|
سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری کشورمان کمتر از یک ماه دیگر برگزار شده و تکلیف چهار ساله دولت آینده را مشخص خواهد کرد. داوطلبان صندلی ریاست در پاستور ثبتنام کردهاند، با این حال در میان داوطلبان از هر دو جناح غایبان بزرگی وجود دارد.
غایبان اصولگرا؟
گزینههای اصولگرا قالباً پس از اطمینان از ورود آیتا... سیدابراهیم رئیسی پا به عرصه رقابت نگذاشتند، افرادی همچون محمدباقر قالیباف، حمیدرضا حاجی بابایی، علی نیکزاد و ... .
قالیباف با وجود علاقهی زیادی که به صندلی پاستور در این مدت از خود نشان داده، در انتخابات 96 به این نتیجه رسید که با حضور رئیسی در رقابت انتخاباتی گزینه ائتلافی نخواهد بود. این در حالی است که در حال حاضر قالیباف به عنوان رئیس مجلس یازدهم به حساب آمده و میتواند تمرکز خود را برای 5 خرداد ماه یعنی انتخابات هیأت رئیسه مجلس نگه دارد.
حاجیبابایی نیز تقریباً شرایطی مشابه به قالیباف در قیاس ارجحیت قائل شدن برای ریاستجمهور و ریاست مجلس دارد. حاجیبابایی که تاکنون به صورت جدی در عرصه رقابت ریاست جمهوری ورود پیدا نکرده، انتخابات 28 خرداد با حضور رئیسی را به عنوان یک اصولگرا، عرصه مناسبی برای ورود ارزیابی نکرده است. این در حالی است که حاجیبابایی به عنوان اصلیترین رقیب قالیباف در انتخابات ریاست مجلس سال گذشته، از شانس خوبی برای نشستن بر صندلی ریاست قوه مقننه در سال دوم مجلس یازدهم برخوردار است.
با این حال میتوان گفت که نیکزاد اقدامی را که در انتخابات ریاست مجلس پارسال انجام داد را میخواهد در انتخابات پیش رو نیز انجام دهد. خرداد سال گذشته نیکزاد به عنوان یکی از گزینههای ریاست مجلس، توانست جایگاه خود را به عنوان نایبرئیس مجلس تثبیت کند.
حال شاهد این مسأله هستیم که طبق اخبار منتشر شده این وزیر سابق دولت احمدینژاد به عنوان رئیس ستاد انتخابات رئیسی انتخاب شده است. این مسأله حضور نیکزاد را در دولت رئیسی به عنوان معاون اول یا وزیر محتمل میکند.
غایبان اصلاحات؟
شرایط برای گزینههای غایب در میان اصلاحطلبان با اصولگرایان متفاوت است. از آنجایی که شرایط زمانی به نفع اصولگرایان بوده (نسبت به تجربه انتخاباتهای ادوار قبل، دولتها هر هشت سال در میان جریانهای سیاسی در کشورمان عوض میشود) و با توجه به تحلیل برخی از کارشناسان به تکرار میزان مشارکت اسفند 98 در انتخابات پیش رو (تجربه سیاسی در ایران نشان داده است که هرگاه مشارکت در انتخابات زیاده بوده اصلاحطلبان و هرگاه مشارکت به نسبت کمتر بوده اصولگرایان پیروز انتخابات بودهاند)، برخی از اصلاحطلبان عرصه رقابت انتخاباتی پیش رو را به عنوان فرصت تلقی نمیکنند. این در حالی است که نسبت به انتخابات ادوار گذشته مخصوصاً اسفند 98، رد صلاحیت از چهرههای اصلی اصلاحات دور از انتظار نیست. سیدحسن خمینی، محمدجواد ظریف، علیاکبر صالحی و محمدرضا عارف برجستهترین غایبان اصلاحات به شمار میروند.
حسن خمینی که برخی از کارشناسان وی را گزینه اصلی اصلاحات میدانستند، با استقبال از توصیه پدرانه مقام معظم رهبری اعلام کرد که در عرصه رقابت انتخاباتی شرکت نمیکند. با این حال حسن خمینی همانند انتخابات 96 که در حمایت از روحانی برخواست، قصد دارد نقش جریانساز را در میان اصلاحات برعهده گیرد.
