|
در چند روز گذشته خبری منتشر شد که آذربایجان در اجلاس اخیر یونسکو، «آیین پهلوانی، بازیهای سنتی زورخانهای و کشتی» را ثبت کرده است.
از آنجایی که کشتی جزو ورزشهای سنتی ما ایرانیهاست، برخی به اشتباه از این اتفاق به عنوان «سرقت میراث ایران» یاد کردند. در حالیکه به دلایل مختلف این موضوع صحیح نیست که بخشی از این دلایل در ادامه میآید:
۱. سال ۱۳۸۹، جمهوری اسلامی ایران «آیینهای پهلوانی و زورخانهای» در فهرست آثار میراث ناملموس یونسکو ثبت کرد.
۲. طبق قوانین یونسکو، هر کشوری میتواند عناصر فرهنگى ناملموس خود را ثبت کند. این تعارضی با عناصر ديگر كشورها ندارد. مثلاً ازبکستان هم میتواند در سال آتی چنین کاری را انجام دهد. بههرحال این کشورها همه دارای کشتی و آیینهای پهلوانی هستند.
۳. ثبت کشتی پهلوانی و آیینهای زورخانهای كه فدراسیون بینالمللی آن هم در تهران مستقر است، نشان میدهد این آیین در گستره کشورهایی فراتر از مرزهای جغرافیایی ایران ظهور و بروز دارد. این اتفاقاً جای افتخار است كه یک داشته فرهنگى ايران، در چنین گسترهای زنده و پویاست.
۴. ثبت یک عنصر در فهرست میراث جهانی ناملموس، برای هیچ کشوری ایجاد مالکیت نمیکند. پس آذربایجان با ثبت فرهنگ پهلوانی مالک آن نخواهد شد.
۵. کشورها میتوانند میراث ناملموسشان را هم بهصورت مستقل و هم بهصورت مشترک ثبت کنند. هرچند که یونسکو کشورها را به تدوین پرونده مشترک تشویق میکند. ثبت مشترک یک عنصر فرهنگی نشاندهنده ضعف نیست.
۶. «هنر ساختن و نواختن عود» یکی از پروندههایی است که توسط ایران و سوریه در اجلاس اخیر یونسکو به ثبت رسید. در حالیکه کشور مراکش به عنوان میزبان هفدهمین اجلاس، یکی از بهترین و معروفترین عودنوازیها را دارد و سفیر مراکش نیز بهعنوان رئیس جلسه حضور داشت و اتفاقاً پس از ثبت این عنصر، به جمهوری اسلامی ایران تبریک گفت. اکثر کشورهای عربی و آفریقایی از جمله مراکش دارای عودنوازی هستند. اما با پیشنهاد ایران و سوریه برای ثبت جهانی آن موافقت میکنند.
۷. این شرایط کنوانسیون انحصاری نیست که اگر عنصری در چند کشوری ریشه دارد، برای ثبت آن محدودیتی وجود داشته باشد. همانطور که در کشورهای عربی و حتی مراکش، هیچ رسانهای مدعی نشد که ایران هنر ساختن و نواختن عود را سرقت کرده است!
۸. وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی پاسدار میراثفرهنگی ایران است. البته اگر نگاههای غیر تخصصی و هیجانی، فضای رسانهای را ملتهب نکنند و اجازه بدهند شیرینی ثبت جهانی چهار عنصر مهم مانند شب یلدا به کام مردم بنشیند. رویداد مهمی که باعث شد تعداد آثار میراثفرهنگی ناملموس ایران از 17 به 21 برسد و جایگاه ایران در دنیا یک پله ارتقا پیدا کند و ششمین کشور دنیا از این لحاظ شود.
|
