|
به پایتخت تاریخ و تمدن ایران زمین معروف است، اما هیچ نشانی در عرصه جهانی ندارد. سالها قرار بود سایت تاریخی هگمتانه بهعنوان یکی از گزینههای ثبت جهانی از استان همدان به سازمان جهانی یونسکو معرفی شود.
حالا مسئولان وزارتخانه میراث فرهنگی خبر دادهاند، پرونده ثبت جهانی این دیار با تکمیل سیر تاریخی منظر شهری همدان از هگمتانه قرنها پیش تا همدان امروزبه نتیجه خواهد رسید . برای دستیابی به این مهم قرار است مسئولان و کارشناسان تاریخی همه اسناد میراثی شهر همدان را در قالب یک مجموعه برای جهانی شدن پایتخت تاریخ و تمدن ایران زمین به یونسکو ارائه دهند.
وعده همدان جهانی در سال 2016
سهمخواهی جهانی شدن همدان حالا دیگر به یک داستان دنبالهدار میماند، داستانی که بیشتر از یک دهه است که نقل محافل متعدد کارشناسی و رسانهای بود. نخستین وعده جدی پس از درخواستهای همدانیها برای ثبت جهانی شدن یک اثر را سلطانیفر رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی سال 2016 در سفر به همدان داد.
اما پرونده ناقص هگمتانه و حواشی که هر روز دامان این اثر تاریخی را میگرفت، ازجمله تنپوش آسفالت هگمتانه و مسائل متعدد دیگر یکی پس از دیگری شرایط را بهگونهای رقم زد تا این شهر 40 هکتاری تاریخی برای جهانی شدن هرگز رؤیایش تعبیر نشود .
سهمخواهی همدانیها در رویداد 2018
سال 2018 زمانی که رویدادهای جهانی گردشگری در همدان پای کارشناسان بینالمللی را به استان باز کرد، پیگیری برای تحقق این درخواست شکلی جدیتر به خود گرفت.
این مهم غیرقابل انکار است که همدان با تمام داشتههای خود در عرصه تاریخی هنوز نتوانسته است به حقش دست پیدا کند .
اجلاس2019 و یک پیشنهاد
در اجلاس راه ابریشم سال 2019 با حضور معاون میراث فرهنگی کشور و تیم کارشناسی راه برای پیگیری مطالبه ثبت جهانی یک اثر از همدان هموار شد و در این اجلاس معاون آسیا و اقیانوسیه مرکز جهانی یونسکو اعلام کرد که ثبت جهانی یکی از آثار همدان در سازمان جهانی یونسکو را تا ۲ سال آینده تضمین میدهم.
در همان اجلاس راه ابریشم بود که معاون میراث فرهنگی وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی برای نخستینبار این نکته را مطرح کرد که اگر مسئولان استانی همدان همراهی کنند، میتوانیم ثبت جهانی هگمتانه را در ابعاد وسیعتری انجام دهیم، یعنی میتوانیم برنامهریزیها برای ثبت جهانی محوطه هگمتانه را به ثبت جهانی منظر فرهنگی همدان بسط دهیم.
محمدحسن طالبیان سال گذشته همزمان با برگزاری اجلاس راه ابریشم در زمان بازدید از هگمتانه و بافت تاریخی همدان گفت : با ثبت جهانی شدن هگمتانه میتوان یک روند بسیار جالب توجه و منحصربهفرد را در عرصه جهانی نشان داد، روندی که حتی میتواند در پروندههای ثبت جهانی کشور روایت جدیدی از شهرهای تاریخیمان را نشان دهد، درصورتیکه اطلاعات بیشتری از این موقعیت بهدست آوریم. وی این روند را چه از منظر شهری تاریخی یا هر چیز دیگری قابل دستهبندی و طبقهبندی در ردههای مختلف دانست و تأکید کرد: معتقدم این بهترین کار برای هگمتانه و شهر همدان و ثبت جهانی آنهاست. طالبیان این پرونده را زمانی جالبتر و گستردهتر میداند که بتوان مجموعهای از دورههای مختلف را در شهر همدان کنار یکدیگر قرار و بررسیهایش را انجام داد.
