|
کتابهای قدیمی را که باز میکنی به جای اسامی پر از القاب خان، میرزا، سلطنه، دوله، گرفته تا ملا و سید و ... هزار و یک عنوان دیگر و حتی گاهی چند تا از این القاب در کنار هم بود نامهایی که مشخص نبود بخش اصلی این نام چیست.
انتخاب نام خانوادگی نخست به این صورت بود که به انتهای نام پدربزرگ، بزرگترین فردی که در قید حیات بود، «ی» اضافه می کردند. برای نمونه اگر نام جد فردی محمد بود نام خانوادگی محمدی برای او و خانوادهاش انتخاب میشد و اگر کسی در گذشته این نام خانوادگی را در آن شهر انتخاب کرده بود، از پسوند و پیشوندهایی نظیر، فر، زاده، خواه، پور و ... برای افراد بعدی استفاده می شد.
با این حال قانون حذف القاب به تصویب مجلس رسید و افراد ملزم شدند برای خود، نام و نام خانوادگی مناسب انتخاب کنند. بدین ترتیب گرفتن شناسنامه از ۱۳۰۶ خورشیدی طبق قانون های مصوب در اردیبهشت ۱۳۰۴ و بهمن ۱۳۰۵ خورشیدی اجباری شد و با تصویب قانون مدنی کشور در ۱۳۱۳ خورشیدی همه مردم ایران ملزم به ثبت نام خانوادگی شدند.
ثبت نخستین سند ولایت یا شناسنامه به نام «فاطمه ایرانی» در 1297 در تهران
در ایران، نخستین مجموعه رسمی ثبتاحوال در سوم دی ماه 1297 به عنوان بخشی از بلدیه تاسیس شد و نخستین سند ولایت یا همان شناسنامه هم در همین تاریخ برای فردی به نام «فاطمه ایرانی» در تهران به ثبت رسید. نخستین سند هویتی ایرانیان خارج از كشور در اسفند ماه 1308 در شهر بمبئی به نام «عبدالحسین سپنتا» صادر شد. سپنتا همان كسی است كه بعدها نخستین فیلم ناطق ایرانی با عنوان «دختر لر» را ساخت. گزینش نام خانوادگی نیز، معمولا از چند روش پیروی میكرد كه یكی از آنها پیشه نیاكان در یك قوم است. محل اسكان قوم و نام یا شهرت بزرگ خاندان (پدر، پدربزرگ، جد)، از دیگر شیوههای متداول انتخاب
نام خانوادگی بوده است. گاهی هم یك نام خانوادگی بر اساس شغل یا حرفه (همچون صراف، جواهریان، پزشكزاد) یا یك ویژگی بدنی یا فیزیكی (خوشچهره، قهرمان) بازمیگشت.
در نهایت و با تصویب قانون مدنی كشور در سال 1313 ثبت نام خانوادگی نیز، اجباری شد. بر اساس قانون، سرپرست خانواده باید برای خانواده خود نامخانوادگی انتخاب میكرد و نام خانوادگی تخصیص یافته از سوی وی به سایر افراد خانوادهاش هم اطلاق میشد. و از آن زمان تاكنون بیش از چهار نسل از ایرانیان به این نامهای خانوادگی خوانده میشوند.
92 سال از زمان اجبار بكارگیری نام خانوادگی برای اتباع ایرانی میگذرد و از آن زمان تاكنون، اسناد هویتی ایرانیان، تحولات بسیاری را پشت سر گذاشته است و امروز در حالی سالانه یك میلیون و 200 هزار شناسنامه تعویض میشود كه ایرانیان در انتظار دریافت كارت هوشمند ملی با بهرهگیری از آخرین فناوریهای روز دنیا هستند.
صدرنخستین نامخانوادگی تصویب شده در همدان
به گزارش روابط عمومی اداره ثبت احوال استان همدان، نام خانوادگی در سال 1313 به صورت قانونی مدنی درآمد و برای تمام اتباع ایران اجباری گردید. و قبل از این بیشتر اشخاص بر اساس القاب (خان، میرزا، سلطه و...) شهرت داشتند ویا به صورت طایفه ای و منتسب به بزرگ طایفه شناسایی و مشهور می شدند.
نخستین نام خانوادگی تصویب شده در همدان واژه صدر می باشد که در تاریخ 09/07/1304 به صاحب سند سجلی تعلق گرفته است که کوتاهترین نام خانوادگی در همدان دو حرفی و طولانی ترین نام خانوادگی در همدان 18 حرفی بوده است.
ثبت دوهزار و 220 مورد تغییر نامخانوادگی در سطح استان
مواد قانونی تغییر نام خانوادگی عبارتند از ماده 40، 41 و 42 قانون ثبت احوال که متقاضی در صورت داشتن نام خانوادگی نامناسب، شرایط سنی که فقط یکبار میتواند با مراجعه به ادارات ثبت احوال درخواست خود را مبنی بر تغییر نام خانوادگی به کارشناس مربوطه ارائه دهد پس از بررسی و مطابقت درخواست مذکور وفق مقررات و قوانین خواسته متقاضی تصویب و یا رد می گردد.
همچنین، طبق آمار بدست آمده از سوی ثبت احوال، تعداد دوهزار و 220 مورد نام خانوادگی در همدان در سال 99 تغییر یافته است که این تعداد شامل اصلاح، حذف پسوند و پیشوند و تغییر نام خانوادگی بوده است.
چه افرادی میتوانند در خواست تغییر نام خانوادگی کنند؟
شخصی که میخواهد نسبت به تغییر نامخانوادگی خود در صورت امکان، اقدام کند باید ۱۸ سال به بالا باشد یا اگر کمتر از ۱۸ سال دارد دارای حکم رشد باشد همچنین پدر یا جد پدری با ارائه شناسنامه خود جهت فرزندان کمتر از ۱۸ سال در صورتیکه نام خانوادگی پدر تغییر کرده باشد و قیم یا وصی برای اطفال تحت سرپرستی خود با ارائه مدارک مستند که سمت او احراز شده باشد، می توانند نسبت به این موضوع اقدام کنند.
|
