مانند انرژي هستهاي وجود دارد، به خاطر امنيت نظامي است تا از گزند كشورهاي رقيب مصون باشد. خريد ميلياردي اسلحه و تجهيزات نظامي در حقيقت مقدمهاي براي تأمين امنيت نظامي و بهدنبال آن امنيت اجتماعي و ملي است. هدف اصلي اين مقاله پرداختن به امنيت نظامي و استراتژيهاي پيامبر اسلام(ص) در اين زمينه است؛ زیرا با تأمين امنيت مطمئن نظامي و حفاظت از سرحدات كشور، ديگر انواع امنيت نيز تأمين ميشود.
امنیت پایدار
جرج كنان، امنيت پايدار را امنيت ملي به علاوه امنيت انساني ميداند و معتقد است كه براي استقرار امنيت پايدار نهتنها بايد به امنيت دولتهاي ملي تمركز كرد و حفظ تماميت ارضي، استقلال و امنيت داخل آن را مدنظر قرار داد، بلكه بايد به امنيت انساني هم توجه كرد كه امنيت افراد و اعضاي جامعه است. در اين ديدگاه اگرچه امنيت ملي و امنيت انساني با هم سازگارند، در عينحال از يكديگر متمايزند. از جمله اين تمايزات عبارت است از:
امنيت ملي بر امنيت دولتها تمركز دارد و مشتري آن دولت است، ولي امنيت انساني متمركز بر افراد است.
امنيت ملي بر توانايي حفظ امنيت شهروندان از تهديدهاي خارجي تأكید دارد، درحاليكه در امنيت انساني بر مديريت تهديدها و چالشهايي كه ممكن است از خارج يا داخل كشور براي مردم بهوجود آيد، تمركز ميشود.
نتیجهگیری
از راهبردهاي امنیتی که مکاتب و صاحبنظران اين حوزه در عصر حاضر و ادوار گذشته ارائه کردهاند، اين واقعيت تلخ استنباط میشود كه اين راهبردها در راستاي تأمين منافع حزب يا گروهي خاص تدوين شدهاند.
پیام زمانی
کارشناسی آموزش و پرورش ابتدایی
|
