|
با وجود اینکه حالا در آستانه انتخابات ریاست جمهوری دوباره بحث تغییر ساختار سیاسی مطرح شده است و فعالان سیاسی درباره آن سخن میگویند اما عزم جدی برای ایجاد چنین تغییری در حاکمیت دیده نمیشود. از طرف دیگر اصولگرایان نیز چندان مشتاق به این کار نیستند؛ زیرا با بحرانی شدن وضعیت جناح اصلاحطلب حالا امید بسیار زیادی برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری دارند.
پس از 2 سال وقفه، دوباره با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری بحث تغییر نظام از ریاستی به پارلمانی و احیای نهاد نخست وزیری در رسانهها و محافل سیاسی مطرح میشود. چند روز پیش عباس عبدی فعال سیاسی اصلاحطلب، انتخابات سال آینده را «غیر راهگشا» دانست و گفت که بهتر است نخست وزیری احیا شود.
به گزارش فرارو، پس از روی کارآمدن مجلس اصولگرای یازدهم زمزمههایی مبنی بر بررسی تغییر نظام سیاسی ریاستی به پارلمانی در این مجلس به گوش میرسد. هر چند این موضوع تاکنون بهطور رسمی از سوی مجلس مطرح نشده، اما گفته میشود برخی نمایندگان بهدنبال تحقق این ایده هستند.
نظام ریاستی شیوهای از حکومت است که در آن اداره کشور به عهده رئیس جمهوری است و قوه مجریه از قوه مقننه تفکیک شده است.
حکومت ایران پیش از انقلاب مشروطه «سلطنت مطلقه» بود. انقلاب مشروطه، تأسیس مجلس و برقراری قانون اساسی، آن را به «سلطنت مشروطه» تبدیل کرد. پس از انقلاب اسلامی، شیوه حکومت در ایران تغییر کرد و ابتدا نوعی نظام «پارلمانی» برقرار شد که در آن سمت «رئیس جمهوری» وجود داشت، اما دولت را «نخست وزیر» با تصویب مجلس تشکیل میداد و اداره میکرد. پس از بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۸، نظام حکومتی ایران به نوعی نظام ریاستی تبدیل شد.
بحث و بررسی بر سر نظام پارلمانی یا ریاستی از ابتدای انقلاب در جریان بوده است. بررسی این موضوع در سالهای گذشته گاه مسکوت مانده و گاه به چالش روز تبدیل شده است. در دوران ریاستجمهوری احمدینژاد بارها دراینباره صحبت به میان آمد و شکایتهای او در مورد اختیارات و مسئولیتهای رئیسجمهور سبب شد سخنانی جسته و گریخته در این حوزه مطرح شود. رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۹۰ و پس از بالا گرفتن اختلافات میان رئیس وقت قوه مجریه با قوای مقننه و قضاییه در سفر به استان کرمانشاه و در دیدار با دانشگاهیان اظهار کردند: «در شرایط فعلی نظام سیاسی کشور، ریاستی است و رئیس جمهوری با انتخاب مستقیم مردم برگزیده میشود. اما اگر روزی در آینده احتمالا دور احساس شود که نظام پارلمانی برای انتخاب مسئولان قوه مجریه بهتر است، هیچ اشکالی در تغییر سازوکار فعلی وجود ندارد.» همان زمان علی لاریجانی رئیس وقت مجلس هم در اینباره اظهارنظر کرد و گفت: «رئیس جمهور میتواند از درون پارلمان انتخاب شود، یعنی با واسطه از طریق نخبگان منتخب مردم انتخاب شود.»
در سال ۹۰ شایعه شد که تیم تخصصی از حقوقدانان درحال کار بر روی بازنگری در قانون اساسی هستند، موضوعی که تکذیب شد و پس از مدتی نیز کلا مسکوت ماند.
اما 3 سال پیش این موضوع بهصورت جدیتری مطرح شد. پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۶ و بالاگرفتن اختلافات سیاسی در کشور برخی نمایندگان مجلس این موضوع را بهصورت جدی مطرح کردند، حتی گروهی از نمایندگان مجلس دهم قصد داشتند در نامهای به رهبر معظم انقلاب تقاضای تغییر شیوه حکومتی را مطرح کنند.
این نمایندگان به اشاره رهبر انقلاب در سال ۹۰ درباره تغییر نظام از ریاستی به پارلمانی استناد میکردند. در آن مقطع جلیل رحیمی جهانآبادی، عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس دهم گفت: «اگر سیستم نخست وزیری و پارلمانی احیا شود بهنفع کشور است که لازمه آن تغییر قانون اساسی است.»
وی افزود: «ایده مقام معظم رهبری برای ایجاد نظام پارلمانی کاملا کارشناسی شده است.»
سرانجام پس از گذشت ۲ هفته از طرح بحث ارسال نامه نمایندگان به مقام معظم رهبری برای بازنگری در قانون اساسی، خبرهای تازهای منتشر شد مبنی بر اینکه که بازنگری در قانون اساسی شاید در وقتی دیگر انجام شود. بر این اساس موضوع تغییر نظام ریاستی به نظام پارلمانی هم منتفی شد.
پس از آن ماجرا سال گذشته رهبر انقلاب در جریان یک سخنرانی در جمع دانشجویان تأکید کردند: «مشکلات نظام پارلمانی برای کشور بیش از مشکلات نظام ریاستی است.»
|
