|
متأسفانه در وضعیتی که گران شدن اقلام اساسی و کوچک شدن سفرهها، مردم را با چالشهایی روبهرو کرده، خبر چربتر شدن قیمت روغن و کمبود آن در بازار کشور و بهتبع آن همدان، مسائل دیگری را بههمراه داشته تا جایی که طبق بررسیها دلالان در این موضوع بازیگران اصلی هستند.
بیتوجهی به توسعه کشت دانه روغنی کلزا نیز به آن دامن زده است
به گزارش بازار،کشت دانه روغنی کُلزا در دهه اخیر با توجه به سیاستهای کشور و با هدف خوداتکایی در تولید روغن سالم و کاهش وابستگی به واردات در شرایط اقتصاد مقاومتی و جهش تولید، بهعنوان محصول راهبردی در دستور کار دولت قرار گرفته بهنوعی که مطرح شده با توجه به خشکسالیهای پیدرپی و کمبود آب در کشور باید به سمت کشتهای استراتژیک با آببری کم برویم که یکی از این محصولات، کشت دانههای روغنی یا کُلزا است.اما بهراستی اگر در این مسیر قدم برداشته باشیم چرا باید این روزها با بالا رفتن قیمت روغن مواجه شویم؟ و آیا علت آن را میتوان در کاهش میزان تولید دانههای روغنی دانست؟
سال جهش تولید از نیمه هم گذشته اما همچنان شاهد وابستگی حدود ۹۰ درصدی کشور به واردات دانههای روغنی، کنجاله و روغن و خروج سالانه چندین میلیارد دلار ارز از کشورمان در این زمینه هستیم؛ موضوعی که این پرسش را در ذهن متبادر میکند که آیا باید همچنان دسترویدست بگذاریم؟
شهریورماه سالجاری بود که مدیر امور زراعت سازمان جهادکشاورزی استان همدان با اشاره به اینکه کشت کلزا در استان همدان سابقه دیرینهای دارد از اجرای طرحهای توسعه دانههای روغنی از سال ۱۳۷۹ در این استان نام برد و گفت: زمانی که کلزا بهعنوان یک محصول استراتژیک درنظر گرفته شد استان همدان در کشت این محصول از استانهای پیشرو بوده است.
علی بایگانه با اشاره به اینکه ۸۵ درصد روغن کشور از طریق واردات تأمین میشود، عنوان کرد: سالانه 4 میلیارد دلار هزینه واردات روغن میشود و در شرایط اقتصادی موجود باید تلاش کنیم تولیدات محصولات کشاورزی مانند کلزا را در داخل انجام دهیم تا امنیت غذایی داشته باشیم.
وی با تأکید بر اهمیت کشت دانههای روغنی در استان همدان بیان کرد: سال گذشته با وجود تلاشهای انجام شده در استان همدان، ۲ هزار و ۴۰۰ هکتار دانه روغنی کشت شد اما در پی خسارتهای وارده بر اثر سرمازدگی و تگرگ تنها یک هزار و ۹۳۰ تن محصول کلزا از هزار و ۴۲۵ هکتار زمین زیرکشت برداشت و درنهایت ۱۹۳۰ تن محصول از این سطح تحویل مراکز شد.
بایگانه با تأکید بر اینکه برآنیم که در سالجاری با همت کارشناسان و تلاش مضاعف کشاورزان بالغ بر 7 هزار هکتار را زیر کشت کلزا ببریم، گفت: امسال باید ۱۴ هزار تن دانه روغنی کلزا از مزارع استان همدان برداشت شود.
با توجه به افق ده ساله مبنی بر خوداتکایی در تولید دانههای روغنی و برنامههای سال جهش تولید از یکسو و ضرورت بالا بردن بهرهوری مزارع گندم بهعنوان یک محصول استراتژیک در کشور، نیاز به معرفی محصول کلزا بهعنوان کشت جایگزین و البته تشویقی، برای کشاورزان همدانی احساس میشود.
از این موضوع که بگذریم این روزها شاهد افزایش قیمت روغن در بازار هستیم درحالیکه کشت کلزا بهعنوان یک دانه روغنی، در سایه گرانتر بودن محصول گشنیز، بسیار کمرنگ و نیازمند تدبیر است.
در این راستا برآن شدیم تا درباره وضعیت کشت کلزا و آفتابگردان به عنوان دانههای روغنی، صحبتهای منصور رضوانیجلال رئیس سازمان جهادکشاورزی استان همدان را نیز بشنویم که در ادامه آن را میخوانید:
منصور رضوانیجلال درباره وضعیت کشت دانه روغنی کلزا در استان همدان، مطرح کرد: کشاورزان بهسبب قیمت بیشتر محصولات رقیب بهجای روی آوردن به کاشت گیاه کلزا، به کاشت محصولاتی چون گشنیز روی میآوردند، بدینسان نیاز است تا مانند گذشته در زمینه ترویج و حمایتها قدم برداریم.
