|
بیماریهای مزمن و صعبالعلاج مشتمل بر فهرستی از بیماریهای واگیردار و غیرواگیر، از مهمترین علل مرگومیر و ناتوانی در کشورهای پیشرفته و درحالتوسعه از جمله ایران هستند. علاوه بر این در بسیاری از این کشورها این بیماریها روند صعودی داشته و هزینههای بسیار سنگینی بر جامعه و نظام سلامت تحمیل میکنند. مطالعات اخیر نشاندهنده تغییرات عمده در میزان مشکلات بهداشتی و بار جهانی این بیماریها است؛ بنابراین کوشش در تغییر سیر طبیعی این بیماریها و افزایش آگاهیهای افراد و جامعه برای مقابله و رفتار صحیح در جهت مدیریت بیماری اهمیت بالایی دارد. در قرن گذشته با توسعه و بهبود عمدهای که در شاخصهای سلامتی ایجاد شده، شاهد ارتقای وضعیت سلامتی جوامع بودهایم.
بسیاری از بیماریهای عفونی کنترل شدهاند و امید به زندگی بالا رفته است، در مقابل شاهد گسترش روزافزون ابتلا به بیماریهای مزمن و انواع سرطانها هستیم. به دنبال تغییرات عمدهای هم که در نگاه به پزشکی مدرن رخداده است، مسأله سلامتی و بیماری هم تغییرات بسیاری نسبت به داشته است. درگذشته تنها به نقش عوامل زیستی در درمان و کنترل بیماری توجه میشد درحالیکه امروزه باید به مجموعه عوامل زیست، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی توجه داشت. توجه به تاثیرات متقابل بیماری و شرایط بیمارو عوامل اجتماعی در بحث سلامت و بیماری باعث توجه به نقش فرد بیمار و زندگی روزمره در مساله سلامت و بیماری شده است.سلامت یا فقدان بیماری زمانی تنها به شرایط زیستشناختی یا طبیعی نسبت داده میشد.
جامعه شناسان نشان دادهاند که شیوع بیماریها به شدت تحت تأثیر وضعیت اجتماعی و اقتصادی افراد، سنتها یا باورهای قومی و سایر عوامل فرهنگی قرار دارد.پیشرفت هر جامعه منوط به توانایی های نیروی انسانی آن جامعه است.در تمام جوامع برنامه ریزان و دولت مردان سالیانه مبالغ هنگفتی در جهت کاهش و حذف بیماری ها مصروف می کنند اما کماکان جامعه بشری درگیر بیماری های متعددی است.در این راستا کمتر به عوامل اجتماعی در کنترل و پيشگيري از بیماری وقعی نهاده می شود.عوامل اجتماعی نقش مهمی در ایجاد،حفظ و یا از میان بردن سلامت انسان دارند.شرایط و موقعیت های اجتماعی نه تنها امکان ایجاد بیماری و یا معلولیت را افزایش می دهد،بلکه می تواند افق خاصی را از نظر پيشگيري و مدیریت بیماری و نیز حفظ سلامت ترسیم نماید. مهمترین خطرات برای سلامت، رفاه و آسایش فرد،معمولا از یک شیوه زندگی ناسالم و رفتار خطرآفرین ایجاد می شود و این واقعیتی است که در مورد برخی از بیماری ها مطرح می شود.
از سوی دیگر شیوه زندگی سالم و اجتناب از رفتارهای پرخطر توانایی فرد را برای داشتن یک زندگی طولانیتر و سالمتر فراهم میکند. عوامل اجتماعی همچنین اثر قابلتوجهی در رویهای که جوامع منابع خود را برای مقابله با مخاطرات بهداشتی و عرضه مراقبتهای پزشکی به مردم سازماندهی میکنند، دارد. افراد و اجتماعات همواره به شیوهای متناسب بافرهنگ، هنجارها و ارزشهای خود به مسائل بهداشتی و درمانی پاسخ میدهند؛ بنابراین توجه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت عمومی یک جامعه امری غیرقابلاغماض است.
|
