|
در روز 5 دی ماه سال 1382 ساعت 5 صبح لرزید و 30 هزار نفر در این زلزله مخوف آسیب دیدند تا زلزله بم آغازگر فصل جدیدی در عرصه مدیریت بحران باشد و از آن سال به بعد این تاریخ در تقویم رسمی کشور به نام روز ایمنی در برابر زلزله شناخته شود.
پیش از این هم در سال 1369 درست 30دقیقه بامداد پنجشنبه 31 خرداد ماه بود که منجیل در رودبار لرزید و به گفته کارشناسان، این زلزله جزو ۱۰ زلزله مرگبار جهان در ۱۰۰سال گذشته بود.
زلزلهای که علاوه بر رودبار، منجیل و لوشان در شهرهای دیگر استان گیلان اعم از رشت، آستانه اشرفیه، لاهیجان و صومعهسرا بیشترین خسارت را به بار آورد تا زلزله بم و منجیل 2 زمینلرزه در تاریخ بلایای طبیعی ناشی از زلزله در ایران با بیشترین تعداد آسیبدیده و فوتی باشد.
زلزله کرمانشاه زلزله مرگبار 2 دهه پیش
شامگاه یکشنبه ۲۱ آبان ماه ۱۳۹۶ خورشیدی در نزدیکی ازگله استان کرمانشاه در نزدیکی مرز ایران و عراق در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی حلبچه زلزلهای 3/7 ریشتری رخ داد که خسارات فراوانی به مردم وارد آورد.
کانون زمینلرزه ۵ کیلومتری ازگله کرمانشاه بود و زلزلهنگاری آمریکا کانون این زلزله را ۳۲ کیلومتری حومه شهر عراقی حلبچه اعلام کرد، در این زمینلرزه بیش از ۵۰۰ تن کشته و بیش از ۱۲هزار تن مصدوم شدند.
بر همین اساس میتوان گفت که در کشور ما آسیبپذیری در برابر حوادث و بلایای طبیعی درصد بالایی دارد و همواره زلزله یکی از پرآسیبترین آنها به شمار میرود.
بر اساس اعلام مرکز پیشبینی زلزله پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله در6 ماهه امسال بیش از 76 بار لرزیده است و آبانماه نیز هرمزگان با 205 زمین لرزه، خراسان با 83 لرزه و کرمان با 65 واقعه ثبت زلزله بیش از 3 ریشتر بالاترین آمار زمین لرزه را داشتهاند و همین آمار در مهرماه امسال در خراسان رضوی عدد 84، چهارمحالوبختیاری69 و خوزستان با 58 زمینلرزه را گزارش میدهد.
بر همین اساس استانهای بوشهر، خراسان شمالی، ایلام، کرمان، خراسان رضوی، هرمزگان و بوشهر استانهایی هستند که زلزله بیش از 3 ریشتر را در این مدت تجربه کردهاند و بوشهر تنها استانی است که 2 بار در این مدت تجربه زمینلرزه را داشته است.
آمار زلزله در سال 1399 هم گواه بر این است که در این سال تعداد ۱۱هزار و ۹۴ بار کشور ما لرزیده است و استان فارس با تعداد ۴۳۲، استان کرمان با تعداد ۳۸۴ و استان هرمزگان با تعداد ۱۹۹زمینلرزه بیشترین تعداد زلزله را داشتند، اما از سوی دیگر ۳ استان قم با تعداد ۱۰، استان مرکزی با تعداد ۸ و استان زنجان با تعداد ۵ زمینلرزه کمترین رویداد زمینلرزه را در سال 1399 تجربه کردند.
زلزله کهگیلویهوبویراحمد- سیسخت، زمینلرزههای دوگانه - استان فارس از جمله مهمترین زلزلههای بیش از ۵ ریشتر را تجربه کردند.
