|
مصوبه اخیر فرابورس چه پیامدهایی برای تأمین مالی جمعی دارد؟
زنگ خطر برای اکوسیستم نوپای تأمین مالی جمعی؛ مصوبه جدید فرابورس، امید استارتاپها را کمرنگ میکند؟
در حالی که اکوسیستم روبهرشد تأمین مالی جمعی در ایران با جذب چشمگیر بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان سرمایه طی یک سال گذشته، بذری از امید را در دل استارتاپها و کسبوکارهای نوپا روشن کرده بود، به تازگی با چالشهای جدی روبرو شده است. مداخله نهاد ناظر، فرابورس ایران، با هدف کاهش ریسک سرمایهگذاران پس از تجربه شکست برخی طرحها به وضع قوانینی منجر شده است که عملا دسترسی مخاطبان اصلی این روش تأمین مالی را با محدودیت مواجه کرده و آینده آن را در هالهای از ابهام قرار داده است.
تأمین مالی جمعی که به عنوان روشی نوین و از عموم مردم برای جذب سرمایه از تعداد زیادی سرمایهگذار خرد به جامعه معرفی شد و در سالهای اخیر توانسته بود جایگاه ویژهای در میان استارتاپهای فاقد پشتوانه مالی قوی و دسترسی محدود به منابع سنتی پیدا کند، این روش با ایجاد پلی میان ایدههای نوآورانه و سرمایههای کوچک اما پرتعداد، امکان رشد و شکوفایی کسبوکارهای کوچک و متوسط را فراهم آورده و به پویایی اکوسیستم کارآفرینی ایران کمک کرده باشد.
واکنش فرابورس به شکستهای اخیر
به دنبال گزارشهایی از شکست برخی طرحهای کرادفاندینگ به گوش میرسید و نابود شدن سرمایه جمعی از سرمایهگذاران، به نظر میرسد فرابورس ایران به عنوان نهاد ناظر بازار سرمایه با هدف صیانت و حفظ از حقوق سرمایهگذاران و کاهش ریسکهای موجود وارد بازی شده است. این نهاد به تازگی مصوبهای جدید را ابلاغ کرده است که بر اساس آن الزام به ارائه ضمانتنامههای بانکی و اوراق بهادار برای طرحهای تأمین مالی جمعی به طور قابل توجهی افزایش یافته است.
منتقدان این مصوبه مطرح کردهاند که این اقدام هرچند با نیت کاهش ریسک انجام گرفته است اما عملا روش تأمین مالی جمعی را از دسترس مخاطبان اصلی یعنی کسبوکارهای کوچک و متوسط که اغلب فاقد توانایی ارائه چنین ضمانتهای سنگینی هستند، خارج کرده است. کسبوکارهایی که در ابتدای راه هستند ارائه ضمانتنامه بانکی یا اوراق بهادار با حجم بالا، هزینههای قابل توجهی برای آنها به دنبال دارد.
علی بیات سیدشهابی، رئیس کمیسیون کرادفاندینگ نصر نسبت به پیامدهای مصوبه اخیر کارگروه تأمین مالی جمعی هشدار داد و گفت: ادامه اجرای این سیاستها میتواند منجر به محدود شدن شدید اکوسیستم تأمین مالی جمعی در کشور شود.
آیا امید استارتاپها به تأمین مالی جمعی کمرنگ میشود؟
تصویب و اجرای مصوبه فرابورس نگرانیهای بسیاری را در میان فعالان اکوسیستم استارتاپی و پلتفرمهای تأمین مالی جمعی ایجاد کرده است. این فعالان اعلام کردهاند که افزایش اوراق ضمانتی نه تنها مانعی بزرگ بر سر راه تأمین مالی کسبوکارها خواهد بود، حتی جذابیت این روش را برای سرمایهگذاران خرد نیز بهتبع کاهش خواهد داد. زیرا با افزایش ریسک موفق نبودن طرحها به دلیل کمبود منابع مالی اولیه، اعتماد سرمایهگذاران نیز متزلزل خواهد شد و این روش هیچ تفاوتی با روشهای سنتی از جمله پرسههای سنگین وامهای بانکی نخواهد داشت.
ناگفته نماند که فرابورس با این اقدام در تلاش است تا یک سازوکار امنتر برای سرمایهگذاری در طرحهای تأمین مالی جمعی دست پیدا کند. اما این پرسش مطرح میشود که آیا این امنیت به قیمت از بین رفتن پویایی و کارکرد اصلی این اکوسیستم یعنی حمایت از نوآوری و کسبوکارهای نوپا تمام نخواهد شد یا به جان گرفتن استارتاپهای در بههوتهای سخت اقتصاد کشور کمک خواهد کرد؟
نگاهی به آینده
آینده اکوسیستم تأمین مالی جمعی با وجود نوظهور بودن آن در ایران در هالهای از ابهام قرار دارد. یافتن یک راه میانه که ضمن حفظ حقوق سرمایهگذاران و کاهش ریسکهای موجود، اجازه دسترسی کسبوکارهای نوپا و متوسط به این روش از تأمین مالی را فراهم کند امری مهم به نظر میرسد. اما شاید ایجاد سطوح مختلف ضمانت بر اساس نوع، اندازه و ریسک طرح، یا ارائه تسهیلات و قوانین بهجا و درست دولتی برای تأمین بخشی از این ضمانتها بتواند راهگشای این چالش بزرگ باشد. با توجه به نامگذاری و شعار سال از سوی مقام معظم رهبری به سرمایهگذاری برای تولید، امید استارتاپها از طریق تأمین مالی جمعی با ناامیدی مواجه نشود.
|