وی ادامه میدهد: معتقدم میتوان این اقدام را به این شرط که اطلاعات بیشتری به جز آنچه در میدان امام خمینی(ره) پیدا شده، داشته باشیم، میتوانیم انجام دهیم.
پیشنهاد ثبت جهانی منظر فرهنگی همدان2020
بالاخره در هفتههای اخیر در شهریورماه 1399 پس از دیدار استاندار همدان با وزیر میراث فرهنگی و تأکید وزیر به پیگیری ثبت جهانی یکی از آثار همدان، تشکیل پرونده ثبت جهانی شدن منظر فرهنگی همدان بهگونهای جدیتر پس از سالها کلید خورد.
بهدنبال این اتفاق، طالبیان معاون میراث فرهنگی کشور پایان هفته گذشته پس از سفر به همدان از هگمتانه بار دیگر با تیم کارشناسی بازدید کرد، وی در این بازدید تأکید کرد این بهترین کار برای هگمتانه و شهر همدان و ثبت جهانی آنهاست.
وی بیان کرد: «این پرونده زمانی گستردهتر خواهد بود که بتوان مجموعهای از دورههای مختلف را در شهر همدان کنار یکدیگر قرار و بررسیهایش را انجام داد.»
معاون میراث فرهنگی کشور با تأکید بر اینکه گردآوری مستندات تاریخی همدان میتواند ارزشهای مرکز تاریخی همدان را از هگمتانه تا معاصر به جهانیان بشناساند، عنوان کرد: «این مهم برای حفظ و معرفی همدان و تاریخِ شهر بهترین اتفاق ممکن خواهد بود.»
وی افزود: «سیر تحول معماری شهری همدان در یک مرکز تاریخی تا دوره معاصر با نگاهها و رویکردهای مختلف از معاصر و جریانهای شهرسازی متأخر صورت گرفته است تا یک هسته بسیار قدرتمند در شهر این را نشان دهد، ضمن اینکه ثبت منظر تاریخی شهری همدان، نقطه عطفی در شناساندن ظرفیت تاریخی این استان در عرصه بینالمللی است.»
طالبیان با تأکید بر اینکه همدان شهری است که در یک دوره با سبک و رویکردِ خاصِ خود در کنار هگمتانه طراحی شده است، گفت: «نقشه شهری و اتصالی که بین خیابانها و رسیدن آنها به یکدیگر و حتی هگمتانه وجود دارد، بسیار حائز اهمیت هستند. جالب است شهری که در طول زمان با یک رویکرد خاص ایجاد شده و میتوان از نظر مفهومی ارتباط آن را پیدا کرد.»
وی تأکید کرد: «انجام ثبت در اصل یک موضوع کلی است اما اینکه همه بدانند وابستگیها به چه شکل است و آن منطقه بهصورت یکپارچه مدیریت و حفاظت شود، برای ما اهمیت بیشتری دارد.»
اگرچه پیگیریها جدی است اما از نگاه دیگر مسئولان کشوری در وزاتخانه میراث فرهنگی میگویند، پروندهای که برای ثبت جهانی میفرستیم نباید هیچ گزینه منفی پس از بررسی یونسکو داشته باشد؛ زیرا ایران برای ثبت آثار خود در فهرست جهانی یک سهمیه در سال دارد و نباید پروندهای برای ثبت جهانی برود که برگشت بخورد با این تفاسیر باید امیدوار بود اینبار با همراهی متولیان امور شهری و مسئولان میراث فرهنگی پرونده جهانی شدن منظر فرهنگی همدان تا هگتانه بهصورت بینقص و کامل پیگیری شود.
|
