|
اهمیت کرسی ریاست در قوه مقننه بهعنوان یکی از مهمترین ارکان حکومت، در آستانه آغاز بهکار یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی سبب شده است که در کنار گمانهزنیهای زودهنگام پیرامون رئیس مجلس آینده، موضوع تعیین حدود و اختیارات وی هم در محافل سیاسی و رسانهای مورد توجه و تحلیل قرار گیرد.
به گزارش ایرنا، اواخر فروردینماه سالجاری «امیرحسین قاضیزاده هاشمی» عضو هیأت رئیسه مجلس دهم از تدوین و ارائه طرحی برای ساماندهی و اصلاح ساختارها و ارتقای نظام عملکردی مجلس خبر داد. طرحی که در 7 فصل با اهدافی مانند اقتدار و شأن سیاسی برای پاسخگوسازی، تصمیم مبتنی بر نظر مردم و نظام جامع شفافیت تدوین شد و یکی از مهمترین بخشهای آن پیگیری تفویض و تقلیل برخی اختیارات رئیس مجلس بود. بخشی که ظاهرا از سوی برخی نمایندگان منتخب مجلس یازدهم هم مورد استقبال قرار گرفته است.
اختیارات قانونی رئیس مجلس بهعنوان یکی از رؤسای قوای سهگانه و دلایل پرداختن به چنین موضوعاتی در روزهای اندک باقیمانده به آغاز مجلس یازدهم، میتواند از همان ابتدا کلیشههای رایج را درباره قوه مقننه عوض کند. موضوعی که نمایندگان منتخب هم در گفتوگوهای رسانهای خود از آن سخن میگویند.
استقبال منتخبان از کاهش اختیارات رئیس مجلس
پس از خبری شدن تدوین طرحی بهمنظور اصلاح برخی ساختارهای مجلس از سوی یکی از نمایندگان مجلس دهم، اظهارات نشان میدهد که نمایندگان مجلس یازدهم هم چندان بیرغبت به چنین تغییراتی نیستند. در همین راستا «محمود احمدی بیغش» یکی از راهیافتگان به مجلس با اشاره به اینکه در چند دوره گذشته، مجلس رئیسمحور بوده و همه ناچار به تبعیت بودند، گفته است: «رئیس مجلس فقط نقش هماهنگی بین نمایندهها را دارد و حق مدیریت و یا ریاست بر آنها و تصمیمگیری بهجای آنها را با اعمال نظر شخصی ندارد.
«احمد علیرضا بیگی» عضو هیأت تحقیق و تفحص مجلس هم با انتقاد از ریاست «علی لاریجانی» در دورههای گذشته مجلس تأکید کرده بود: «مجالس تحت مدیریت لاریجانی راهبردی نبودند، تنها راهبرد این مجالس، ساقط کردن دولت احمدینژاد بود. با پایان دولت احمدینژاد، مجلس راهبردی نداشت و دچار روزمرگی شد. مجلس یازدهم باید تلاش کند از روزمرگی و غفلت پرهیز کند.
«شمسالدین حسینی» نماینده منتخب و وزیر اقتصاد و دارایی دولت دهم هم با اشاره به اینکه در سالهای اخیر جایگاه رئیس مجلس قوی و در مقابل مجلس تضعیف شد؛ تصریح کرده است: «مهمترین وظیفه و کارکرد رئیس مجلس این است که مجلس را به رأس امور بازگرداند و این را تمرین و پیگیری کند، نه اینکه رئیس مجلس را جایگزین نهاد مجلس کند. اتفاق ناگواری که در سالهای اخیر رخ داد، این بود که بهمرور زمان پارلمان بهعنوان یک نهاد تضعیف شد و در مقابل رئیس آن بهعنوان یک فرد بسیار تقویت شد که درنهایت هم دیدیم نه برای پارلمان سود داشت نه برای رئیس پارلمان».
«محمدحسن قدیری ابیانه» از چهرههای اصولگرا هم معتقد است: «نمایندگان رئیس ندارند و رئیس مجلس یعنی رئیس جلسات مجلس، بههمین دلیل در بسیاری از کشورها از رئیس مجلس بهعنوان سخنگوی مجلس نام میبرند؛ بنابراین مجلس نباید رئیسمحور باشد، بلکه باید نمایندهمحور باشد و اینها نکات ابتدایی درباره جایگاه ریاست مجلس است.
گمانهزنیها درباره دلایل طرح کاهش اختیارات
درباره انگیزههای طرح اصلاح ساختار داخلی مجلس و کاهش اختیارات رئیس آن میتوان گمانهزنیهای مختلفی داشت. در نگاهی سیاسی میتوان گفت طراحان این موضوع از ریاست فرد موردنظر از طیف سیاسی خود ناامید شده، تلاش میکنند این جایگاه را تنزل داده و به گفته محمد مهاجری، فعال اصولگرا به مصبر مجلس تبدیل کند. با پذیرش چنین گزارهای نمیتوان به آینده این طرح و اجرایی شدن آن چندان امیدوار بود چه آنکه، هم طرح سیاسی است و هم طراحان احتمالا اقبال لازم را در مجلس نخواهند داشت.
بخش دیگری از گمانهزنیها درباره دلایل طرح این موضوع میتواند در راستای انتقاد از رویههای گذشته باشد، شماری از نمایندگان منتسب به برخی طیفهای سیاسی بهویژه اعضای جبهه پایداری و نزدیکان «محمود احمدینژاد» چندان از عملکرد و رویه علی لاریجانی در مقام رئیس مجلس راضی نبودند و عملکرد او در رسیدگی به اقدامات دولت سابق و همچنین اختیارات او در تصویب برخی طرحها مانند برجام، برای این گروهها گران آمده بود. اکنون برای پیشگیری از تکرار چنین رویههایی در پی علاج واقعه پیش از وقوع هستند.
درنهایت سومین انگیزه هم میتواند افزایش اختیارات نمایندگان در برابر رئیس مجلس و به این ترتیب افزایش تأثیر نظر مردم در پروسه قانونگذاری باشد.
رئیس مجلس با 3 دسته از مسئولیتها روبهروست و درصورت تصویب و اجرایی شدن طرحهایی مانند کاهش اختیارات او، سرنوشت 2 دسته دیگر یعنی مسئولیتهای مرتبط با سایر قوا و نهادهای حکومتی بوده و وظایف و اختیارات مرتبط با نهادهای فراقوهای یا ملی، مشخص نیست و طراحان باید به پرسشها و ابهامات موجود پیرامون کاهش اختیارات داخلی رئیس مجلس و در پی آن نزول شأن سیاسی وی در قیاس با رؤسای 2 قوه دیگر پاسخ دهند. طرح تغییر در ساختارهای مجلس درصورت عبور از شبهات سیاسی بودن، میتواند جایگاه این نهاد را بهعنوان قانونگذار در کشور ارتقا بخشد و مجلس یازدهم در این زمینه میتواند بهدور از جنجالهای سیاسی و رسانهای نقشآفرینی داشته باشد.
|
