|
■ با پلمب دفترخانه هادر همدان، عقد آریایی زیرزمینی شد تشکیل زندگی مشترک و زیر یک سقفرفتن دختر و پسر در ایران از قدیمالایام با جشن هاو مقدمات زیبا و زیادی همراه بودهاست. از خواستگاری گرفته تا بلهبرون، پایکوبی برای نخستین بند اصلاح در صورت دختر تا جشن نامزدی، عقدکنان تا طبقکشان هدایای عروس و داماد، همه این جشن هاعلاوهبر ایجاد شادی و صمیمیت بین خانواده عروس و داماد با ویژگی منحصربهفرد سادگی همراه بودهاست که همین صمیمیت و سادگی خاطرات زیادی را در ذهن عروس و داماد تا پایان عمر ثبت میکرد، تا جایی که حرف آن نقل محافل شبنشینی با نوههایشان میشد.
اما امروزه بسیاری از این جشنهای ساده و زیبا نهتنها به بوته فراموشی سپرده شدهاند بلکه جای خود را به مراسمات و جشنهای دستوپاگیر و صد البته بدون پیشینه تاریخی دادهاند! درحالیکه نهتنها از صمیمیت و همدلی بهرهای نبردهاند، بلکه با عناوینی چون " لاکچری" سادگی را زیر چرخ دندههای چشم و همچشمی له میکنند و از بینرفتن سادگیها و صمیمیتها پدیدهای نامبارک را به وجود آوردهاست که از آن تحت عنوان ترس یا نبود تمایل در مجردها به تشکیل زندگی میتوان نام برد.
در کمترین نتیجه نامناسب حاصل از لاکچریبازی در مراسمات عروسی، طولانیشدن دوران عقد زوجهای جوان است بهطوری که در بسیاری از موارد آغاز زندگی مشترک زوج جوان با طولانیشدن دوران عقد، ماهها که نه بلکه سالها به عقب میافتد و همین امر در بسیاری موارد باعث ایجاد اختلاف و حتی طلاق میشود.
از نظر جامعه شناسان، در این وضعیت بغرنج اقتصادی، الزام برخی از خانوادهها به برگزاری فقط یکی دو مورد از این مراسمات کافی است که خانواده پسر را از دامادکردن فرزندشان یا خانواده دختر را از پذیرفتن خواستگار در خانه منصرف کند چرا که پسر جوان توانایی پرداخت هزینه عروسی لاکچری و خانواده دختر توان مالی تهیه جهزیه آنچنانی او را ندارند!
به عبارتی میتوان ادعا کرد گذشت آن زمان که براي برگزاري مراسم عقد تنها حضور يک عاقد و يک سفره ساده همراه با قرآن و آيينهشمعدان و نان و پنير، کافي بود، امروزه اين مراسم تبديل به تشريفاتي پيچيده، مفصل و پرهزينه شده است.
درحالحاضر مراسم عقد و عروسي بهدليل تشريفاتيشدن ميتواند ميليونها تومان هزينه دربر داشتهباشد، هزينههايي که گاه حتي کمرشکن ميشود.
کاهش نرخ ازدواج به دلايل مختلف از جمله مشکلات اقتصادي هماکنون يکي از مسائل مورد بحث است و پرهزينهشدن برگزاري مراسم عقد و نيز عروسي، هزينههاي سرسامآوري را بر زوجهاي جوان تحميل ميکند.
خطبه ساده و تعرفهاي معقول
قصه دیگر دفترخانهها هستند، همانهایی که با عقد آریایی خود را از محضرخانههای معمولی شهر که در آنها تنها ثبت عقد براساس قانون و بهصورتي بسيار مختصر و مفيد انجام ميشود، جدا کردهاند.
در اينگونه محضرها تنها تعرفه قانوني اجراي صيغه و ثبت عقد دريافت ميگردد، تعرفهاي که مطابق قانون و در آخرين بخشنامه که در تارنماي «کانون سردفتران ازدواج و طلاق» قابل دسترسي است، 300 هزارتومان تعيين شدهاست که همراه با هزينه جاريکردن صيغه عقد توسط عاقد و برخي موارد جزئي ديگر، در مجموع به حدود 400 هزارتومان ميرسد. طبق قانون و در همين تارنما، تأکيد شده که « سردفتران ازدواج و طلاق تحت هيچعنوان حق دريافت وجوهي بيش از تعرفه تعيينشده فوق را نداشته و مکلفند اين تعرفه را در محل مناسب در دفترخانه به نحوي که در معرض ديد مراجعين باشد، نصب نمايند».
وظيفه سردفتر نيز مشخص است: سردفتر بايستي بر حسن انجام عقد نظارت کند، موارد قانوني را به طرفين يادآوري کند، خطبه عقد توسط عاقد قانوني و طبق شرع مبين اسلام جاري شود و تمامي اين موارد در دفتر رسمي ثبت گردد.
اما گروه دومي از محضرها هستند که نه بهعنوان محضر که بهعنوان «سالن عقد» يا «محضر لوکس» از آنها ياد ميشود. در اين محضرها که البته در بسياري موارد رسمي نيز نيستند و مجوز قانوني ندارند؛ خدماتي وراي موارد مصرح در قانون ارائه ميگردد، مواردي که حتي ممکن است هزينههاي يک عقد ساده را به ميليونها تومان برسانند.
