|
به مناسبت هفته سالمندان
همدان در میان سالمندترین استانهای کشور
زمانی نهچندان دور، وقتی کودکی یا جوانی کمکی انجام میداد، بزرگترها در پاسخ میگفتند: «پیر شی جوان»؛ دعایی که شاید امروز معنای عمیقتری پیدا کرده است. در فرهنگ ما، پیر شدن نه یک تهدید، بلکه آرزویی برای رسیدن به سالهای بیشتر زندگی، تجربهاندوزی و برخورداری از احترام و جایگاه اجتماعی بود.
اما امروز، پیر شدن برای بسیاری از مردم با نگرانیهایی همراه شده که نمیتوان به سادگی از کنار آنها گذشت؛ نگرانی از تأمین هزینههای زندگی، درمان، کاهش قدرت خرید، تنهایی و کمبود امکانات رفاهی. سالمندی قرار است فصل آرامش و بهرهمندی از سالها تجربه باشد، اما برای بخشی از سالمندان، این سالها با دغدغههای معیشتی و اجتماعی گره خورده است.
بازنشستهای که 3 دهه یا بیشتر از عمر خود را در محیط کار گذرانده و در ساختن چرخهای اقتصادی و اداری جامعه سهم داشته است، حالا در سالهای سالمندی بیش از هر چیز به امنیت اقتصادی، خدمات درمانی، نشاط اجتماعی و حفظ کرامت انسانی نیاز دارد؛ نیازهایی که گاه فاصله میان درآمد و هزینههای زندگی، دسترسی به آنها را دشوار میکند.
سالمندی البته قرار نیست الزاما به معنای خانهنشینی یا کنار گذاشتهشدن از جامعه باشد. سالمندان، گنجینهای از تجربه، مهارت و دانش هستند و اگر بستر مناسب فراهم شود، میتوانند همچنان در خانواده، جامعه و حتی فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی نقشآفرین باشند.
وقتی درآمد از هزینهها عقب میماند
از همین رو به مناسبت آغاز هفته ملی سالمندی، نگاهی به اعداد رسمی، تصویری روشنتر از وضعیت اقتصادی بازنشستگان ارائه میدهد. سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است حداقل مستمری این سازمان در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۶۰ درصدی به ۱۶میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان رسیده است. مستمری سایر سطوح نیز ۴۵درصد به اضافه یک میلیون و ۵۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان افزایش یافته است.
در صندوق بازنشستگی کشوری نیز حداقل حقوق بازنشستگان و وظیفهبگیران دارای ۳۰ سال سابقه خدمت در سال ۱۴۰۵، ۱۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان اعلام شده است.
فصلنامه آماری بهار امسال صندوق بازنشستگی کشوری نیز تعداد حقوقبگیران این صندوق را یک میلیون و ۷۹۲ هزار و ۹۲۹ نفر اعلام کرده و میانگین سن حقوقبگیران فعلی را ۶۶ سال دانسته است.
در سوی دیگر این معادله، قیمتها قرار دارند. بر اساس دادههای مرکز آمار ایران، تورم سالانه در اسفند ۱۴۰۴ به 6/50 درصد رسید و شاخص قیمت مصرفکننده نیز نسبت به اسفند سال قبل 8/71 درصد افزایش داشت.
در چنین شرایطی، افزایش هزینههای خوراک، درمان و سایر نیازهای روزمره میتواند بخش قابلتوجهی از درآمد سالمندان و بازنشستگان را صرف هزینههای ضروری کند؛ موضوعی که اهمیت امنیت درآمدی و حمایتهای اجتماعی از این گروه را دوچندان میکند.
نهاوند و ملایر بیشترین تعداد سالمندان تحت پوشش را دارند
استان همدان نیز از جمله استانهای سالمند کشور است؛ واقعیتی که ضرورت برنامهریزی جدیتر برای سالهای پیشرو را نشان میدهد.
