|
در چنین شرایطی، خیلی از خانوادهها ناچار شدند هزینههایشان را یکییکی کم کنند؛ از خریدهای روزمره گرفته تا خدماتی که پیش از آن بخشی از زندگی عادیشان بود.
یکی از نخستین حوزههایی که تحت تأثیر این وضعیت قرار گرفت، کار نیروهای خدماتی بود؛ افرادی که در نظافت منازل، خدمات اداری، سرایداری، آبدارچیگری و کارهای روزمزدی مشغول بودند و معیشتشان وابسته به همین کارهای خرد اما ضروری بود. با افزایش نااطمینانی، رکود کسبوکارها و فشار تورم، هم بسیاری از خانوادهها ترجیح دادند خودشان کارهای خانه را انجام دهند و هم شرکتها و مجموعههای کوچک برای کاهش هزینهها، نیروهای خدماتی را حذف یا تعدیل کردند. در نتیجه، گروهی از کارگران و شاغلان که پیش از این هم از امنیت شغلی چندانی برخوردار نبودند، بیش از دیگران در معرض بیکاری، کاهش دستمزد و بیثباتی درآمد قرار گرفتند. آنچه امروز در زندگی این نیروها دیده میشود، فقط کاهش فرصت شغلی نیست؛ بلکه بازتابی از فشاری بزرگتر است که بحران، تورم و نااطمینانی بر دوش اقشار کمدرآمد گذاشته است.
یک واسطه معرفی نیروی خانگی در این بخش میگوید: برخی خانوادهها به صراحت میگویند هزینههایشان بالا رفته و دیگر نمیتوانند برای نظافت منزل نیروی ثابت بگیرند. در بخش شرکتها هم شرایط مشابه است؛ کسبوکارها کوچکتر شدهاند و سعی میکنند با کمترین هزینه ادامه دهند. در این شرایط، نیروی خدماتی جزو نخستین مواردی است که حذف میشود.
کاریابیها: خیلیها دنبال نیروی ارزانتر از قبل هستند
برخی کاریابیها همچنین به موضوع دیگری اشاره میکنند: فقط تعداد درخواستها کم نشده؛ کیفیت فرصتها هم افت کرده است. یعنی هم پیشنهاد دستمزد پایینتر شده، هم ساعات کار نامشخصتر شده و هم خیلیها دنبال نیروی ارزانتر از قبل هستند. در طرف دیگر ماجرا، خانوادهها و کارفرمایانی قرار دارند که با وجود نیاز به خدمات، از بهکارگیری نیروی خدماتی صرفنظر کردهاند. دلیل اصلی آنها، فشار اقتصادی، تورم، نااطمینانی نسبت به آینده و تلاش برای حذف هزینههای غیرضروری عنوان میشود.
کارگر خدماتی: ما بین گرانی و بیکاری گیر کردهایم
افشاری یک کارگرخدماتی که بهصورت روزمزد در نظافت و خدمات کار میکرده، چنین توضیح میدهد: هم کار کمتر شده، هم دستمزدها پایین آمده است. وقتی تعداد درخواست کم میشود، کارفرما هم قیمت پایینتر پیشنهاد میدهد، چون میداند نیروی کار مجبور است قبول کند. ما بین گرانی و بیکاری گیر کردهایم.
شهروند: ترجیح میدهیم کارها را بین خودمان تقسیم کنیم
نوری یکی از شهروندان همدانی هم میگوید: در ماه یکی 2بار برای نظافت منزل از نیروی خدماتی کمک میگرفتیم، اما اکنون با این همه گرانی، واقعا سخت است. ترجیح میدهیم کارها را بین خودمان تقسیم کنیم و انجام بدهیم تا هزینه کمتری داشته باشیم. یکی از زنان شاغل در حوزه نظافت که تمایلی به ذکر نام خود ندارد و پیشتر شغل ثابت و مشخصی نداشته و بیشتر بهصورت پیمانکاری در حوزه تأسیسات آموزشـی و خوابگاهها فعالیت میکرد، اکنون با تعطیلی دانشگاهها و خوابگاهها بیکار شده است.
او نیز از وضعیت بغرنج زندگیش این چنین میگوید: من و دخترانم بهعنوان نیروهای خدماتی مشغول به کار بودیم که هردو آنها در یکی از هتلهای مرکز شهر فعالیت دارند، اما به دلیل شرایط بهوجودآمده، ساعات کاری آنها بهطور چشمگیری کاهش یافته و روزانه تنها 4ساعت کار میکنند.