رئیس سازمان جهادکشاورزی استان همدان با بیان اینکه امسال 5 هزار تن کلزا در استان همدان تولید خواهد شد، افزود: یکی از آیتمهای جهش تولید، افزایش کشت کلزا است.
گذشته از این مباحث نمیتوان ورود دلالان به گرانی روغن را نادیده گرفت؛ زیرا بازار را تحتالشعاع قرار دادهاند، بهگونهایکه وقتی سری به بازار و فروشگاههای همدان میزنیم، مدام از نگرانیهای مردم نسبت به گران شدن روغن و یا کمبود آن میشنویم؛ در فروشگاههای زنجیرهای همدان، قفسههای روغن خالی شده و گویی این گرانیها، مردم را مستأصل کرده است.
در این زمینه، یکی از فروشندگان همدانی بازار با بیان اینکه دلالان با قیمت بسیار بالایی روغن را برای خرید به ما پیشنهاد میدهند، عنوان کرد: دلالان، روغن را احتکار میکنند و ستاد تنظیم بازار نیز خوب کار نمی کند.
وی با بیان اینکه روغنهایی که از پیش در مغازه ما موجود است، قیمت مناسبی دارد، گفت: درحالحاضر، بهرغم اینکه قیمت مناسبی روی روغنها درج شده، اما دلالان قیمت بالایی در حد بیش از ۳ برابر آن، به ما پیشنهاد میدهند.
این روند درحالی است که در استان همدان یک کارخانه روغنی کشی در شهرستان نهاوند وجود دارد؛ شرکت کشت و صنعت خزل در سال ۱۳۸۵ ثبت و در سال ۱۳۹۰ فعالیت و تولید خود را آغاز کرده و در این شرکت، روغن کلزا، روغن آفتابگردان، روغن مخلوط، روغن ذرت، روغن چربی شیرینی، روغن سرخ کردنی و ... تولید میشود.
در این زمینه پای صحبتهای مؤمنعلی خزایی مدیرعامل کارخانه روغن نگین نهاوند با اشتغالزایی ۲۰۰ نفر مستقیم و ۵ هزار نیروی غیرمستقیم که در 2 دوره بهعنوان کارآفرین برتر کشوری انتخاب شده است، نشستیم تا وضعیت این کارخانه و تولید روغن را جویا شویم که در ادامه آن را میخوانید:
خزایی در گفتوگو با خبرنگار بازار با اشاره به اینکه هماکنون کمبودی در زمینه روغن وجود ندارد، مطرح کرد: مردم نگران این موضوع نباشند؛ زیرا کمبود روغن نداریم، در وضعیتی که واحدهای برخی از همکاران ما تعطیل بود اما ما حتی در روزهای تعطیل اخیر نیز فعال بودیم.
مدیرعامل کارخانه روغن نگین نهاوند درباره وضعیت پیش آمده برای روغن گفت: متأسفانه مدیریت جهادکشاورزی در سطح کشوری بسیار ضعیف است و این امر موجب شده هماکنون تنها ۵ یا ۶ واردکننده و صادرکننده روغن در کشور فعالیت داشته باشند.
وی با بیان اینکه از حواله روغن استان همدان که بالغ بر ۷۰۰ تُن است، تنها ۲۵۰ تُن آن را به ما دادهاند، از استاندار همدان خواست تا میزان حوالههای بیشتری را به کارخانه روغن نگین نهاوند اختصاص دهد و گفت: درحالحاضر از ۶۰ درصد ظرفیت تولیدمان استفاده میکنیم و در روز بالغ بر ۱۵۰ تا ۲۰۰ تن روغن تولید میکنیم.
خزایی با اشاره به اینکه شیوع ویروس کرونا روی تولید و فروش محصولات اثر نداشته است، عنوان کرد: این روزها تنها مشکلی که داریم ضعف مدیریت در وزارت جهادکشاورزی است؛ زیرا محصول کلزا را با قیمت مناسبی از کشاورزان خریداری نمیکنند و این امر موجب شده که شاهد سوق پیدا کردن کشاورزان به سمت کشت دیگر محصولات باشیم.
