|
از اواخر سال گذشته بود که وارد شدن به بازار سهام همهگير شد و پس از نوروز 99 با اينکه تأکيد زيادي ميشد تا مردم فقط در مواقع ضروري آنهم با رعايت پروتکلهاي بهداشتي به خيابان بيايند، اما پيشخوانهاي دولت با صفهاي طولاني مواجه بودند. کارگزاریها نيز بهدلیل شلوغيهاي زياد به مشتريان خود نوبت ميدادند که در مواردي حتي يک هفته طول ميکشيد تا افراد بتوانند کد بورسي بگيرند. اغلب اين افراد هم هيچ تخصص و آشنايي در بورس نداشتند.
با ورود آحاد مردم به بازار سهام و افزايش مجدد سرمايهها، نگرانيهاي زيادي از ترکيدن حباب بورس بهوجود آمد.
حدود يک ماه پيش که سهامها با اصلاح کوچکي مواجه شد که تا هفته گذشته هم ادامه داشت، سرمايهگذاران نابلد و تازهوارد ترسيدند و بسياري از آنها سهامهاي خود را با ضرر فروختند. اما از آنجا که اغلب ميدانستند اين يک اصلاح کوچک است و قطعا سهامها با رشد مجدد مواجه ميشود، همه سهامهاي خود را نفروختند بلکه تعدادي را با ضرر فروختند که دچار زيان بيشتر نشوند. با اينحال اغلب سرمايهگذاران ميدانستند سهامها با رشد مجدد مواجه خواهد شد اما حال و روز خوبي نداشتند چون دچار زيان شده بودند و اغلب تازهواردها بخشي از سرمايهشان را از دست داده بودند و از صعود نکردن مجدد وحشت داشتند؛ چون در بين آنها افراد زيادي هستند که خانه، مغازه يا ماشين خود را فروخته و وارد بازار بورس شدهاند.
حالا فرض کنیم اصلاح بعدي اتفاق بيفتد و بورس با ريزش بيشتري مواجه شود، در اينصورت آماتورها با زيانهاي بيشتري مواجه ميشوند؛ بنابراين درصورت اصلاح بازار، خريدارن آماتور که بدون گذراندن دورههاي آموزشي و ديرتر از بقيه وارد بورس شدهاند، احتمالا بازندگان اصلي اين قمار خواهند بود.
البته در شرایط فعلی هنوز شرکتهای ارزشمندی وجود دارند که در محدوده ارزش ذاتی خود معامله میشوند، اما باید قبول کرد که بخشی از سهام که با سیل نقدینگی رشد کردند نه سودآوری قابل ملاحظهای نسبت به رشد قیمت خود داشتهاند و نه داراییهایی دارند که این رشد قیمت را توجیه کند و با جو رواني که در مواقع اصلاح قيمتها بهوجود ميآيد بسياري از افراد به فروش سهامهاي خود رو ميآورند و همین ترس سبب عرضههای سنگینتر و درنهایت ریزش بسیار عظیمی رخ خواهد داد و شرکتهايي که بهدلیل نقدينگي رشد کرده بودند بيشترين ريزش را خواهند داشت.
اما با اينحال آيا ميتوان مردم را مقصر دانست؟ آيا ميتوان با چند گفتوگو و مصاحبه به آماتورها هشدار داد که تا وقتي تحليل بورس را ياد نگرفتهاند وارد بورس نشوند؟ و اگر هم بدون اطلاعات وارد بورس شدند و درنهايت در موقع ريزش بورس يا تخليه حباب، متضرر شدند مقصر خودشان هستند؟
دقيقا از اسفندماه سال 98 همزمان با بهوجود آمدن چالش کرونا بورس همهگير شد و کلاسهاي آموزشي هم تعطيل شدند. اين يعني براي مردمي که بهدنبال حفظ سرمايههاي خود هستند و راهي بهجز بورس نيافتهاند، فضايي ايجاد نشده تا آموزش ببينند سپس وارد اين بازار شوند تا هم راحتتر بتوانند سرمايه خود را حفظ کنند و هم با خروج يکباره آنها بورس به زمين نخورد. بازار سهام کشورهاي پيشرفته که در دوره کرونا بهشدت کاهشي شد اکنون درحال رشد است. اما دقيقا همان زمان که بازار بورس در دنيا ريزش کرد در ايران با رشد چشمگير مواجه بود. حالا مردم اين کشورها مطمئن هستند که سهام شرکتهاي معتبر حداقل به قيمت پیشین بازميگردند. بهطوريکه بهعنوان مثال سهام بوئينگ در آمريکا در هفته گذشته 90 درصد رشد کرد و اين هفته نيز مردم منتظر صعود قيمت آن هستند. فعالان بورس در کشورهاي مختلف معتقد هستند که تمام سهامها به قيمت پیش از ريزش دوران کرونا برميگردد اما ممکن است زمان آنها کمي فرق داشته باشد.
اما در ايران برخي شرکتها با افزايش نجومي قيمت مواجه شدند که نه ارزش آن را داشتند و نه دارايي مناسبي دارند. بنابراين پس از اصلاح، حباب سهام اين شرکتها تخليه خواهد شد و سهامداران آن بهشدت متضرر ميشوند. يک کارشناس بورس در همدان هم گفت که مردم فقط سرمايههاي مازاد خود را وارد بورس کنند که درصورت نزولي شدن قيمتها به زندگي آنها لطمه نخورد اما ميبينيم افرادي وارد بورس ميشوند که حتي اطلاعات اوليه براي خريد و فروش را هم ندارند و اگر بورس ريزش کند اين افراد متضرر ميشوند.
مرتضي رضايي ادامه داد: هيچکسي در بورس نيست که بتواند کل سود را ببرد اما آنها که بلدند هم سرمايهشان را حفظ ميکنند و هم بيشتر سود ميکنند.
وي گفت: هر کسي که خريد و فروش ميکند بايد حد سود و حد ضرر براي خودش تعيين کند که پس از اينکه به سود موردنظر يا ضرر تعيين شده رسيد، از بازار خارج شود.
درنهايت بايد گفت که وضعيت نگرانکننده بورس که با ورود نابلدها با سرمايههاي زياد، بهوجود آمده، ممکن است هر لحظه با ريزش مواجه شود و حباب آن خالي شود، بنابراين مردم يا نبايد خانه، مغازه و خودروي خود را براي ورود به بازار سهام بفروشند و فقط سرمايه مازاد خود را وارد بورس کنند و يا به سرعت آموزشهاي لازم را ببينند و با علم خود خريد و فروش کنند تا از زيانهاي زياد جلوگيري کنند.
|