او در ادامه میافزاید: از سوی دیگر، من با دانشگاهها برای برگزاری همایشها قراردادهای پیمانکاری منعقد میکردم؛ اما اکنون با تعطیلی این مراکز، هیچکس نه پیمانکار و نه مسئولان دانشگاه برگزارکننده همایش پاسخگوی مطالبات و حقوق معوقه من نیستند.همچنین تقاضا برای نیروی خدماتی خانگی نیز کاهش یافته و با وجود3 فرزند و نبود سرپرست، امرار معاش برایم بسیار دشوار شده است.
مدیر یک دفتر خدماتی نیز با اشاره به شرایط جنگی که پیش آمد و بسیاری از مشاغل را تحتالشعاع قرار داد نیز میافزاید که پس از شرایط جنگی و رکودی که پیش آمد، مجبور شدیم هزینهها را کنترل کنیم. درآمد کمتر شد و طبیعی بود که برخی بخشها را حذف کنیم. نیروی خدماتی را کم کردیم و کارهای روزمره را بین خودمان تقسیم کردیم.
یک کارفرمای خانگی دیگر نیز توضیح میدهد: موضوع فقط جنگ نیست؛ تورم هم سبب شده خیلی از هزینههایی که قبلا قابل مدیریت بود، حالا سنگین شود. استخدام نیروی خدماتی برای خیلی از خانوادهها دیگر در اولویت نیست.آنچه امروز در بازار کار نیروهای خدماتی دیده میشود، صرفا نتیجه مستقیم جنگ نیست، بلکه حاصل همزمانی بحران امنیتی با فشارهای اقتصادی و تورم مزمن است. جنگ، فضای نااطمینانی را تشدید کرده و سبب شده خانوارها و کسبوکارها بیش از گذشته به سمت صرفهجویی حرکت کنند. در چنین وضعیتی، مشاغلی که بهطور مستقیم با خدمات روزمره و هزینههای قابل حذف در ارتباطاند، بیشتر در معرض آسیب قرار میگیرند.
مسئول یکی از مراکز کاریابی میگوید: در ماههای اخیر، درخواست برای نیروی خدماتی، چه برای منزل و چه برای محیطهای اداری، کاهش پیدا کرده است. در گذشته خانوادهها یا شرکتها برای کارهای منظم و هفتگی تماس میگرفتند، اما الان بیشتر تماسها یا قطع شده یا خیلی محدود شده است.
او در ادامه میافزاید: یکی از پیامدهای مهم این وضعیت، کاهش همزمان تعداد کار و میزان دستمزد است. وقتی تقاضا کم میشود و تعداد جویندگان کار بالا میرود، توازن بازار به ضرر نیروی کار تغییر میکند. در چنین شرایطی، بسیاری از نیروهای خدماتی ناچار میشوند با دستمزدی کمتر از گذشته کار کنند تا فقط فرصت شغلی خود را از دست ندهند.
این موضوع بهویژه برای زنانی که سرپرست خانوار هستند یا مردانی که درآمد روزانهشان تنها منبع تأمین معاش خانواده است، فشار مضاعفی ایجاد کرده است.
بحران ناشی از جنگ اسفندماه و تداوم تبعات اقتصادی آن، تنها بخشهای بزرگ و رسمیاقتصاد را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه بهصورت جدی بر مشاغل خرد، روزمزدی و خدماتی نیز اثر گذاشته است. نیروهای خدماتی از جمله قربانیان خاموش این وضعیتاند؛ افرادی که با کاهش تقاضا، افت درآمد، دستمزدهای پایینتر و ناامنی شغلی بیشتر مواجه شدهاند.
روایتهای مردمیاز نیروهای خدماتی، کاریابیها و خانوادهها نشان میدهد که این حوزه با نوعی رکود عمیق اما کمصدا مواجه است؛ رکودی که شاید در آمارهای رسمیکمتر دیده شود، اما در زندگی روزمره هزاران نفر کاملا ملموس است.
امروز بسیاری از خانوادهها ترجیح میدهند خودشان کارهای منزل یا محیط کار را انجام دهند، بسیاری از کسبوکارها برای بقا نیروهای خدماتی را حذف کردهاند، و دفاتر کاریابی نیز از افت محسوس درخواستها خبر میدهند. در این میان، نیروهای خدماتی ماندهاند با بازاری کوچکتر، درآمدی کمتر و آیندهای نامطمئنتر.
|
