|
نقش ایران درتولید وعرضه نفت در جهان بر کسی پوشیده نیست،هرچند ایرانیان باستان با نفت آشنایی کامل داشته و از آن بهره میبردند اما در سال 1287 با به نتیجه رسیدن نخستین چاه نفت در خاورمیانه که در مسجدسلیمان بهنام چاه شماره یک حفر شد، روزگار دیگری در این سرزمین آغاز گردید.
چنانکه با شناسایی منابع عظیم انرژی در بخشهای وسیعی از سرزمینهای جنوبی، مرکز و غرب، ایران سالهای سال رتبههای نخست منبع بزرگی از این ماده حیاتی در بخش انرژی جهان شد. هم اکنون بیش از 205 مخزن نفتی و 92 مخزن گاز طبیعی در کشور ما وجود دارد که نشان میدهد که نقش بی بدیل ایران در بازار انرژی های فسیلی جهان سالهای سال ادامه خواهد داشت.
این گفته از آن جهت بیان شد که یادمان باشد بازار انرژی جهان با اکتشاف و حفر چاه شماره یک در مسجدسلیمان ایران دگرگون شد. بر اساس آمار آژانس بینالمللی انرژی تقاضا برای انرژی تا سال 2030 1/7درصد رشد خواهد داشت. از سوی دیگر تاثیرات سوءزیست محیطی انرژیهای اولیه مانند نفت و گاز و نیز تجدید ناپذیر بودن این انرژیها بشر را بهفکر استفاده از انرژیهای ثانویه انداخته است. این موضوع بهعنوان مسأله مهم روز مطرح و از سالها پیش انسان را بهفکر تولید و عرضه اتومبیلهای الکتریکی انداخته و درنهایت در سالهای اخیر نمونههای متعدد این خودروها وارد بازار شدهاند. همچنین در این سالها استفاده و مصرف لوازم و ابزار انرژیبر همچون موبایل، کامپیوترهای قابل حمل و انواع و اقسام تجهیزات الکتریکی توسعه بسیار فراوانی یافتهاست.
وجه مشترک تمامی ابزارآلات و نیز تجهیزات فوقالذکر باتریهایی است که بتواند انرژی لازم را درخود ذخیره و در مواقع لزوم مورد استفاده قرارگیرد. و صد البته مؤثرترین فاکتور این باتریها عنصر مهم و استراتژیک لیتیوم است.
یک فلز قلیایی به رنگ نقرهای و نرم با عدد اتمی ۳. که در شرایط استاندارد سبکترین فلز و کمچگالیترین عنصر جامد است. به دلیل واکنشپذیری بالاهرگز نمیتوان آن را به صورت عنصر آزاد در طبیعت پیدا کرد. بلکه همواره در بخشی از یک ترکیب شیمیایی، پیدا میشود.
این عنصر در تعدادی از کانیهای پگماتیتی یافت میشود، اما به صورت یون در آب اقیانوسها و به صورت نمک در آبها و رس نیز دیده میشود. اکتشاف لیتیوم را باید به فال نیک گرفت نه از آن جهت که به یکی از بزرگترین ذخایر این ماده باارزش دست یافتهایم و نه از آن جهت که ارزش هرکیلوگرم آن بالغ بر 160 دلار است و نه از آن جهت که به ثروتهای خدادادی این ملت میلیاردها دلار افزوده میشود بلکه از آن نظر که نقش دیرپای ایران در بازار انرژیهای نو نیز همچنان پررنگ و پررنگ تر باقی خواهد ماند و چشمان جامعه جهانی را به ایران خیره نگاه خواهد داشت.
ایران جزو 10 کشور برتر معدنی دنیاست، بنا به اذعان اغلب کارشناسان تنها 7 درصد از این سرزمین وسیع مورد اکتشاف دقیق قرار گرفته و بیش از 93 درصد آن هنوز ناشناخته است. ناشناخته از این منظر که کار سیستماتیک دقیق برای اکتشاف و ارزیابی پتانسیلهای معدنی آن صورت نپذیرفتهاست. رتبه کنونی ایران در بین کشورهای معدنخیز، بر اساس کشفیاتی و اطلاعاتی است که از چندین کیلومتری سطحی زمین بهدست آمده و درصورت انجام اکتشافات عمیق و دقیق تر به نظر میرسد رتبهای بسیار بالاتر را داشته باشد.
در این میان از آنچه بهطور کامل مغفول ماندهایم عناصر نادر خاکی است، عناصری که در صنایع هایتک بسیار پرکاربرد و از نظر ارزش بسیارگرانبهایند. بهنظر میرسد اکتشاف این ماده باارزش راه را برای پیجویی و اکتشاف سایر عناصر نادر خاکی بازکند، اتفاق مبارکی که میتواند رتبه ایران، این بهشت زمین شناسی دنیا را به صدرکشورهای برتر معدنی ارتقا دهد.
رحیم مرتضایی
رئیس خانه معدن استان همدان
|
