|
عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات رفاه اجتماعی با تأکید بر ضرورت توجه به مؤلفههای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و سایر ابعاد در دوران پساکرونا، ضمن تشریح تغییرات حاصلشده در این مؤلفهها و پیشبینی رفتار اقشار و سطوح مختلف جامعه در دوران پسابحران، راهکارهایی برای کاهش آسیبها در این دوران مطرح کرد.
محمدعلی محمدی قرهقانی، استاد جامعهشناسی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی در گفتوگوی تفصیلی با ایسنا، ابتدا با اشاره به تبعات اقتصادی بحران کرونا، اظهار کرد: در اقتصاد پساکرونا نحوه تولید، مصرف، روابط کالایی انسانها و نقش اجتماعی کالاها و خدمات با جامعه دچار تغییرات معنایی و مفهومی عمیق خواهد شد؛ یعنی میزان اهمیت و نقش کالا در زندگی، نوع کالا و اولویت آن، میزان حساسیت و نیاز به کالا، ویژگیها و قدرت افراد نسبت به کالا و همچنین قدرت کالا در جامعه روشن و مشخص میشود.
وی تقسیم بندی و طبقهبندی کالاها را از ویژگیهای اقتصادی دنیای پس از کرونا دانست و گفت: احتمالا کالاهای تجملاتی و زینتی حداقل برای مدتی اهمیت خود را از دست داده و در عوض کالاهای استراتژیک مصرفی و نیازهای اولیه بهویژه نیازهای مرتبط با سلامت جای آن را میگیرند.
اقتصاد پساکرونا، اقتصادی انسانیتر خواهد بود
وی ادامه داد: بهنظر میرسد اقتصاد پساکرونا اقتصاد انسانیتری خواهد بود، یعنی مناسبات اقتصادی و کالایی در خدمت انسان است، بهعبارتی تا پیش از این کالایی شدن انسان اهمیت داشت، اما در جهان پس از کرونا انسانیتر شدن کالا جلوه بیشتری خواهد داشت.
محمدی با بیان اینکه جهان در اقتصاد پساکرونا ناگزیر از شفافیت بیشتر و مبارزه علنی و جدی با فساد، رانتخواری و اختلاس خواهد بود، ادامه داد: اقتصاد پساکرونایی باید اقتصاد چابک و صریحی باشد، یعنی مثل گذشته نمیتواند تنبل و بیحال باشد، همچنین نمیتواند با رودربایستی نسبت به مراجع و مراکز خاص عمل کرده و نسبت به رانت و اختلاس بیتفاوت باشد. این اقتصاد ناگزیر از شفافیت و هماهنگی با نظام اقتصاد بینالملل خواهد بود و اینهمه تغییر دقیقاً در جهت منافع شهروندان اتفاق خواهد افتاد.
تغییر مؤلفههای فرهنگی جوامع در جهان پساکرونا
این عضو هیأت علمی دانشگاه با اشاره به مؤلفه دوم یعنی مباحث فرهنگی، اظهار کرد: قطعا نگرش، بینش و ایمان ما در جهان پساکرونا دچار تغییر و تحول بنیادین خواهد شد. جهان هستی، جهان معنا، هستیشناسی و معرفتشناسی انسان پساکرونایی آنچنان که در هنگامه کرونا هم میبینیم دچار تغییر و تحولات جدی و دامنهدار میشود.
به اعتقاد وی، در جهان پساکرونا با نوعی انسان بیمحابا نسبت به مراجع ارزشی و هنجاری مواجه خواهیم بود که معنای زندگیاش در دوران کرونا و تحتتأثیر تجربههای شخصی از بحران و بیمعناییها و مخاطرات دچار تحول شده و با مضامین و موازین پیش از کرونا نمیتوان با وی مواجه شد. یعنی کرونا بر نحوه تفکر هستیشناسانه و معرفتشناسانه انسانها حتی در زندگی روزمره و همچنین در انسان معمولی هم تأثیر تدریجی و شگرفی بر جای خواهد گذاشت.
تحول و دگرگونی نهاد خانواده در دنیای پس از کرونا
محمدی در ادامه گفتوگو توجه به مقوله اجتماعی در دوران پساکرونا را مؤلفه بعدی عنوان کرد و گفت: نهاد خانواده پس از کرونا دچار تحول و دگرگونی شده است؛ پیش از این میگفتیم خانواده نهاد مقدس و مأمنی برای افراد است اما این تعریف با کمی تغییر روبهرو شده است. بر مبنای گزارشهای رسمی، اختلافات و تنش در خانوادهها ۵ برابر افزایش پیدا کرده و این مسأله کارکرد و کارآمدی خانوادهها را دچار اختلال خواهد کرد. از این طریق تغییرات دامنهدار مفهومی و عملی در حوزه خانواده را شاهد خواهیم بود که خود منشأ تغییرات در وضعیت اعضای این نهاد شامل کودکان، جوانان، زنان و مردان خواهد بود که به هر ۲ صورت مثبت و منفی جلوه خواهد کرد و نقش سیاست اجتماعی در جامعه پساکرونا را متذکر میشود.
مداخلات کاهش تبعات اجتماعی پساکرونا
این استاد دانشگاه با بیان اینکه در حوزه اجتماعی مبحث سلامت فیزیکی، اجتماعی و روانی اهمیت خاص خود را پیدا میکند، ادامه داد: مطمئنا بشر متوجه اشتباهات و نقاط ضعف خود خواهد شد و سرمایهگذاری ویژهای در این بخشها خواهد کرد. ثروتمندان به این نتیجه میرسند که باید برای سلامت انسان اعم از فقیر و غنی گام بردارند و این پیام مهم کرونا بود که هیچکس از این آسیب در امان نیست.
پیام مهم کرونا چه بود؟
به اعتقاد وی، پیام کرونا چیزی بود که جنبشهای اجتماعی مدتها در پی ارسال آن بودند، جوامع بدون تقویت سلامت اجتماعی و مؤلفههای وابسته به آن مانند همبستگی و انسجام، مشارکت و همکاری، سازگاری و تابآوری، شبکه روابط و حمایت، اعتماد و سرمایه اجتماعی، امکان مقابله با بیماری و ویروس، بلایای طبیعی، جنگ و حوادث و بحرانها را نخواهند داشت. به عبارت دیگر بدون سلامت اجتماعی و آفرینش جامعهای سالم، ثابت شده که هیچ امری از امور حکمرانی مطلوب پیش نخواهد رفت.
|
