|
خانه ضرابیان که متعلق به دوره پهلوی اول است، در بافت تاریخی شهر همدان میدان آرامگاه بوعلی سینا کوچه بیمه قرار دارد؛ بنایی که مانند بسیاری از خانههای ارزشمند این شهر در معرض فرسایش تدریجی قرار گرفته بود. در شرایطی که در دهههای اخیر بسیاری از خانههای تاریخی همدان یا تخریب شدهاند یا جای خود را به ساختمانهای جدید دادهاند، احیای چنین بناهایی اهمیت دوچندان پیدا میکند.
اما آنچه «آوا» را از یک پروژه مرمتی صرف متمایز میکند، حضور سرمایهگذار بخش خصوصی در فرآیند احیا است. تجربه نشان داده است که بسیاری از بناهای تاریخی بدون تعریف کاربری اقتصادی پایدار، دوباره به چرخه فرسودگی بازمیگردند. در این میان، تبدیل خانه ضرابیان به یک هتل بوتیک و اقامتگاه گردشگری، راهی برای پیوند میان حفاظت از میراث فرهنگی و توسعه گردشگری محسوب میشود.
گردشگری امروز دیگر تنها بازدید از یک اثر تاریخی نیست. گردشگران به دنبال تجربه زیستن در فضای تاریخی هستند؛ تجربهای که در آن معماری، فرهنگ، غذا، موسیقی و سبک زندگی محلی در کنار هم قرار میگیرند. هتل بوتیک آوا نیز تلاش کرده چنین تجربهای را برای مسافران همدان فراهم کند؛ تجربهای که در آن اقامت در یک خانه تاریخی بخشی از سفر محسوب میشود، نه صرفاً مکانی برای خواب و استراحت.
اهمیت این پروژه زمانی بیشتر نمایان میشود که وضعیت خانههای تاریخی همدان را در نظر بگیریم. کارشناسان میراث فرهنگی در سالهای گذشته بارها نسبت به تخریب و از بین رفتن خانههای ارزشمند شهر هشدار دادهاند. بسیاری از این بناها به دلیل نبود منابع مالی و کاربری مشخص، در معرض نابودی قرار گرفتهاند. از این منظر، خانه ضرابیان تنها یک ساختمان مرمتشده نیست؛ بلکه نمونهای از این واقعیت است که سرمایهگذاری در میراث فرهنگی میتواند به حفظ هویت شهری نیز کمک کند.
همدان به عنوان یکی از کهنترین شهرهای ایران، ظرفیتهای فراوانی در حوزه گردشگری تاریخی دارد. از هگمتانه جهانی گرفته تا آرامگاه بوعلی سینا، گنبد علویان و دهها خانه تاریخی ارزشمند، همگی میتوانند در قالب یک شبکه گردشگری فرهنگی تعریف شوند. در چنین شرایطی، توسعه اقامتگاههای تاریخی و هتلهای بوتیک میتواند حلقه مفقوده زنجیره گردشگری شهر باشد؛ حلقهای که مدتها جای خالی آن احساس میشد.
«آوا» اکنون فراتر از یک اقامتگاه گردشگری است. این مجموعه نمادی از این باور است که بناهای تاریخی زمانی زنده میمانند که در زندگی امروز مردم حضور داشته باشند. خانههایی که درهایشان به روی گردشگران باز میشود، فرصت اشتغال ایجاد میکنند، اقتصاد محلی را به حرکت درمیآورند و در عین حال، روایتگر بخشی از تاریخ شهر هستند.
شاید مهمترین دستاورد احیای خانه ضرابیان همین باشد؛ اینکه ثابت کرده میان حفاظت از میراث فرهنگی و توسعه اقتصادی نه تنها تعارضی وجود ندارد، بلکه میتوان این دو را در کنار هم به فرصتی برای آینده شهر تبدیل کرد. آیندهای که در آن خانههای تاریخی همدان به جای انتظار برای فرسودگی و تخریب، بار دیگر صدای زندگی را در حیاطهای خود بشنوند.
«تجربه موفق بومگردی آوا در خانه تاریخی ضرابیان نشان میدهد که آینده بسیاری از بناهای ارزشمند همدان نه در پشت درهای بسته و پروندههای اداری، بلکه در مشارکت هوشمندانه میان میراث فرهنگی و سرمایهگذاران بخش خصوصی رقم میخورد.
امروز دهها خانه تاریخی در بافت قدیم همدان چشمانتظار فرصتی برای بازگشت به زندگی هستند؛ بناهایی که میتوانند به اقامتگاه، کافهموزه، مرکز صنایعدستی یا فضاهای فرهنگی تبدیل شوند. انتظار میرود مدیران میراث فرهنگی استان با تسهیل فرآیندهای اداری، ارائه مشوقهای سرمایهگذاری و گفتوگوی مستمر با فعالان بخش خصوصی، مسیر احیای این خانهها را هموارتر کنند. حفظ میراث فرهنگی تنها با مرمت دیوارها محقق نمیشود؛ زمانی میتوان از نجات یک بنای تاریخی سخن گفت که چراغ زندگی، اشتغال و حضور گردشگران دوباره در آن روشن شود. آوا ثابت کرده است که اگر اعتماد و تعامل میان دولت و بخش خصوصی شکل بگیرد، خانههای تاریخی میتوانند از بار مالی به فرصتی برای توسعه گردشگری و هویت شهری تبدیل شوند.
|