بر اساس آمار ارائهشده، در حال حاضر ۲۸ هزار و ۳۴ سالمند در استان همدان تحت حمایت بهزیستی قرار دارند که از این تعداد، ۱۴ هزار و ۶۱۴ نفر، معادل 1/52 درصد، زن و ۱۳هزار و ۴۲۰ نفر، معادل 9/47 درصد، مرد هستند.
در میان شهرستانهای استان، همدان با ۱۰هزار و ۳۱۸ نفر، نهاوند با ۴ هزار و ۴۵۹نفر و ملایر با ۳ هزار و ۵۷۹ نفر بیشترین تعداد سالمندان تحت پوشش را دارند.
این آمار در کنار روندهای جمعیتی کشور، یک پیام روشن دارد: مسأله سالمندی دیگر موضوعی مربوط به آینده دور نیست؛ بلکه امروز باید برای کیفیت زندگی سالمندان و جایگاه آنان در جامعه برنامهریزی کرد.
این شرایط درحالی است که رویکرد استان همدان در سالهای اخیر، حرکت از حمایت صرف به سمت توانمندسازی، سالمندی پویا، کارآفرینی و استفاده از تجربه سالمندان عنوان شده است.
در همین راستا، طرح پژوهشی با همکاری دانشگاه بوعلیسینا در 3محله پایلوت شهر همدان برای شناسایی نیازهای سالمندان اجرا شده و چهار پارک پایلوت نیز در شهر همدان مناسبسازی شده است.
همچنین سامانه نظارتی «ردپا» با هدف پایش مستمر وضعیت مناسبسازی معابر طراحی شده است. راهاندازی نخستین رستوران دوستدار سالمند کشور در باغ نظری همدان و ایجاد 3پاتوق محلهمحور، از جمله پاتوق بانوان در شهرک مدنی و پاتوق آقایان در محله شهید زمانی، از دیگر اقداماتی است که با هدف افزایش نشاط و مشارکت اجتماعی سالمندان انجام شده است.
طرح «سهشنبههای سالمندی» نیز در شهرستان اسدآباد، در پارک شهید رجایی این شهرستان، با تجمیع خدمات غربالگری سلامت، آموزش و برنامههای نشاط اجتماعی اجرا شده و میتواند به عنوان الگویی برای توسعه برنامههای مشابه در دیگر شهرستانهای استان مورد استفاده قرار گیرد.
یکی از تغییرات مهم در نگاه جدید به سالمندی، عبور از این تصور است که سالمند صرفا دریافتکننده خدمات حمایتی باشد.
در این نگاه، سالمند میتواند صاحب تجربه، دانش و مهارت باشد و همچنان در چرخه اجتماعی و اقتصادی جامعه نقش داشته باشد؛ از همین رو، موضوعاتی همچون کارآفرینی، منتوری و مشاوره به عنوان مسیرهایی برای استفاده از ظرفیت سالمندان مورد توجه قرار گرفته است.
در همین راستا، دبیرخانه طرح ملی کارآفرینی سالمندان از شهریور ۱۴۰۴ به استان همدان واگذار شد و مراسم رونمایی از لوگوی این طرح ملی نیز در روزهای ۹ و ۱۰ مهر ۱۴۰۴ برگزار شد.
نمایشگاهی نیز با مشارکت دستگاههای تخصصی از جمله ادارهکل صنعت، معدن و تجارت، میراث فرهنگی و فنیوحرفهای با هدف معرفی و عرضه محصولات و توانمندیهای سالمندان برگزار شده است.
با این حال، همچنان موضوعاتی مانند ارتقای سواد دیجیتال، مناسبسازی معابر، امنیت درآمدی و ایجاد بازار برای محصولات تولیدشده توسط سالمندان از مسائل مهم این حوزه به شمار میروند.
تعمیم الگوی سهشنبههای سالمندی به همه شهرستانها، توسعه پاتوقهای محلهای، ایجاد شبکه منتورهای سالمند، آموزش سواد دیجیتال کاربردی، توسعه کارآفرینی در حوزه صنایع دستی، تشکیل بانک اطلاعات نخبگان سالمند و تدوین نظام ارزیابی عملکرد دستگاهها نیز از برنامههای پیشروی دبیرخانه سالمندی استان عنوان شده است.
