|
در پژوهشی با عنوان طراحی و اعتبار سنجی الگوی آموزش میراث معنوی در موزه؛ بهترین شیوه آموزش میراث ناملموس در موزهها روش قصهگویی و نمایش خلاق مشارکتی اعلام شد.
بهرهگیری از روشهای کارآمد در جهت یادگیری بهتر در موزه ضرورتی است که امروزه بیش از گذشته در آموزش دانشآموزان دبستانی احساس میشود.
موزههای زیادی در سالهای اخیر در کشور تأسیس شدهاند اما بیشتر این موزهها همچنان همان جنبه نمایش آثار را مد نظر داشته و بر ضرورت نحوه آموزش صحیح و آزمودن روشهای آموزشی جدید در کنار مدارس کم کاری میکنند.
دو مشکل اساسی در سیستم آموزشی موزههای ایران عبارتند:
۱- بازدیدهای محدود، نامنظم و اغلب بدون هدف و برنامه از موزه؛ حال آنکه در برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران ۱۳۹۱، یکی از حوزههای آموزش و پرورش به یادگیری فرهنگ و هنر اختصاص دارد. این حوزه از یادگیری به دنبال درک معنا و روابط بین پدیدهها، زیباییشناسی و درک نشانههای جمال الهی و زیباییشناسی در زمینه فرهنگی جامعه (شامل نمادها، آداب و رسوم، ارزشها و اسطورهها) و حفظ و تعالی آن است که در موزه قابل اجرا و کاربردی است.
۲- عدم بکارگیری از شیوههای جدید آموزشی، از مجموع موزههای مختلف همچون باستان شناسی، هنر، علوم و فناوری، تاریخ طبیعی میتوان گفت موزههای علوم و فناوری متناسب با ماهیتی که دارند کمتر از شیوه سنتی استفاده میکنند. این موزهها با ایجاد علاقه و ارتقای دانش عمومی نسبت به علم و فناوری فضایی فعال برای گروههای سنی مختلف از جمله دانشآموزان ابتدایی فراهم میکنند که با استفاده از ابزارهای تعاملی آنان را در امر یادگیری سهیم نموده و به تجربیات خوبی در حوزه علم و تکنولوژی هدایت میکنند.
اما در غالب موزهها شیوه سخنرانی همچنان بر موزههای کشور حاکم است و کمتر موزهای را میتوان دید که شیوههای جدیدی مانند اکتشافی، قصهگویی، نمایش خلاق که منجر به یادگیری میشود را به کار گرفته باشد.
روش پژوهش
در مقاله مستخرج از رساله دکتری اعظم صفی پور با عنوان «طراحی و اعتبار سنجی الگوی آموزش میراث معنوی در موزهها» با راهنمایی «رضا افهمی» و «مرجان کیان» و مشاوره «مهدی کشاورز افشار» در دانشگاه تربیت مدرس توضیح داده شده که این پژوهش به جهت نتایج، کاربردی و از جهت روش اجرا به شیوه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون است. جامعه آماری شامل دانشآموزان دختر و پسر پایه سوم دوره ابتدایی شهر تهران بود که در سال ۱۳۹۹ از موزه تماشاگه زمان بازدید کردند. نمونهگیری این پژوهش به روش تصادفی ساده انجام شد، ۹۰ دانشآموز پایه سوم ابتدایی شامل ۴۵ دختر و۴۵ پسر در این پژوهش شرکت داشتند.
جهت اجرای این طرح، ابتدا پیش از بازدید از موزه، با کمک و هماهنگی مربیان مدرسه از دانشآموزان در مدارس پیش آزمون گرفته شد. این آزمون شامل ۱۵ سوال با پاسخهای چهارگزینهای بود که ۵ سوال درباره توالی زمان و تقسیمات زمانی در گاهشماری ایرانی، ۵ سوال درباره زمان برگزاری جشنها و مراسم مربوط به گاهشماری مثل شب چله، مهرگان در تقویم ایرانی و ۵ سوال به علت به وجود آمدن پدیدههای نجومی و گاهشماری اشاره داشت.
پس از گذشت دو از پیش آزمون، دانشآموزان از موزه بازدید کردند. در مرحله بازدید از موزه دانشآموزان حدود یک ساعت در سه گروه به منظور سه روش سخنرانی، نمایش مشارکتی خلاق و قصهگویی به تفکیک دختر و پسر در موزه آموزش دیدند.
مفاهیم میراث ناملموس همچون گاهشماری شامل جشنهای ایرانی مانند: اهمن و بهمن، سده، تیرگان، نوروز و غیره آموزش داده شد. در مرحله سوم دو هفته پس از بازدید دانشآموزان مجدداً در مدارس از هر سه گروه مورد آموزش پس آزمون گرفته شد و نتایج مورد مقایسه و سنجش قرار گرفت.
پس از جمعآوری دادههای آماری با استفاده از نرم افزار spss نسخه ۲۳ جهت تجزیه و تحلیل دادهها و آزمون فرضیههای پژوهش از تحلیل واریانس بین گروهی دو عاملی و به منظور بررسی روایی آزمون از روایی محتوایی بر پایه نظر مربیان مدرسه و راهنمایان موزه کمک گرفته شد تا بتوان متناسب با اهداف پژوهش به نتایج مطلوبی دست یافت.
قصه گویی و نمایش خلاق بهترین شیوه آموزش میراث ناملموس در موزه ها
آنچه در این پژوهش مورد توجه بود مقایسه روشهای آموزشی مختلف در موزه است تا بتوان بهترین شیوه را برای آموزش مفاهیم میراث ناملموس به دانشآموزان ابتدایی مورد استفاده قرار داد. در فرایند مقایسه سه روش مورد نظر محققین (کارشناس موزه) به شیوه سخنرانی به توضیحات و ارائه آموزش مستقیم مفاهیم میراث ناملموس میپردازد اما در شیوه قصهگویی و نمایش خلاق مشارکتی با کنترل و مدیریت گروه، اجازه داده میشود دانشآموزان حدسها و نظرات خود را بیان کنند. در این شیوهها شخصیتهایی در جریان نمایش و قصه توسط دانشآموزان شکل میگیرد که برای دانشآموز جنبه آموزشی دارد.
|
