|
همدان، شهری با سابقه فرهنگی غنی و ظرفیتهای گردشگری فراوان، در سالهای اخیر تلاش کرده است تا با برگزاری جشنوارهها و رویدادهای فرهنگی، حضور خود را در نقشه فرهنگی کشور تثبیت کند. اما بررسیهای میدانی و گفتوگو با کارشناسان نشان میدهد که نبود یک تقویم منسجم و منظم برای جشنوارهها، مشکلاتی جدی در مدیریت و اثرگذاری این رویدادها ایجاد کرده است. عراقچیان، عضو هیأت علمی دانشگاه بوعلی سینا و کارشناس برجسته حوزه فرهنگ و گردشگری، در مصاحبه با همدانپیام، در زمینه وضعیت کنونی جشنوارهها به تحلیل پرداخت و نقش کلیدی تقویم رویدادها را در ارتقای کیفیت و اثرگذاری این برنامهها برجسته کرد.
محمدرضا عراقچیان معتقد است که جشنوارهها نباید صرفاً به عنوان یک سرگرمی یا رویداد اقتصادی دیده شوند.
به گفته وی، هدف اصلی جشنوارهها، موتور توسعه اجتماعی و فرهنگی مناطق است. وقتی مردم با اقوام مختلف، زبانهای گوناگون، خوراکها، پوشاک و فرهنگهای متنوع روبرو میشوند، رفتار و سبک زندگی سایر جوامع را میبینند و این تجربه، درک و پذیرش متقابل را تقویت میکند.
وی با تأکید بر نقش اجتماعی جشنوارهها ادامه میدهد: “وقتی مردم در کنار هم جشنوارهای را تجربه میکنند، وحدت ملی به شکل ملموس شکل میگیرد. هر غرفه، هر نمایش و هر محصول فرهنگی، فرصتی است برای ارتباط فرهنگی و درک بهتر تنوع جامعه.”
خلأ تقویم جشنوارهها؛ مشکل اصلی
اما مهمترین چالش امروز همدان، نبود تقویم منسجم و مدون جشنوارهها است، عراقچیان میگوید: ما استعدادهای فراوانی در همدان داریم که هنوز به درستی شناسایی نشدهاند. اگر یک برنامهریزی دقیق و زمانبندی مشخص برای رویدادها وجود داشت، این استعدادها به شکل سازمانیافته معرفی میشدند و اثرگذاری آنها دوچندان میشد.
وی مثالهای ملموس میآورد، از جشنوارههای غذایی گرفته تا صنایع دستی، همه میتوانند به شکل هدفمند در طول سال برگزار شوند، اما فقدان تقویم باعث میشود این برنامهها پراکنده و غیرهمگام باشند. نتیجه، اتلاف منابع و کاهش مشارکت عمومی است.
عراقچیان تأکید میکند که تجربه کشورهای موفق در مدیریت رویدادهای فرهنگی نشان میدهد که تقویم دقیق و پایدار، نقش تعیینکنندهای در موفقیت دارد.
وی میگوید: در بسیاری از شهرهای جهان، هر فصل یا هر ماه، یک جشنواره مشخص برگزار میشود. این روند، نه تنها حضور مخاطب را افزایش میدهد، بلکه اعتماد بخش خصوصی و سرمایهگذاران را نیز جلب میکند. در همدان، فقدان این برنامهریزی باعث شده است که بسیاری از جشنوارهها نتوانند اثرگذاری واقعی خود را داشته باشند و گاهی حتی با ضعف در مدیریت و اطلاعرسانی همراه شوند.
اثرات اقتصادی و اجتماعی جشنوارهها
با وجود نقدها، وی تأکید دارد که جشنوارهها، حتی در شرایط فعلی، اثرات مثبت قابل توجهی دارند. عراقچیان توضیح میدهد: جشنوارهها نه تنها گردشگری و مبادلات اقتصادی را فعال میکنند، بلکه استعدادهای نهفته را آشکار میسازند. نمونههای ملی مانند شهر جهانی سیر در سولان، شهر جهانی سفال در توسرکان و معرفی انگور در ملایر، نشان میدهند که رویدادهای فرهنگی میتوانند استعدادها و محصولات محلی را به سطح ملی و بینالمللی معرفی کنند.
به گفته این استاد دانشگاه، این برنامهها همچنین باعث ایجاد نشاط اجتماعی میشوند و مردم را برای چند ساعت از تنشها و دغدغههای روزمره رها میکنند. این بعد اجتماعی، یکی از مهمترین ابعاد جشنوارههاست که اغلب نادیده گرفته میشود.
