|
قرار است سفره عقد پهن شود، صدای خنده و شادی در خانه بپیچد و فصل نوینی از زندگی مشترک آغاز شود. اما در دنیای واقعی امروز ما، برای خیلی از این زوجهای جوان، این آغاز شیرین، با یک «اما» بزرگ گره خورده است: «وام ازدواج». انگار قبل از اینکه پا به خانه بگذارند، باید در ابتدا در صفهای طولانی بانکها، ماهها انتظار بکشند. صفهایی که دیگر فقط مربوط به «وام» نیست، بلکه صف امید است، صف تشکیل خانواده است، صف گریز از فشارهای اقتصادی است.
زوجهایی که دغدغه خرید جهیزیه را دارند، باید با هزار دغدغه وام ازدواجشان را دنبال کنند. وامی که معلوم نیست کی به دستشان میرسد و اصلا با این قیمتهای سرسامآور، آیا کفاف خرید یک قسط ساده از لوازم خانگی را هم میدهد یا نه؟ اینجاست که عشق، در میان انبوه کاغذبازیها، بروکراسیهای اداری و صفهای بیپایان، زیر فشار تورم له میشود و جوانی که قرار بود با شور و امید، دنیای خود را بسازد، حالا باید با نگرانی «وام» و «قسط« و «گرانی» دست و پنجه نرم کند. این داستان خیلی از جوانهای ماست؛ قصهی دلدادگانی که عشقشان زیر بار سنگین اقتصاد، نفسنفس میزند.
حتی وقتی به زمان برگزاری مراسم عروسی میرسند، در روزگاری که عشق و علاقه، باید آغازی پر از امید و شیرینی باشداما برای خیلی از جوانهای این سرزمین، این آغاز با انتظار گره خورده، انتظار وام ازدواج. انگار در ابتدا باید در صف بایستی، ماهها بگذرد، و بعد شاید نوبت به تو برسد. نسلی که قرار است با شور و شوق زندگی مشترک را بسازند، حالا باید روزها و ماهها درگیر رفت و آمد به بانکها و پیگیری پرونده باشند. هزینه اجاره خانه، خرید یک دست مبل ساده، یا حتی تأمین جهیزیه برایشان تبدیل به کوهی از دغدغه شده است. وامی که قرار بود بارشان را سبک کند، خود به باری دیگر تبدیل شده؛ باری که بر دوش عشق تازه شکفتهشان سنگینی میکند.
به مناسبت روز ازدواج با زوجهای جوانی که به تازگی ازدواج کردهاند و یا در آستانه ازدواج هستند به گپوگفت پرداختیم.
گزارشهای میدانی و گفتههای زوجهای جوان نشان میدهد که در برخی موارد، پس از گذشت 10ماه از تاریخ ثبتنام وام، بیش از 490نفر در صف انتظار یک شعبه یا یک محدوده بانکی قرار دارند و همین موضوع سبب میشود پرداخت وام از زمان مورد انتظار بسیار فراتر برود و زمانی هم که به بانک مراجعه میکنند به بانک مرکزی ارجاع میدهند و در پاسخ میگویند که مشکل اساسی از سمت بانک مرکزی است و هیچ ارتباطی به بانک شهرستان ندارد. به بیان دیگر، وامی که باید در آغاز زندگی یاریگر باشد، گاه زمانی پرداخت میشود که زوجها بخش بزرگی از نیاز فوری خود را با قرض، کمک خانواده یا حذف بسیاری از نیازها پشت سر گذاشتهاند.
براساس اطلاعات منتشرشده از صف وام ازدواج سال گذشته حدود ۵۴۰ هزار نفر وام خود را نگرفته و به امسال منتقل شدهاند با این حال پیگیریها نشان میدهد بانکها تاکنون به صورت جدی پرداخت وام ازدواج را آغاز نکردهاند یا اگر آغاز کردهاند بسیار کُند این وام را پرداخت میکنند
به همین دلیل میتوان گفت که تأخیر در پرداخت وام و روند قطرهچکانی تخصیص آن، این شکاف را عمیقتر کرده است. وقتی متقاضیان ماهها در صف میمانند، فاصله میان زمان ثبتنام و زمان دریافت وام با افزایش دوباره قیمتها همراه میشود. بنابراین مبلغی که در زمان تصویب میتوانست بخشی از هزینههای ضروری را پوشش دهد، هنگام پرداخت دیگر همان کارایی را ندارد.
وام ازدواج با سرعت افزایش قیمتها هماهنگ نیست
زهرا و امیر که سال گذشته ازدواج کردهاند، تجربه متفاوتی دارند. آنها تصمیم گرفتهاند در خانهای کوچک در یکی از شهرهای اطراف ساکن شوند تا بتوانند هزینهها را مدیریت کنند.
امیر میگوید: وام ازدواج کمک بزرگی بود، ولی اگر میخواستیم در مرکز شهر خانه بگیریم، قطعا کم میآوردیم، ما محل زندگی را تغییر دادیم تا بتوانیم با همان وام و کمی پسانداز، زندگی را آغاز کنیم.