مدیرعامل کارخانه روغن نگین نهاوند در ادامه گفتوگو با اشاره به اینکه با این روند، با کاهش چشمگیر کشت کلزا و البته کشت گندم در شهرستان نهاوند روبهرو هستیم، اظهار کرد: بنده مایل بودم کلزا را از کشاورزان با قیمت بالغ بر ۱۲ هزار تومان نیز خریداری کنم اما آقایان نگذاشتند این امر محقق شود درحالیکه مدیریت وزارت جهادکشاورزی باید قویتر باشد اما متأسفانه آنها خواستند تا هدف ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومان بماند و این امر کشاورزان را از بین برد.
خزایی در ادامه این موضوع بیان کرد: متأسفانه شاهدیم که کشاورزان و تولیدکنندگان را در این مسیر از بین بردهاند؛ بارها خواستار صحبت با آزادیخواه از نمایندگان مجلس شدهام اما حتی برای ۵ دقیقه نیز جوابگوی بنده نبودند، درحالیکه مسئولان باید از کشاورزان در این زمینه مشورت بگیرند. وی ضمن ابراز تأسف بیان کرد: در پایان دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ شاهد بودیم که در شهرستان نهاوند برداشتهای ۱۵ هزار تنی کلزا و برداشتهای مناسبی در زمینه آفتابگردان صورت میگرفت اما درحالحاضر، برداشت کلزا در سالجاری به یک هزار تُن کاهش یافته و کشت آفتابگردان نیز صفر شده است.
خزایی با تصریح بر اینکه با این روند، محصول کلزا و آفتابگردان مورد نیاز کارخانه روغن نگین نهاوند از دیگر استانها تأمین میشود، افزود: هماکنون تأمین کلزای مورد استفاده از دشت مغان، اردبیل، دزفول و استانهای شمال کشور است.
وی ادامه داد: دلیل این روند نبود برنامهریزیهای مناسب در وزارت جهادکشاورزی است، در حالیکه اگر بازار را به دست کشاورزان بدهد شاهد این نخواهیم بود که دلالان حق کشاورزان را بخورند و تمامی سود به جیب دلالان برود.
مدیرعامل کارخانه روغن نگین نهاوند در بخش پایانی این گفتوگو، درباره وضعیت تولید و عرضه روغن نیز گفت: مردم خونسرد باشند، قیمت روغن از این میزان بالاتر نخواهد رفت و کمبودی نیز در محصول روغن نداریم.
اما بهراستی چرا باید روند تولید محصول روغن به این سمتوسو کشیده شود؟ درحالیکه میتوان با توسعه کشت کلزا جلوی این چنین اتفاقاتی را گرفت زیرا کلزا یک گیاه روغنی است که دانه آن حاوی 40-45 درصد روغن و ۳۵-۲۵ درصد پروتئین است و روغن کلزا بهدلیل ترکیب مناسب اسیدهای چرب غیراشباع و درصد پایین اسیدهای چرب اشباع همانند زیتون، جزو باکیفیتترین روغنهای خوراکی است و حتی پروتئین موجود در کنجاله نیز در تغذیه دام و طیور استفاده میشود.تجربههای شخصی کشاورزان نشان داده که کشت کلزا در تناوب با گندم و جو، علاوهبر مزایایی نظیر کاهش جمعیت علفهای هرز، کاهش آفات و بیماریهای گندم سبب افزایش و پایداری عملکرد دانه گندم نیز میشود.
رعایت دستورالعمل تولید کلزا که نتیجه کارهای تحقیقاتی در سالیان گذشته است موجب استحصال ظرفیت عملکرد دانه ارقام توصیهشده کلزا در هر منطقه خواهد شد؛ با اینحال شاهدیم بهرغم اینکه در سال جهش تولید هستیم اما همچنان کشورمان وابستگی شدیدی به واردات دانههای روغنی، کنجاله و روغن دارد و درحالیکه باید بهدنبال خوداتکایی و امنیت غذایی باشیم با نگرانیهای مردم در زمینه گرانی و کمبود روغن روبهرو هستیم.
حال در این بین امیدواریم مسئولان مربوطه در این وضعیت ورود مناسبی داشته باشند و مانع از جولان دلالان و چربتر کردن قیمت روغن در بازار باشند، ضمن اینکه باید با نگاه آیندهنگرانه به بحث تولید محصول روغن توجه شود و برنامهریزیها به سمت حمایت هرچه بیشتر از کاشت دانههای روغنی در استان همدان سوق داده شود؛ زیرا فراموشی کشت دانههای روغنی، به معنای تداوم وابستگیهای غذایی به دیگر کشورها خواهد بود و نتیجه آن در بلندمدت نیز همین گرانیها و کمبودها است که مادام مردم را نسبت به آینده ناامیدتر و نگرانتر میسازد.
|