تمامی این اطلاعات نشان میدهد میزان تلفات و خسارات ناشی از بلایای طبیعی به خصوص حوادثی چون زلزله با وجود پیشرفتهایی که در این زمینه صورت گرفته، اما هنوز کشور در برابر اینگونه اتفاقها آسیبپذیر است، از اینروی روز ایمنی در برابر بلایای طبیعی، زنگ هشداری جهت ارتقای آمادگی و آگاهیهای عمومی در ارتباط با این مسأاله محسوب میشود.
ارتقای آمادگی در برابر بلایا
میزان آمادگی برای رویارویی با حوادث به مؤلفههای مختلفی از جمله وضعیت تجهیزات، آمادگی جامعه به لحاظ ارتقای آگاهیهای ایمنی بستگی دارد و همچنین شرایط و سناریوهای مختلف مانند این که چه حادثه و با چه قدرتی و در کدام جغرافیا و در چه ساعتی از شبانهروز، این اتفاق به وقوع پیوسته است.
بنابراین وقتی حادثه بزرگی همانند زلزله در یک شهر یا منطقه روی میدهد بهطور طبیعی اثرات مختلفی را روی مرگ انسانها، تأسیسات و ایمنی شهرها و روستاها دارد که سبب میشود مشکلاتی برای مراکز خاص مانند مراکز درمانی، بیمارستانی، آتشنشانی به وجود میآورد که همگی میتواند از جمله نگرانیهای پس از وقوع حوادث باشد که باید پیشاپیش مورد پیشبینی و مطالعه لازم قرار گیرد.
از آنجا که شرایط روحی، روانی مردم پس از وقوع حوادث سنگین، حساس و آزرده میشود، بنابراین درک شرایط و سرعت در پاسخگویی به نیازهای مردم، تمهیداتی فراتر از زمان عادی را میطلبد که به نظر میرسد سازمانها و زیرمجموعههایی چون مدیریت بحران در استانها میتوانند نقش مؤثر و تأثیرگذاری در آنها داشته باشند.
سازمانی که متأسفانه حداقل در استان همدان تنها زمانی نام و نشانش خبری میشود که کار از کار گذشته و سیل و زلزله و یا هر بحران دیگری بلای جان مردم شده است به عبارتی مدیریت بحران در استان همدان به مدیریت پسابحران تغییر مسئولیت داده است و کمتر پیش آمده که این نهاد تأثیرگذار در قامت پیشگیری نقشآفرین باشد.
گواه این ادعا را شاید بتوان در سال 1398 که به عنوان یکی از پر فشارترین سالهای اخیر در وقوع حوادث طبیعی بود جستوجو کرد که سیلابزا شدن استان خسارت جدی به بار آورد که با گذشت 2سال هنوز در برخی مناطق استان چهره مخدوش شده و شرایط نابسامان مسکونی برخی خانوارها را ترمیم نکرده است.
لزوم برنامهریزی جامع در حوزه «پیشگیری» از بحران
بر همین اساس به نظر میرسد تنها راهکار پیشرو برای مقابله با بلایای طبیعی و کاهش خسارات بحران، تقویت حوزه «پیشگیری» است، چراکه هزینهای که برای پیشگیری میشود به مراتب کمتر از هزینه پاسخگویی است، اگر ما پیشگیری را بهعنوان یک سند راهبردی تدوین کنیم برای آن برنامه بلندمدتی در نظر گرفتهایم و در رویارویی با بحرانهای سخت عملکرد مناسبی داشتهایم.
تأثیر آموزشهای مردمی در مدیریت بحرانهای طبیعی
به نظر میرسد یکی از خلأهای مدیریت بحران، در استان همدان نبود آموزشهای کافی برای مردم درباره نحوه مواجهه با بحرانها و اطلاع نداشتن کافی دستگاهها از منابع و امکانات استان برای آغاز عملیاتهای امداد و نجات است.
بنابراین پر واضح است که همکاری چندجانبه ارگانها و سازمانهای همکار در مدیریت بحران با یک ادبیات واحد زمینهساز ارائه آموزشهای لازم به مردم است که درنهایت منجر به خدمات مؤثرتر در بحرانها میشود.
|