زهرا از قیمت لوازم خانگی گلایه دارد: وقتی برای خرید رفتیم، هر هفته قیمتها فرق میکرد. ما خیلی از چیزها را حذف کردیم. گفتیم فعلا ضروریها را بخریم، بقیه بماند برای بعد.آنها معتقدند وام ازدواج «بد نیست»، اما با سرعت افزایش قیمتها هماهنگ نیست. اگر تورم اینقدر بالا نباشد، همین وام میتواند کافی باشد.
مریم و علی، چند ماهی است عقد کردهاند. میگویند از همان ابتدا روی وام ازدواج حساب باز کرده بودند. علی میگوید: ما از همان ابتدا هم قرار نبود مراسم آنچنانی بگیریم. گفتیم ساده آغاز میکنیم، ولی حتی برای ساده آغاز کردن هم پول لازم است و با وجود اینکه چند ماه از عقدمان میگذرد بانک به ما وعده داده که شاید زمستان سال آینده وام را بدهند در گذشته شاید چنین وامی میتوانست نقش مهمتری در آغاز زندگی داشته باشد، اما امروز با رشد قیمتها، این مبلغ بیشتر شبیه یک مسکن موقت است تا یک راهحل جدی. در واقع، تورم هر روز از ارزش این وام میکاهد و زوجهای جوانی مانند ما را در برابر هزینههایی قرار میدهد که از توان درآمدی آنها بسیار فراتر است.
همچنین بررسی میدانی از چند مشاور املاک در سطح شهر نشان میدهد که بیشترین سهم وام ازدواج صرف تأمین رهن یا ودیعه مسکن میشود. یکی از مشاوران املاک میگوید: اکثر زوجهای جوان وقتی میآیند، میگویند وام گرفتهایم و میخواهیم با آن خانه بگیریم. ولی واقعیت این است که با قیمتهای فعلی، وام فقط بخشی از ودیعه را پوشش میدهد و باید دوباره نیز پول اضافه بیاورند.
او معتقد است نسبت به یکی 2سال گذشته، فاصله بین مبلغ وام و هزینه واقعی اجاره بیشتر شده است. بسیاری در ابتدا عقد میکنند، پس از آن صبر میکنند تا شرایط مالی بهتر شود وسپس زیر یک سقف بروند.
این شرایط درحالی است که براساس آنچه مرکز امار ایران منتشر کرده است، در 5سال اخیر، اقتصاد کشور بهطور مداوم با تورمهای بالا و فراتر از ۴۰ درصد مواجه بوده و این روند در ابتدای سال ۱۴۰۵ به بیش از ۵۳ درصد نیز رسیده است. تداوم چنین سطحی از تورم به این معناست که هزینهها بهصورت انباشته و تصاعدی افزایش یافته و قدرت خرید خانوارها بهشدت کاهش پیدا کرده است.
یکی از بخشهایی که بیشترین فشار را از این وضعیت متحمل شده، بازار لوازم خانگی است. اقلام پایهای مانند یخچال، ماشین لباسشویی، اجاقگاز، سرویس خواب و حتی لوازم سادهتر، در این 5سال رشد قیمتی چشمگیری داشتهاند؛ رشدی که با درآمد عمومی و توان مالی زوجهای جوان همخوانی نداشته است. در چنین شرایطی، وام ازدواج که با هدف حمایت از آغاز زندگی مشترک پرداخت میشود، بهدلیل کاهش مستمر ارزش پول، بخش قابل توجهی از اثر حمایتی خود را از دست داده است.
یکی از مهمترین پرسشها این است که آیا وام ازدواج با شرایط اقتصادی امروز تناسب دارد یا نه؟ پاسخ بسیاری از زوجها و کارشناسان این است که خیر. وقتی قیمتها در بازار با سرعت بالا میروند، وامی که رقم آن ثابت یا با رشد محدود همراه است، عملاً قدرت خرید خود را از دست میدهد. زوجهای جوان برای تأمین یک زندگی حداقلی به منابع مالی بسیار بیشتری نیاز دارند؛ منابعی که اغلب از عهده آنها خارج است.
در چنین شرایطی، وام ازدواج اگرچه همچنان مهم و ضروری است، اما بهتنهایی نمیتواند پاسخگوی نیازهای واقعی باشد. این وام باید در کنار سیاستهای حمایتی دیگر معنا پیدا کند و جالبتر از اینکه مبلغ وام نزدیک به 3 سالی میشود که ثابت باقی مانده است وبا وجود افزایش تورم و چند برابر شدن قیمتها همان مبلغ گذشته است.
مدام گفته میشود ازدواج کنید آن از نوع آسان، فرزندآوری داشته باشید و خانواده تشکیل دهید؛ اما در عمل حمایت مؤثری دیده نمیشود. در شرایطی که در5 سال گذشته تورم مداوم، هزینههای آغاز یک زندگی ساده را چند برابر کرده، زوجهای جوان با واقعیتی روبهرو هستند که با این توصیهها همخوانی ندارد.
|
