|
خانواده، به عنوان کوچکترین و از سویی منسجمترین کانون اجتماعی موجود در جامعه تلقی میشود و از چنان اهمیتی برخوردار است که به جرأت میتوان گفت: آبادانی یا ویرانی فردای جامعه ما ارتباط بسیار زیادی به آن دارد. طلاق، اعتیاد، کودکان خیابانی، کودکآزاری، فرار از خانه و... مصداقهای بارز آسیبها و مسائل اجتماعی نشأت گرفته از درون خانوادهها هستند. مسأله؛ هنگامی حساستر خواهد شد که خانوادهیکی از ارکان اصلی خود یعنی پدر یا مادر را از دست بدهد. عموماً غیبت پدر، خانواده را با چالشهای اقتصادی و غیبت مادر، خانواده را با چالشهای عاطفی و روحی مواجه میسازد.
از موضوعهای مهمی که در سالهای اخیر مورد توجه صاحبنظران، محققان، حتی سیاستگذاران و برنامهریزان بوده است، بحث زنان سرپرست خانوار میباشد.
زنان سرپرست خانوار از جمله اقشار آسیبپذیری هستند که توجه و رسیدگی به امور آنان امری بسیار ضروری است، چراکه ً بیشتر این افراد با فقر تقریبی مواجه هستند. زنان سرپرست خانوار در حقیقت افرادی از جامعه ما محسوب میشوند که به ناچار سرپرستی خانوادهی خود را عهده دار میباشند. بنابراین، زنان سرپرست خانوار صرفاً به دلیل فوت همسر، به عنوان سرپرست؛ شناخته نمیشوند بلکه در مواقعی عواملی مثل طلاق، معلولیت یا از کارافتادگی مرد خانواده و ... نیز در شکلگیری این پدیده مؤثر میباشند.
نکته ایی که لازم است در اینجا بدان اشاره شود این است که « در جامعه ما بیش از 90 درصد خانوارها، تحت سرپرستی و کفالت مردان قرار دارند، با مسألهای تحت عنوان "مردان سرپرست خانوار" مواجه هستیم و گویی که سرپرست بودن و نانآوری مردان امری طبیعی است و بهشدت مقبول و مورد توجه عُرف اجتماعی هم میباشد و این سرپرستی زنان خانوار است که نوعی آسیب و مسأله به شمار میرود.
در ادامه به تعریفی از مرکز آمار ایران (1375) در خصوص سرپرست خانوار اشاره می نماییم: «سرپرست خانوار» یکی از اعضای خانواده است که به این عنوان شناخته میشود. در صورتی که اعضای خانواده قادر به تعیین سرپرست نباشند مسنترین عضو خود را به عنوان سرپرست خانوار تلقی میکنند.
توانمندسازی زنان سرپرست خانوار
مطالعات نشان میدهد که زنان بیش از مردان، درمعرض خطر آسیبهای اجتماعی قرار دارند. این امر را میتوان در محرومیت از برخی از امکانات و قابلیتها کهباعث فقر بیشتر میشود توجیه کرد. یکی از مباحثی که در توسعهی کشورهای جهان بهمیزان زیادی به آن تأکید شدهاست، مسألهی توانمندسازی زنان است. در حقیقت، توانمندسازی زنان بخصوص زنان فقیر، از اهداف عالیه توسعه قلمداد میشود. توانمندسازی زنان، به فرآیندی اطلاق میشود که طی آن زنان قادر میشوند، تا اتکاءبهنفس خویش را افزایش دهند؛ حق مستقل؛ برای انتخاب کسب نمایند، خود را سازماندهی کنند و منابع موجود خود را کنترل نمایند. از این رو این مجموعه، به آنان در جهت کاهش فقر، حذف فرودستی و تحولات نهادی کمک شایانی خواهد نمود. از جمله عوامل توانمندساز میتوان آموزش، اشتغال و عاملیت را نام برد.
در خاتمه نتیجهگیری می نماییم، خداوند با توجه به این که در خلقت زن و مرد تفاوتهایی را قرار داده است ولی این دو میتوانند در جاهایی تکمیل کننده یکدیگر باشند.
در برخی از زمینهها حضور زنان در جامعه میتواند اثر بخشی بیشتری داشته و در جاهایی نیز میتواند آسیب اجتماعی قلمداد شود.
ما باید تلاش نموده تا سطح فرهنگ عمومی را افزایش داده و از این فرصت ارزشمند، در جهت مطلوب بهرهگیری نماییم.
* فاطمه سبحانی
کارشناس مددکاری اجتماعی خانواده کلینیک حامی، شهرستان همدان
|