باید سالمندی را به دورهای با کرامت تبدیل کنیم
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری همدان، با اشاره به اینکه سالمندی در جهان به یک موضوع مهم اجتماعی تبدیل شده است، گفت: با توجه به کاهش نرخ رشد جمعیت، کشور نیازمند برنامهریزی دقیق در حوزه سالمندی است تا در آینده با آسیبهای ناشی از تغییرات جمعیتی مواجه نشود.
رضا تابش درگفتوگو با خبرنگارهمدانپیام با بیان اینکه سالمندی بخشی از دوره طبیعی زندگی انسان است، افزود: در این دوران، تجربه و جایگاه اجتماعی سالمندان اهمیت زیادی دارد و باید زمینهای فراهم شود که سالمندان زندگی با نشاط و شادابی را در کنار خانواده تجربه کنند.
تابش تأکید کرد: نگاه ما این است که دوران سالمندی تا حد امکان در کنار خانواده سپری شود و سالمند از خانواده جدا نشود. همانطور که در سنتهای ما حفظ کرامت، شأن و جایگاه بزرگترها اهمیت داشته، باید این جایگاه همچنان حفظ شود و در این زمینه فرهنگسازی انجام شود.
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری همدان یکی از مسائل مهم این حوزه را فقر در دوران سالمندی دانست و اظهار کرد: نیازهای سالمندان در این دوره افزایش پیدا میکند، اما اگر درآمد متناسب با این نیازها نباشد، باید برای آن تدبیر شود.
وی ادامه داد: گسترش سطح تأمین اجتماعی و بیمهها و انجام اصلاحات زیرساختی، از جمله اقداماتی است که نیازمند همراهی دولت و نمایندگان مجلس است.
تابش درباره رویکرد استان همدان نیز گفت: تلاش ما این است که از تجربههای موفق دنیا در حوزه سالمندی استفاده کنیم؛ از جمله فراهم کردن زمینه فعالیتهای نیمهوقت برای سالمندان، به شکلی که ضمن حفظ نشاط اجتماعی آنان، این افراد احساس نکنند که دیگر جامعه به آنها توجهی ندارد یا نقشی برایشان قائل نیست.
وی افزود: سالمندان همچنان میتوانند نقش خود را در جامعه ایفا کنند و لازم است دستگاههایی مانند بهزیستی، صندوقهای بازنشستگی و سایر نهادهای مرتبط پای کار بیایند و وظایف خود را در حوزه سلامت، حمایت و خدمات اجتماعی سالمندان بهدرستی انجام دهند.
تابش با تأکید بر ضرورت حفظ کرامت سالمندان گفت: تلاش ما این است که سالمندی را در استان به دورهای با افتخار و کرامت برای سالمندان تبدیل کنیم؛ البته برای تحقق بهتر این هدف، اقدامات بیشتری لازم است.
هفته ملی سالمندان شاید بیش از آنکه فرصتی برای تبریک گفتن باشد، فرصتی برای دوباره دیدن بخشی از جامعه باشد؛ نسلی که سالها کار کرده، خانواده ساخته، تجربه اندوخته و سهم خود را در جامعه ایفا کرده است.
سالمندی را نمیتوان فقط در عدد سن خلاصه کرد. پشت هر سالمند، سالها زندگی، خاطره، تجربه و دانشی قرار دارد که اگر دیده و استفاده شود، میتواند بخشی از سرمایه اجتماعی جامعه باشد.
امروز پرسش اصلی این نیست که چگونه سالمندان را فقط حمایت کنیم؛ پرسش این است که چگونه جامعهای بسازیم که سالمند در آن احساس کند هنوز دیده میشود، هنوز جایگاه دارد و هنوز میتواند نقشآفرین باشد.
|
