|
سالمندی جمعیت یکی از مهم‌ترین تحولات جمعیتی سال‌های اخیر در ایران است؛ روندی که در نتیجه افزایش امید به زندگی، کاهش نرخ باروری و بهبود شاخص‌های سلامت، با سرعت قابل توجهی در حال گسترش است. این تحول جمعیتی، در کنار ضرورت توجه به نیازهای جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی سالمندان، فرصتی ارزشمند برای بهره‌گیری از تجربه، دانش و ظرفیت این بخش از جامعه به شمار می‌رود.
افزایش جمعیت سالمندان، ضرورت بازنگری در سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با سلامت، خدمات اجتماعی، شهرسازی، حمل‌ونقل، بیمه، مسکن و حمایت‌های اجتماعی را بیش از گذشته آشکار کرده است؛ به‌گونه‌ای که هدف صرفاً افزایش طول عمر نباشد، بلکه سال‌های بیشتر زندگی با سلامت، استقلال، امنیت، مشارکت اجتماعی و کیفیت مطلوب همراه شود.
در این میان، نظام سلامت به مناسبت روز جهانی سالمندان با تأکید بر رویکردهای پیشگیرانه، ارتقای سواد سلامت و حفظ توانمندی‌های سالمندان می‌تواند نقش مؤثری در فراهم کردن زمینه سالمندی سالم و فعال ایفا کند؛ رویکردی که بر جایگزینی نگاه توانمندساز به سالمندی به جای تمرکز صرف بر بیماری و درمان تأکید دارد.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان، با اشاره به روند شتابان افزایش جمعیت سالمندان در کشور و استان همدان، گفت: افزایش طول عمر یکی از مهم‌ترین دستاوردهای نظام سلامت در دهه‌های اخیر است، اما زندگی طولانی‌تر زمانی به یک موفقیت واقعی تبدیل می‌شود که با سلامت، امنیت، استقلال، کیفیت زندگی و امکان مشارکت اجتماعی همراه باشد؛ از این رو بازاندیشی در سیاست‌های سالمندی و حرکت به سمت حفظ توانایی‌های سالمندان، ضرورتی جدی و اجتناب‌ناپذیر است.
به گزارش همدان‌پیام، علی گلشائیان اظهار کرد: جمعیت سالمندان ایرانی با سرعتی بیشتر از متوسط آسیا و جهان در حال افزایش است و این روند، در کنار چالش‌های پیش‌رو، فرصت بسیار مناسبی برای جامعه ایجاد می‌کند؛ چراکه جامعه از حضور تعداد بیشتری از افراد باتجربه، خردمند و برخوردار از دانش و تجربه بهره‌مند خواهد شد که می‌تواند دستاوردی مثبت برای جامعه باشد.
وی افزود: افزایش طول عمر، بزرگترین دستاورد نظام سلامت در دهه‌های اخیر است، اما سال‌های بیشتر زندگی زمانی ارزشمندتر می‌شود که با سلامت، امنیت، استقلال و امکان مشارکت همراه باشد. افزایش تعداد سالمندان صرفاً موضوع یک خانواده یا یک دستگاه خاص نیست و بخش‌های مختلف جامعه باید خود را با این واقعیت جمعیتی هماهنگ کنند.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان تصریح کرد: مسکن، حمل‌ونقل، خدمات سلامت، بیمه، فضای شهری، فناوری و حمایت‌های اجتماعی از جمله حوزه‌هایی هستند که باید متناسب با افزایش جمعیت سالمندان مورد توجه و برنامه‌ریزی قرار گیرند؛ چراکه «زندگی طولانی‌تر» تنها زمانی به یک موفقیت واقعی تبدیل می‌شود که با «آینده‌ای باکیفیت» همراه باشد.
بازاندیشی در سیاست‌های سالمندی با محوریت حفظ توانایی سالمندان
گلشائیان با اشاره به شعار امسال هفته ملی سالمند، «عصر زندگی طولانی‌تر، بازاندیشی در نظام‌ها برای زندگی بهتر»، گفت: این شعار دعوتی جدی به تغییر و بازنگری در سیاست‌ها و برنامه‌های حوزه سالمندی است؛ تغییری که باید در نهایت به سمت حفظ توانایی‌های سالمندان، ارتقای کیفیت زندگی و افزایش مشارکت آنان در جامعه حرکت کند.
وی ادامه داد: در بازنگری سیاست‌های سالمندی، دو ستون اصلی یعنی «پیشگیری» و «سواد سلامت» از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان در تشریح اهمیت پیشگیری اظهار کرد: شناسایی زودهنگام علائم اولیه کاهش توانایی‌های سالمندان، مانند ضعف عضلانی یا مشکلات بینایی و شنوایی، از طریق غربالگری‌های منظم می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و کاهش هزینه‌های سنگین ناشی از بستری شدن داشته باشد.
گلشائیان همچنین بر اهمیت ارتقای سواد سلامت سالمندان تأکید کرد و گفت: زمانی که دانش و آگاهی سالمندان در زمینه تغذیه سالم، فعالیت‌های بدنی و نحوه مراقبت از خود افزایش یابد، آنان از «مصرف‌کننده منفعل خدمات» به «مدیران فعال سلامت خود» تبدیل می‌شوند و نقش مؤثرتری در حفظ و ارتقای سلامت خود خواهند داشت.
