|
رئیس اداره حفاظت و مدیریت زیستگاه‌ها و امور مناطق محیط زیست همدان گفت: کاهش شدید منابع آبی و بحران‌های ناشی از تغییر اقلیم، ۲۷ تالاب و مجموعه آبی استان به‌ویژه زیستگاه‌های شاخصی چون آق‌گل، چم‌شور و پیرسلمان را در شرایط بسیار آسیب‌پذیری قرار داده و زنگ خطر را برای بقای این اکوسیستم‌ها به صدا درآورده است.
فاطمه کاظمینی درباره اهمیت تالاب اظهار کرد: تالاب‌ها علاوه بر برخورداری از ارزش‌های طبیعی و زیست‌محیطی، زیستگاه گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری و بخشی از شبکه طبیعی آب و تنوع زیستی استان به شمار می‌رود، از این رو، حفاظت از آن‌ها مستلزم توجه هم‌زمان به عوامل مؤثر بر سلامت و پایداری اکوسیستم‌هاست.
وی مهمترین تهدید فرا روی تالاب‌های همدان را بدون شک، کاهش منابع و بحران آب و تشدید آثار تغییرات اقلیمی، از مهمترین چالش‌های پیش‌روی تالاب‌های استان دانست و گفت: حفاظت مؤثر از این پهنه‌های طبیعی، به مدیریت علمی، هماهنگی بین دستگاهی و مشارکت جوامع محلی نیاز دارد.
در این میان تالاب‌های های طبیعی آق‌گل، چم‌شور و پیرسلمان در فهرست تالاب‌های مشمول آیین‌نامه حفاظت و احیا و سایر مقررات مرتبط با حفاظت از تالاب‌ها قرار دارد؛ با این حال، کاهش منابع آب و فشارهای ناشی از فعالیت‌های انسانی، پایداری این زیستگاه‌های ارزشمند را با چالش مواجه کرده است.
وی افزود: علاوه بر کاهش منابع آب، ما با طیف گسترده‌ای از تهدیدات روبرو هستیم از جمله تغییر کاربری اراضی و توسعه نامتوازن گرفته تا تخریب پوشش گیاهی، چرای بیش از حد مجاز مراتع، آتش‌سوزی، شکار غیرمجاز و آلودگی، این عوامل همگی در کنار هم، پایداری زیستگاه‌های طبیعی را مختل می‌کنند.
کاظمینی درباره نقش مردم محلی هم توضیح داد: به طور حتم هیچ برنامه حفاظتی بدون مشارکت موثر مردم محلی نمی‌تواند در بلندمدت موفق شود چرا که آموزش و جلب مشارکت‌های مردمی از ارکان اصلی موفقیت برنامه‌های حفاظت و احیای زیستگاه‌ها است.
پس می توان گفت توسعه فعالیت‌های سازگار با محیط زیست و بهره‌گیری از ظرفیت جوامع محلی در پایش و حفاظت از عرصه‌های طبیعی می‌تواند حفاظت از طبیعت را از یک وظیفه فقط سازمانی به مطالبه‌ای عمومی تبدیل کند.
در این بین کشاورزان، دامداران، روستاییان و دیگر جوامع ساکن در پیرامون مناطق طبیعی، از نزدیک با تغییرات زیستگاه‌ها مواجه‌اند و در بسیاری از موارد، معیشت آن‌ها با منابع طبیعی ارتباط مستقیم دارد.
اگر دغدغه‌های معیشتی جوامع محلی در برنامه‌های حفاظتی مورد توجه قرار نگیرد، فاصله میان اهداف حفاظت محیط زیست و نیازهای جامعه افزایش می‌یابد.
بنابراین راهکار اساسی، حذف مردم از طبیعت نیست، بلکه ایجاد تعادلی پایدار میان معیشت، توسعه و حفاظت از محیط زیست است.
وی در پاسخ به این سوال که صیانت از این سرمایه‌های طبیعی چه پیش نیازهایی لازم دارد؟
گفت: مناطق تحت مدیریت محیط زیست، عرصه‌های طبیعی، زیستگاه‌های حساس حیات‌وحش، تالاب‌ها و دیگر پهنه‌های آبی استان، مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته را تشکیل می‌دهند که تداوم حیات گونه‌های متعدد گیاهی و جانوری به سلامت و پایداری آن وابسته است.
صیانت از این سرمایه‌های طبیعی نیازمند رویکردی جامع و آینده‌نگر است؛ رویکردی که در آن، حفاظت از منابع آب، پیشگیری از تخریب زیستگاه‌ها، احیای اکوسیستم‌های آسیب‌دیده، بهره‌گیری از دانش و فناوری و مشارکت جوامع محلی، به‌عنوان اجزای مکمل یک برنامه منسجم دنبال شوند.
رویکرد مدیریت زیست‌بومی هم بر حفظ زیست‌بوم‌های طبیعی، احیای زیست‌بوم‌های تخریب‌شده، تامین نیازهای جوامع انسانی و ارتقای کیفیت زیستگاه‌ها به‌صورت هم‌زمان تاکید دارد.
|