عراقچیان درباره مدیریت کنونی جشنوارهها نیز دیدگاه صریحی دارد. وی معتقد است، نبود یک مسیر اطلاعرسانی مشخص، باعث میشود رسانهها و خبرنگاران نتوانند نقش خود را در پوشش دقیق جشنوارهها ایفا کنند. وقتی رسانهها کنار گذاشته میشوند، سرمایهگذاریها و تلاشها اثرگذاری لازم را نخواهند داشت. این خلأ اطلاعرسانی، یکی از مهمترین موانع موفقیت جشنوارههاست.
وی نمونهای از جشنواره برگریزان همدان را مثال میآورد و میگوید: “در سالهای نخست، برنامهها کاملاً مردممحور و رسانهمحور بود، اما با گذشت زمان، تمرکز به سمت بلاگرها و شبکههای غیررسمی رفت و رسانههای حرفهای کمتر نقشآفرینی کردند. نتیجه، کاهش کیفیت اطلاعرسانی و اثرگذاری جشنواره بود.
کارشناس همدانی بر این باور است که بازتعریف سیاستگذاری و دخالت هوشمندانه دولت ضروری است. وی میگوید: دولت باید سیاستگذاری کند، چارچوبها را مشخص کند و سپس فضا را برای بخش خصوصی و فعالان فرهنگی باز بگذارد. دخالت مستقیم و مدیریت جزئی، اغلب باعث محدود شدن خلاقیت و کاهش کیفیت اجرا میشود. وقتی سیاستها شفاف و حمایتها هدفمند باشند، بخش خصوصی میتواند به بهترین شکل استعدادها را شکوفا کند.
پیشنهاد برای تقویم جشنوارهها
عراقچیان پیشنهاد میدهد که همدان باید یک تقویم سالانه جشنوارهها داشته باشد که تمام رویدادهای فرهنگی، صنایع دستی، غذایی و هنری را پوشش دهد. وی توضیح میدهد، هر فصل، یک جشنواره ملی یا منطقهای، هر ماه یک رویداد محلی و هر هفته فعالیتهای کوتاهمدت و محلی برگزار شود. این تقویم به شهر هویت فرهنگی میبخشد، مشارکت مردم را افزایش میدهد و گردشگری را فعال میکند. همچنین رسانهها میتوانند به شکل مستمر و جامع این رویدادها را پوشش دهند.
به باور عراقچیان، رسانهها نقش حیاتی در موفقیت جشنوارهها دارند. وی میگوید رسانهها پل ارتباطی بین برنامهریزان، فعالان فرهنگی و مخاطبان هستند. وقتی رسانهها کنار گذاشته شوند یا به بخشهای غیررسمی محدود شوند، اثرگذاری جشنوارهها کاهش مییابد. برای همین است که تقویم رویدادها باید با یک برنامه جامع اطلاعرسانی همراه باشد.
گفتوگو با عراقچیان نشان میدهد که جشنوارهها و رویدادهای فرهنگی همدان، با وجود ظرفیتهای فراوان، هنوز به پتانسیل کامل خود نرسیدهاند. اصلیترین مانع، نبود تقویم منسجم و برنامهریزی دقیق است که باعث میشود منابع پراکنده، مشارکت عمومی محدود و اثرگذاری جشنوارهها کاهش یابد.
وی با نقد خود تأکید میکند که با تعریف تقویم منظم، بازتعریف سیاستگذاری و تقویت نقش رسانهها، جشنوارهها میتوانند به موتور توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی همدان تبدیل شوند. همدان با داشتن استعدادهای محلی، ظرفیتهای گردشگری و تاریخ فرهنگی غنی، تنها با برنامهریزی هدفمند میتواند به یک شهر رویدادپذیر و نمونه جشنوارهای در سطح ملی و بینالمللی تبدیل شود.
عراقچیان در پایان گفت: جشنوارهها، بیش از هر چیز، فرصت تجربه، یادگیری و نشاط اجتماعی برای مردم هستند. وقتی این فرصتها به درستی برنامهریزی و اطلاعرسانی شوند، همدان نه تنها شهر جشنوارهها خواهد شد، بلکه الگویی برای دیگر استانها در مدیریت رویدادهای فرهنگی و هنری خواهد بود.
|