وی با اشاره به وضعیت جمعیتی استان همدان اظهار کرد: استان همدان جزو 5 استان نخست کشور از نظر جمعیت سالمند است و جمعیت سالمندان تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی همدان از 5/10 درصد در سال ۱۳۹۶ به 2/14 درصد در سال ۱۴۰۵ رسیده است.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: از این جمعیت، 1/63 درصد در مناطق شهری و 9/36 درصد در مناطق روستایی زندگی می‌کنند و از نظر جنسیتی نیز 2/47 درصد سالمندان مرد و 8/52 درصد زن هستند که این آمار نشان‌دهنده مواجهه با روند «زنانه شدن جمعیت سالمندان» است.
گلشائیان با بیان اینکه تغییرات ناشی از فرآیند پیری اجتناب‌ناپذیر است، تصریح کرد: با این حال می‌توان بسیاری از این تغییرات را تا حدودی پیشگیری کرد یا وقوع آنها را به تأخیر انداخت و همین موضوع اهمیت برنامه‌های پیشگیرانه و آموزش‌های سلامت را دوچندان می‌کند.
وی ادامه داد: با افزایش جمعیت سالمندان، شیوع بیماری‌های مزمن نیز افزایش می‌یابد و این مسأله نیازمند آموزش عموم جامعه درباره رفتارهای پیشگیری‌کننده از بروز بیماری‌ها و همچنین اصلاح و تغییر سبک زندگی است.
محورهای برنامه‌های سلامت سالمندان
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به محورهای کلان وزارت بهداشت در حوزه ارتقای سطح سلامت سالمندان گفت: برنامه‌های سلامت سالمندان با هدف ارتقای سلامت و کیفیت زندگی این گروه، بر محورهای مختلفی دنبال می‌شود.
وی آموزش شیوه زندگی سالم در دوره سالمندی، ارائه خدمات ادغام‌یافته سلامت سالمندان و استانداردسازی مراکز ارائه‌دهنده خدمت در راستای اجرای طرح دوستدار سالمند را از جمله محورهای مهم این برنامه‌ها برشمرد.
گلشائیان تأکید کرد: تحقق سالمندی سالم نیازمند توجه همزمان به ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی سلامت است و اقدامات پیشگیرانه باید از سال‌های پیش از سالمندی آغاز شود تا افراد بتوانند با حفظ توانایی‌های خود، دوره سالمندی فعال‌تر و باکیفیت‌تری را تجربه کنند.
هفته ملی سالمند فرصتی برای حساس‌سازی جامعه
وی با اشاره به برگزاری هفته ملی سالمند از ۴ تا ۱۰ مهرماه گفت: این هفته فرصت مناسبی برای حساس‌سازی جامعه و ارتقای آگاهی سالمندان، مراقبان سالمند، خانواده‌ها و عموم مردم نسبت به موضوع سالمندی و الزامات یک زندگی سالم و باکیفیت در دوران سالمندی است.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: برنامه‌های این هفته بر موضوعاتی همچون زندگی طولانی‌تر و بازاندیشی در سیاست‌های سالمندی، سالمندی فعال، مشارکت سالمندان، ایجاد جامعه دوستدار سالمند، سلامت و کیفیت زندگی، اقتصاد نقره‌ای و تقویت ارتباط میان نسل‌ها تمرکز دارد.
گلشائیان در ادامه با تأکید بر اهمیت سالمندی فعال گفت: سلامت جسمانی پیش‌نیاز مشارکت اجتماعی است و مشارکت فعال سالمندان نیز به نوبه خود می‌تواند بر سلامت روان و امید به زندگی آنان تأثیرگذار باشد.
وی افزود: زمانی که سالمند احساس کند دیده و شنیده می‌شود، پیوندهای اجتماعی تقویت شده و احساس تنهایی کاهش می‌یابد. جامعه‌ای که از تجربه و ظرفیت سالمندان استفاده می‌کند، می‌تواند از این سرمایه ارزشمند اجتماعی در مسیر توسعه و تصمیم‌گیری‌های بهتر بهره‌مند شود.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان همچنین جامعه دوستدار سالمند را جامعه‌ای دانست که در آن محیط فیزیکی شهر، محله و خانه برای رفت‌وآمد سالمندان مناسب و ایمن باشد و سالمندان بتوانند با احساس امنیت، احترام، آرامش و استقلال، همانند سایر افراد در زندگی اجتماعی حضور داشته باشند.
گلشائیان با اشاره به اهمیت توجه به کیفیت زندگی سالمندان اظهار کرد: «سال‌های بیشتر زندگی» تنها به معنای عمر طولانی‌تر نیست، بلکه باید به مفهوم «امید به زندگی سالم» نیز توجه شود؛ یعنی سال‌هایی که فرد از سلامت جسمی و روانی مطلوب برخوردار باشد و بتواند زندگی مستقل و باکیفیتی داشته باشد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مفهوم اقتصاد نقره‌ای گفت: جمعیت سالمندان را نباید صرفاً به عنوان یک هزینه برای جامعه در نظر گرفت، بلکه این جمعیت می‌تواند فرصت اقتصادی مهمی برای توسعه کسب‌وکارها و خدمات مرتبط با حوزه سالمندی ایجاد کند و ظرفیت‌های جدیدی را در اقتصاد و اشتغال به وجود آورد.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط میان نسل‌ها خاطرنشان کرد: شناخت دلایل و تأثیرات تفاوت‌های نسلی و پیدا کردن راه‌هایی برای نزدیک‌تر شدن نسل‌ها به یکدیگر اهمیت زیادی دارد. با افزایش درک و همدلی، تفاوت‌های نسلی می‌تواند به جای تبدیل شدن به مانع، به فرصتی برای یادگیری، انتقال تجربه و رشد مشترک تبدیل شود.
|