حواشي هزار رنگ يک مراسم
ما براي برگزاري مراسم عقد شما، 3ميليون تومان تنها براي سفره عقد دريافت ميکنيم، زيرا سفره عقد ما تماما از نقره است! اين پاسخي بود که يکي از مديران سالنهاي عقد درباره هزينه برگزاري اين مراسم ميدهد.
قيمتي اعجاببرانگيز که تنها بخش کوچکي از يک مراسم عقد لاکچري است. اما درخواست اين قيمت نجومي براي برگزاري يک مراسم عقد، طبق قانون ممکن است و از همينرو اين مراکز براي افزايش هزينه برگزاري مراسم عقد، درحال افزودن مناسک جديد به اين مراسم هستند.
متني که اين روزها در محضرها بهعنوان «عقد آريايي» در فضاي مجازي دستبهدست ميشود، متني طولاني است که در آن تاکيد بر استفاده از واژگان زبان فارسي بودهاست و پاي «ميترا» و «آناهيتا»، الهههاي ايران باستان نيز به ميدان آن کشيده شدهاست.
هرچند متن عقد آريايي که در محضرها خوانده ميشود، متني ثابت نيست و هرروز، سالني جديد، جمله، عبارت و قاعدهاي جديد به آن اضافه ميکند و در نهايت متن مرسوم به عقد آرايي، به ظاهر فارسي، اما پر از غلطهای نگارشي و واژگان غيرفارسي است.
درعين حال در برخي شبکههاي اجتماعي نگارش متن اوليه آن به مرحوم فريدون مشيري منسوب ميگردد و به ظاهر از شعري سروده فريدون مشيري برگرفته شدهاست؛ اما متن اوليه آن، با متن رايج امروزي در برخي سالنهاي عقد، ارتباط چنداني ندارد با آنکه در همدان محضرهایی که اقدام به عقد آریایی میکردند، پلمب شدند اما برخی از آنها کماکان زیرزمینی کار خود را انجام میدهند.
تشريفاتيشدن و افزايش هزينهها
بسياري از جوانان در حال ازدواج، درحالي از اين هزينههاي عجيب و غريب و نامعقول برگزاري مراسم عروسی، در عذاب هستند که گروهي ديگر با افزايش گزينههاي مختلف در منوي خود، مراسم عقد خود را به صورتي کاملا لاکچري برگزار ميکنند و با اشتراکگذاشتن تصاوير آن، تلاش ميکنند در رقابت بر سر برگزاري يک مراسم باشکوه! ميان زوجهاي جوان، پيروز ميدان شوند.
با اين حال به نظر ميرسد طرحهاي «آسانسازي ازدواج» با فربهشدن و افزايش پيدرپي مراسم عقد و عروسي، به نتيجه خاصي نميرسد، زيرا صدها فرصت شغلي با هرچه پيچيدهترشدن چنين مراسمي گره خورده است و رشد قارچگونه مراکز برگزاري مراسم عروسي که به صورتي قانوني يا غيرقانوني در حال فعاليت هستند، هر روز بيش از پيش بر حجم اين مناسک ميافزايند.
با اين حال با استناد به سخن کارشناسان اجتماعی شعار «فرهنگسازي» براي ازدواج آسان نيز به نتيجه خاصي نرسيده و رسانه ملي تنها به ساخت برنامههاي معمول خود مشغول است و مسئولان مربوط نيز اقدام خاصي صورت ندادهاند و تنها به ساخت کليپ و برگزاري جشنهاي مرسوم، اکتفا کردهاند.
اين درحالي است که بسياري از زوجهاي جوان براي آنکه از قافله برگزاري مراسم لاکچري عقب نمانند، ناچار شدهاند برگزاري مراسم خود را به تأخير بيندازند تا بلکه بتوانند با پسانداز بيشتر، از پس هزينههاي برگزاري چنين مراسمي بربيايند.
اتفاقي که بهنظر ميرسد درحال تبديلشدن به عرف و قاعده حاکم بر ازدواجها شده و برگزاري ساده مراسم عقد، تنها در حد شعار يا آرزو از سوي سياستگذاران، باقي ماندهاست.
به هر حال این پارادوکسهای عجیب در مراسمات عروسی لاکچری نهتنهاخوشبختی نمیآورد بلکه در بیشتر موارد داماد و عروس را بعد از چندوقت به جان هم میاندازد! دختری که اینگونه پا در خانه داماد گذاشته است و شب اول چنین هزینهای را تراشیده است در ماهها و سالهای بعد چهطور زندگی خواهدکرد!؟
گزارشات و تجربیات افراد جامعه دال بر این قضیه است که انگشتشمار نیستند! عروس و دامادهایی که اینچنین به خانه بخت رفتند و یک سال هم نتوانستند در کنار هم خوشبخت زندگی کنند. به همین خاطر ضربالمثلهای « مهریه خوشبختی نمی آورد» را باید عوض کرد و گفت: « عروسی لاکچری، ضامن خوشبختی نیست»
بد نیست که زوج های پولدار یا زوجهایی که دوست دارند به هر نحوی آنها را زوجهای پولدار و خوشبخت بنامند، بدانند که آنچه از کف آنها رفتهاست به ازای تجارتی پرسود برای برگزارکننده است، تجارتی که حتی از ثبت لحظات خصوصی زوج جوان برای بِرند و تبلیغ خودش نمیگذرد و حتی عروس و داماد را چون بازیگری ناشی، جلوی دوربین آورده و از مراسم خود بَه بَه و چَه چَه کنند! این هم پارادوکسی دیگر است چرا که از قدیم گفتهاند هیچ بقالی نمی گوید ماست من ترش است!
|