ظریف که در طول این مدت قاطعانه ورود خود به انتخابات را نفی کرده بود، در انتخابات ورود پیدا نکرد. با این حال ظریف میتوانست مهره خوبی برای اصلاحات به حساب آمده و رقیب سرسختی برای گزینه ائتلافی رقیب باشد.
صالحی که طی این مدت به علت احتمال ورود ظریف هیچگاه به عنوان گزینه اصلی مطرح نبود، پس از قطعیت در ورود نکردن ظریف به انتخابات، به عنوان گزینه در نظر گرفته شد. البته صالحی نیز این مسئولیت را بر عهده نگرفت تا اصلاحطلبان از گزینههای اصلی دیپلماسی خود در عرصه رقابت انتخابات نتوانند کمک بگیرند.
با این حال شرایط عارف با سایر گزینههای غایب اصلاحات متفاوت بود. عارف طی هشت سال گذشته به مرور جایگاه خود را در اصلاحات از دست داده و این مسئله باعث شده که وی به عنوان گزینه ائتلافی اصلاحطلبان خود را نمیبیند. البته گفتنی است که عارف حتی نقش ائتلافساز خود را در میان اصلاح طلبان از دست داده است.
شنبه چهار چوب اصلی انتخابات مشخص میشود؟
به قول قدیمیها پهلوان زنده را عشق است؛ این که چه کسانی در انتخابات با چه دلایلی نیامدند دیگر اکنون مورد توجه نمیتواند باشد. البته در این میان نیز عدهای در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کرده که تأیید صلاحیت آنها در هالهای از ابهام قرار دارد.
کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان در مصاحبهای اعلام کرده بود که تعیین صلاحیتها از 27 اردیبهشت آغاز شده و به مدت 5 روز ادامه خواهد یافت. حال میبایست دید که از میان این 40 داوطلب (کدخدایی اعلام کرده بود که تنها پرونده 40 نفر از میان 592 ثبت نام کننده مورد بررسی قرار خواهد گرفت) چه کسانی تأیید و چه کسانی رد صلاحیت خواهند شد.در رابطه با رد صلاحیت داوطلبان، برخی از کارشناسان اسفند 98 را ملاک قرار داده و شانسی برای تأیید صلاحیت افرادی که در انتخابات مجلس یازدهم رد صلاحیت شدهاند، قائل نیستند. محمود صادقی و علی مطهری جزو این دسته از داوطلبان به حساب میآیند. البته گفتنی است که برخی دیگر از داوطلبان اصلاحطلب نیز با وجود شرکت نکردن و رد صلاحیت نشدن در انتخابات مجلس یازدهم، از آنجایی که شرایطی مشابه با اصلاحطلبان رد صلاحیت شده در بهمن 98 دارند، رد صلاحیتشان محتمل خواهد بود. عباس آخوندی وزیر اسبق دولت روحانی را میتوان از این دسته حساب کرد.
با این حال داوطلبی که رد صلاحیت وی محتمل و جنجالی خواهد بود از اصلاحات نیست. محمود احمدینژاد رئیس دولت اصولگرا نهم و دهم که در انتخابات 96 رد صلاحیت شده بود، در روز ثبت نام خود در بیانیهای اعلام کرد که در صورت رد صلاحیت، انتخابات را تأیید نخواهم کرد.
البته گفتنی است که نسبت به تحلیل کارشناسان و فعالان در حوزه سیاسی، احتمال رد صلاحیت سعید محمد دیگر داوطلب اصولگرا انتخابات ریاست جمهوری نیز قوت گرفته است.
آیا داوطلب زن در این دوره خواهیم داشت؟
پس از اعلام تأیید صلاحیتها از سوی شورای نگهبان گمانهزنیهایی که در این دوره از حضور داوطلبان زن در انتخابات به گوش میرسد، روشن خواهد شد. در هر دوره شاهد این مسئله هستیم که بانوان در اعتراض به تفسیر مفهوم رجال سیاسی در انتخابات ریاست جمهوری اعتراض میکنند. اما گفتنی است که طبق برخی اظهارات اعضای شورای نگهبان در رابطه با این مسأله، برخی بر این باورند که در این دوره حضور داوطلب زن در انتخابات محتمل است.
