|
یک تحلیلگر اقتصادی یارانهای که فساد در آن کمتر و سهم گروههای متوسط و پایین در آن بیشتر است را یارانه سفید توصیف کرد که یکی از انواع آنها یارانه نقدی یا کارت اعتباری است.
وی در مقابل، توزیع یارانه در قبال دلار، خودرو، سکه، سیمان و سایر محصولات ارزانقیمت را یارانه سیاه خواند و گفت که درحالحاضر منابع مالی برای افزایش ده برابری یارانه نقدی، بدون ایجاد تورم وجود دارد و میتواند از فشارهای اقتصادی به گروههای فقیر و متوسط جلوگیری کند.
میثم هاشمخانی در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: زمانی که کشور دچار شوکهایی مانند بحران کرونا و بحرانهایی از جنس رکود اقتصادی میشود، یکی از راهکارهایی که عموما دولتها ارائه میدهند یارانه یا سوبسید است که انواع مختلفی دارد؛ از جمله یارانه نقدی، تخصیص ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومانی برای واردات کالاهای اساسی و یا سایر ارزهایی که با قیمت کمتر از نرخ بازار آزاد برای کالاهای خاص درنظر گرفته شده که هدف طرحهای یادشده این است که کالاها را با قیمت کمتری در اختیار مردم قرار داده یا اموال عمومی را به شکل خاصی به بخشی از مردم تخصیص دهند.
در این زمینه همچنین میتوانیم به فروش خودرو با قیمت دولتی و پایینتر از نرخ بازار، عرضه قیر رایگان، ارائه سوبسید برای کنترل قیمت فولاد، محصولات فولادی و سیمان اشاره کنیم.
این تحلیلگر اقتصادی با اشاره به پروندههای فساد سالهای اخیر و ظهور سلطانهای دلار، سکه و نظایر آن تصریح کرد: برای مثال در زمان تخصیص ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومانی شاهد فسادهایی بودیم و هنوز مشخص نیست عدهای از افرادی که این ارز را دریافت کردند چه کالایی وارد کردند یا اصلا کالایی وارد کردند یا خیر. در زمینه سهم بردن گروههای آسیبپذیر هم تجربه نیم قرن اخیر ایران به قیمت لطمات اقتصادی به دهها میلیون نفر ایرانی، به دنیا نشان میدهد که توزیع یارانه در قبال دلار، خودرو، سکه، سیمان و سایر محصولات ارزان قیمت پرفساد و سهم فقیرترین افراد هم از آن ناچیز است.
هاشمخانی این نوع یارانهها را یارانههای سیاه توصیف کرد و گفت: در مقابل یارانه سفید یارانهای است که فساد در آن کمتر و سهم گروههای متوسط و پایین در آن بیشتر است که یکی از انواع آنها یارانه نقدی یا کارت اعتباری است.
یارانه نقدی، کمفسادترین
و اثربخشترین یارانه
این تحلیلگر اقتصادی دلیل مخالفت برخی افراد با ارائه یارانه نقدی را در دلایل سیاسی عنوان کرد و گفت: با توجه به آغاز توزیع یارانه نقدی در زمان دولت آقای احمدینژاد، برخی فکر میکنند چون بهلحاظ سیاسی با او مشکل دارند، منطقی است که یارانه نقدی را هم بکوبند. اما من معتقدم یارانه نقدی کمفسادترین، کمبروکراسيترین و مؤثرترین شیوه برنامههای حمایتی کشور در ۵۰ سال اخیر بوده است، هرچند که مقالات من در نقد سیاستهای این دولت هم در دسترس است. اما به همان دلایل سیاسی این برنامه ادامه پیدا نکرده و با وجود گذشت ده سال از آغاز عرضه یارانه نقدی و ۲۰ برابر شدن نرخ دلار، مبلغ آن افزایش نداشته است.
وی افزود: طرح کوپن یا کارت خرید اعتباری یک پله پایینتر از یارانه نقدی قرار میگیرد؛ زیرا اگر در قالب سبد کالا عرضه شود، امکان فساد در آن بیشتر وجود دارد؛ زیرا ممکن است تولیدکنندگان و واردکنندگان سعی کنند با اعمال نفوذ در دولت بخواهند محصولات سبد کالا را تأمین کنند و قدرت انتخاب هم از مردم گرفته شود، اما اگر طرح کوپن بهصورت کارت اعتباری درنظر گرفته شود که مردم بتوانند در فروشگاهها مایحتاج زندگی خود را خریداری کنند، ریسک فساد از بین میرود.
آیا یارانه نقدی همیشه
به تورم منجر میشود؟
این تحلیلگر در ادامه درباره انتقاداتی که نسبت به تأثیر توزیع یارانه نقدی بر افزایش تورم مطرح میشود، گفت: در ده سال اخیر یارانه نقدی افزایش نداشته و حتی یارانه چند میلیون نفر هم قطع شده، اما همچنان شاهد تورم بودیم؛ بنابراین نمیتوان قاطعانه گفت یارانه نقدی موجب تورم میشود. بهعبارت دیگر یارانه نقدی زمانی موجب تورم میشود که منابع مالی آن شفاف نباشد و دولت برای ارائه آن مجبور به چاپ پول شود.
یارانه نقدی میتواند ده برابر رقم فعلی شود
وی افزود: پرسشی که در اینجا مطرح میشود این است که آیا در شرایطی که دولت با کسری بودجه مواجه است، منابع مالی برای افزایش یارانه نقدی وجود دارد؟ که در پاسخ باید گفت بله. در 2 سال اخیر یارانهای که به ارز دولتی تخصیص داده شده، معادل۲۳۰ هزار میلیارد تومان و 7 برابر کل یارانه نقدی یک سال مردم بوده، درحالیکه هنوز سرنوشت بخشی از این یارانه سیاه مشخص نیست و بخشی از آن هم به کنترل قیمتها منجر نشده است. طرح سکه طلای دولتی در سال ۱۳۹۷ به اندازه یارانه نقدی یک سال مردم بود که به ظهور سلطان سکه هم منجر شد. همچنین یارانه تخصیص دادهشده به تولید خودرو دولتی در 5/2 سال گذشته معادل 4 برابر یارانه نقدی یک سال کل جامعه و یارانه محصولات فولادی که آن هم به کنترل قیمت مصالح ساختمانی منجر نشده معادل 2 برابر کل یارانه نقدی یک ساله مردم بوده است.
همچنین به گفته این تحلیلگر اقتصادی اگر دولت فقط ۲۰ درصد از سهام ده شرکت بزرگی که سهام اکثریت آنها را در اختیار دارد واگذار کند، میتواند به اندازه یارانه یک سال سرمایه جذب کند؛ ضمن اینکه لزومی ندارد خیلی از این شرکتها دولتی باشند؛ بنابراین منابع مالی وجود دارد و میتوانیم با شفافیت یارانه نقدی را به ده برابر رقم فعلی افزایش دهیم و از فشارهای اقتصادی به گروههای فقیر و متوسط جلوگیری کنیم؛ ضمن اینکه بهدلیل مشخص بودن منابع مالی شاهد اثر تورمی هم نخواهیم بود
|
