|
«بازار سنتی دیگه اون بازار سابق نیست»؛ این جملهای است که در گفتوگو با اکثر کاسبان بازار شنیده میشود.
در دل بازار سنتی همدان، دیگر خبری از آن شلوغیها و ازدحامهایی که در دهههای پیش دیده میشد، نیست. حجرههایی که روزگاری تا غروب باز بودند و صاحبان آن مشتریان را تا بیرون مغازه بدرقه میکردند، حالا عصر نشده، کرکرهها را پایین میکشند. در حالیکه صدای چرخدستیها کمتر شنیده میشود، گوشیهای هوشمند مردم پر از اپلیکیشنهای خرید آنلاین شده؛ از دیجیکالا و اسنپمارکت گرفته تا فروشگاههای اینستاگرامی محلی.
زهرا، یک زن خانهدار ۳۴ساله از منطقه جانبازان همدان میگوید: «دیگه خیلی وقت میبره تا بری بازار. بچهداری و گرما از یک طرف، ترافیک و نبود جای پارک هم از طرفی دیگر. من الان بیشتر لباس بچهرو اینترنتی میخرم. حتی میوه هم گاهی از اپ میخرم، چون هر وقت به قصد خرید جزئی از منزل خارج میشوم و برمیگردم نصف روز زمان میبرد.»
وی از مزیت «صرفهجویی در وقت» و «تنوع بالا» در خرید آنلاین راضی است اما گلایه هم دارد: «چند بار جنس اشتباه فرستادن و نتونستم مرجوع کنم.»
فروشندگان بازار اما حالوروز خوبی ندارند. یکی از کسبه بازار کفاشهای همدان که ۴۰سال است در این حجره کار میکند، میگوید: «قبلا مشتریها از ملایر و تویسرکان هم میآمدن. اما حالا مشتریها با گوشی تو دستشون میان قیمت میپرسن، بعد میرن از اینترنت میخرن. بازار افتاده.»
براساس گفتوگوی چند فروشنده دیگر در بازار، فروش حضوری در برخی صنفها مانند پوشاک و لوازم آرایشی کاهش چشمگیری داشته. حتی فروش لوازم خانگی و کیف و کفش هم بهشدت تحت تأثیر فروشگاههای اینترنتی قرار گرفته. در مقابل، مشتریها از تجربه راحت خرید، امکان مقایسه قیمت، تخفیفهای ویژه و تحویل درب منزل استقبال میکنند.
در یک نظرسنجی محدود در سطح شهر (گفتوگو با حدود ۳۰ نفر)، حدود ۷۰ درصد پاسخدهندگان گفتند که ماهی یک تا چند بار از فروشگاههای آنلاین خرید میکنند.
بیشترین کالاهای خریداریشده شامل پوشاک، لوازم بهداشتی، وسایل الکترونیکی و مواد غذایی است. در بین افراد، قشر جوان و زنان خانهدار، بیشترین گرایش به خرید آنلاین دارند.
البته این تغییرات بیهزینه هم نیست. برخی از شهروندان به مشکلاتی مانند مطابق نبودن عکس با کالای واقعی، تأخیر در ارسال، نبود خدمات پس از فروش و خرید از پیجهای غیرقابل اعتماد اشاره کردند.
رضا، یک دانشجوی ۲۵ساله میگوید: «۲ تا کفش از پیج اینستاگرامی خریدم، جنسش افتضاح بود، اصلا پیج رو بست، دیگه هم جواب نداد.»
در همین حال، برخی کسبه سنتی که توان رقابت با فروشگاههای بزرگ آنلاین را ندارند، مجبور به تعطیلی کسبوکار شدهاند و یا ناچارند قیمتها را پایین بیاورند تا در بازار بمانند. برخی مغازهدارها هم به فضای مجازی مهاجرت کردهاند و برای حفظ مشتری، پیج فروش اینستاگرامی زدهاند.
در گفتوگو با اکثر کاسبان بازار، جمله «بازار سنتی دیگه اون بازار سابق نیست» به تکرار شنیده میشود.
از نگاه جامعهشناسان محلی نیز این تغییر رفتار مصرفی، هم مثبت است، هم نگرانکننده. از یک سو، باعث صرفهجویی در وقت و افزایش دسترسی به تنوع کالا شده، از سوی دیگر، هویت اجتماعی بازار سنتی، روابط انسانی و تجربه خرید فیزیکی را کمرنگ کرده است.
از یک طرف هم، رکود بازار سنتی به بیکاری و افت درآمد صدها مغازهدار منجر میشود که در سطح کلان، تأثیر منفی بر اقتصاد شهری دارد. بنابراین، بازار سنتی همدان با تغییر سلیقه و رفتار مردم، بیش از همیشه به حمایت و بازآفرینی نیاز دارد.
|