چه کسانی در بطن رقابت خواهند بود؟
بعد از تعیین صلاحیتها به طور کامل نمیتوان گفت که رقابت اصلی انتخابات میان چه کسانی خواهد بود. چرا که در این میان کاندیداها با یکدیگر به ائتلاف رسیده و به نفع هم کنارگیری خواهند کرد. با این حال تأیید صلاحیت و ائتلاف نکردن برخی از داوطلبان به نسبت مشخص است.
تأیید صلاحیت و حضور رئیسی، رئیس قوه قضائیه و اصلیترین شانس انتخابات پیش رو محتملتر از سایر داوطلبان است.
با وجود اینکه رئیسی گزینه اصلی ائتلاف اصولگرایان نیز به حساب میآید، احتمال اینکه برخی از داوطلبان اصولگرا به نفع وی کنارگیری نکرده و به رقابت با وی بپردازند وجود دارد. عزتا... ضرغامی و سعید محمد جزء داوطلبان اصولگرایی هستند که نسبت به اظهارات و موضعگیریهای اخیرشان میتوان گفت که به ائتلاف با رئیسی دست نخواهند زد.
رقابت میان چه کسانی خواهد بود؟
در صورت حضور حسن خمینی و ظریف در رقابت انتخاباتی، میتوانست گفت که رقابت انتخاباتی در میان یکی از آنها با رئیسی میتوانست باشد. حال کمی معادلات اصلاحطلبان تغییر کرده و آنها منتظر نتیجه تأیید صلاحیتها خواهند ماند.
با این وجود میتوان رقابتهایی که احتمال شکلگیری آنها وجود دارد را بررسی کرد:
■ رئیسی / همتی
عبدالناصر همتی رئیس بانک مرکزی فعلی، میتواند یکی از گزینههای اصلاحات برای ائتلاف باشد. البته همتی در روز ثبت نام اعلام کرده بود که به صورت مستقل شرکت خواهد کرد. با این حال از آنجایی که همتی به عنوان یک اقتصاددان اصلاحطلب به حساب میآید، میتواند بهترین گزینه برای رفع چالشهای پیرامون مذاکرات ایران با اعضای برجام و حل مشکلات اقتصادی و معیشتی باشد.
■ رئیسی / لاریجانی
طی ماههای گذشته همواره کارشناسان علی لاریجانی را گزینه اصلی اصلاحات برای ائتلاف همچون روجانی در سال 92 دانستهاند. در صورت تحقق این امر میتوان گفت که رئیسی به رقابت با یک اصولگرای ائتلافی خواهد رفت.
■ رئیسی / احمدینژاد
با وجود اینکه تأیید صلاحیت احمدینژاد در هالهای از ابهام قرار دارد، اما در صورت تأیید صلاحیت میتواند بر جذابیت رقابت انتخاباتی بیافزاید. احمدینژاد و رئیسی هر کدام نسبت به انتخاباتهای ادوار گذشته میتوانند رقبای سر سختی برای یکدیگر به حساب آمده و رقابتی حساس و اصولگرایی را شاهد باشیم.
■ رئیسی / محمد
بازهم احتمال رقابت میان دو اصولگرا، محمد طی چند ماه گذشته توانسته خود را تا اندازهای در میان عموم مردم معرفی کند. محمد در صورت تأیید صلاحیت، اگر بتواند به عنوان یک اصولگرا، رأیهای خاکستری را به طرف خود جذب کند میتواند به عنوان رقیب رئیسی در انتخابات خود را معرفی کند.
ائتلاف رئیسی
در این میان که اکثریت رئیسی را گزینه و شانس اصلی انتخابات آتی میدانند، با این حال احتمال دارد که وی پا به عرصه انتخابات گذاشته تا با حمایت و کنارگیری به نفع یکی دیگر از گزینههای اصولگرا، انتخابات را برای اصولگرایان تضمین کند و پس از انتخابات به سِمت خود یعنی ریاست قوه قضاییه بازگردد. البته این نظریه به علت ورود نکردن گزینههایی همچون قالیباف، خیلی محتمل به نظر نمیرسد.
|
