|
آئینهای مرگ در نتیجه ویروس کرونا یا با تغییر مواجه شدهاند و یا اشکال جدیدی از آن ظهور کرده است.
پژوهشکده مردمشناسی در نشست «پویایی و تغییر آئینها در عصر کرونا» به بررسی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی کرونا بر حوزههای میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع فرهنگی خلاق و هنرهای سنتی پرداخت و به تغییراتِ برخی آئینها و بازگشت برخی سنتها در این دوره اشاره کرد.
با وجود این، ، حسین میرزایی استاد دانشگاه علامه طباطبایی معتقد است: آئینهای ایرانی چون بسیار کهن و ریشهدار هستند توان تابآوری و انعطاف بالا داشته و در تمام تاریخ، خود را با بحرانها سازگار کردهاند و در این دوره نیز شاهد سازگاری آئینها با بیماری کووید-۱۹ بهویژه با استفاده از فضای مجازی بودهایم.
اما رضا تسلیمی طهرانی عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات که پژوهشی در زمینه آئینهای مرگ در دوره کرونا داشته، معتقد است: آئینهای مرگ از دو منظر تعویق آئین و ظهور اشکال جدید قابل بحث است.
وی تعویق آئین مرگ را در مراسم تطهیر، تدفین، ترحیم و یادآوری، متمرکز دانست و از مشکلات روحی بازماندگان چون «سوگواری معیوب» سخن گفت و نقش کاهش بروکراسی مرگ را به مجازی شدن آئینهای مرگ ربط داد.
ژیلا مشیری مدیر گروه اسطوره و آئین پژوهشکده مردمشناسی نیز به بیان چند نمونه از روایتهای اتنوگرافیک مرگ به روش مردمنگاری برخط پرداخت و پس از آن، بحران آئینهای مرگ را فراتر از بحران متوفایان بر اثر ویروس کرونا که مسأله آلودگی پدیده مرگ و گورستان در عصر اپیدمی است، دانست.
نتایج تحقیقات پژوهشکده مردمشناسی نشان میدهد هرچند که آئینهای مرگ با تغییراتی روبهرو شده است، اما آئینهای دیگر، سازگاری و تابآوری داشتهاند. ژانت بلیک، حقوقدان و دانشیار دانشگاه شهید بهشتی از اهمیت تابآوری در دوره کرونا از طریق بازگشت به صورتهای اصیل سنتها سخن گفت و افزود: تمام جوامع در طول تاریخ از طریق میراث ناملموس، توان مقاومت خود را در برابر بحرانهای مختلف بالا بردهاند.
نویسنده کتاب حقوق میراث فرهنگی بینالمللی برای مثال به تجربه پخت نان در خانه اشاره کرد و افزود: درحالیکه دیگر در روستاهای ما نان نمیپزند، یک نشان از بازگشت به تجربههای قدیمی و صورتهای میراث ناملموس و زنده را با تکرار تجربه نانپزی در خانه در دوران کرونا شاهدیم.
|
