|
در شرایطی که فشارهای اقتصادی، محدودیت منابع مالی و انتظارات فزاینده مردم، مدیریت بودجه و برنامهریزی توسعهای را به یکی از پیچیدهترین وظایف دستگاههای اجرایی در سطح استانها تبدیل کرده است، نهادهایی همچون سازمان مدیریت و برنامهریزی استان همدان نقشی کلیدی در توازن، شفافیت و اثربخشی منابع ایفا میکنند. همدان نیز بهعنوان یکی از استانهای با پیشینه تاریخی و ظرفیتهای متنوع، در مسیر توسعه پایدار نیازمند برنامهریزی دقیق، بهرهبرداری هوشمندانه از اعتبارات و استفاده از ظرفیتهای بخش خصوصی است.
در گفتوگوی پیشرو، با سیدمهدی وفایی، رئیس سازمان مدیریت و برنامهریری استان همدان جزئیات بودجه سال۱۴۰۴، میزان تغییرات نسبت به سال پیش، نحوه توزیع اعتبارات، شاخصهای اولویتبندی پروژهها، روند تکمیل پروژههای نیمهتمام، تلاشها برای شفافیت، عدالت منطقهای و مشارکت نخبگان علمی در فرآیندهای تصمیمسازی توضیحاتی داده است. این مصاحبه، تصویری از فرصتها، چالشها و رویکردهای اجرایی در مدیریت منابع توسعهای استان ارائه میدهد؛ رویکردی که اگرچه با محدودیتها روبهروست، اما با نگاه کارشناسانه و بهرهگیری از مشارکت همهجانبه، مسیر توسعه متوازن را هموارتر خواهدکرد.
مهمترین اولویت بودجهای استان همدان در سالجاری چیست؟
چارچوبمند بودن و قاعدهمند بودن مسیر، مهمترین کاری است که در سالجاری دنبال میکنیم. سند آمایش استان بهعنوان سند بالادستی، مسیر را به ما نشان داده و ما هم باید سعی کنیم در همین چارچوب عمل کنیم. بودجه فعالیتهای سال بعد هم باید بر همین اساس طراحی شود. کاری که در حال حاضر انجام میدهیم این است که شاخصهای توزیع اعتبارات عمرانی و هزینهای استان را بر اساس این چارچوبها در حال بازنگری هستیم تا بتوانیم به هدفی که ترسیم کردهایم برسیم. سازمان، شاخصهای توزیع اعتبار سال۱۴۰۴ را بازنگری میکند و معیار ما برای این بازنگری، همان چیزی است که خدمتتان عرض کردم.
بودجه استان نسبت به سال گذشته چه تغییری کرده است؟
بودجه عمرانی استان در سالجاری حدود ۹۰درصد رشد داشتهاست. امسال حدود ۶۳۰۰میلیارد تومان اعتبار عمرانی داریم، در حالیکه سال گذشته این عدد ۳۳۰۰میلیارد تومان بود. اعتبارات هزینهای هم سال گذشته ۱۲۰۰میلیارد تومان بود و امسال این عدد به حدود ۱۶۰۰میلیارد تومان رسیده که حدود ۳۰درصد رشد را نشان میدهد. البته هنوز دستورالعمل اجرای بودجه به ما ابلاغ نشده و تقسیمبندی نهایی بخشها انجام نشدهاست، ولی شاخصهای موردنظر را طراحی کردهایم و منتظریم تا پس از ابلاغ، توزیع اعتبارات بین دستگاهها، شهرستانها، پروژهها و طرحها انجام شود.
در روند تخصیص بودجه شهرستانها چه شاخصهایی مدنظر قرارگرفته است؟
سالهای گذشته دستورالعملی داشتیم که میگفت تخصیص شهرستانها باید نسبتا متوازن باشد و تفاوت معناداری بین آنها نباشد. سعی کردیم این موضوع را رعایت کنیم و تخصیص به نسبت عادلانه بین شهرستانها توزیع شود. برای امسال هم با توجه به اینکه هنوز دستورالعمل نیامده، نمیدانیم روند چه خواهد بود، ولی احتمال زیاد همان مسیر را ادامه خواهیم داد و درون شهرستانها هم اولویتبندی انجام میدهیم. سعی میکنیم اختلافی بین تخصیصها نباشد.
چگونه اطمینان میدهید که تخصیصها براساس نیازسنجی دقیق است نه بر مبنای روابط یا نفوذ سیاسی؟
باید بگویم سازمان برنامه و بودجه اساسا نفوذ سیاسی را نمیپذیرد. سازمان ما، سازمانی کاملا فراجناحی است و هیچ وابستگی سیاسی، حزبی یا گروهی ندارد.
من هم به شخصه همینطور هستم. سیاستزدگی در سازمان ما مثل سم میماند. تلاش ما بر مبنای کارشناسی است، نه سیاسیکاری. سعی داریم پروژههایی را در اولویت قرار دهیم که مردم از آنها بهرهمند شوند. پروژههایی که سالها از آغاز آنها گذشته ولی هنوز به نتیجه نرسیدهاند، باید در اولویت باشند.
ممکن است این پروژهها در برخی شهرستانها پررنگتر باشد و در برخی دیگر کمتر، ولی در همه شهرستانها به این موارد توجه میشود. بهعنوان نمونه؛ پروژههای ورزشی، بهداشت و درمان، اقتصادی و فرهنگی داریم که همه در راستای توسعه استان طراحی شدهاند.
باتوجه به محدودیتهای بودجهای، پروژهها چگونه اولویتبندی میشوند؟
بهنظرم زیرساختهای شهرکهای صنعتی برای توسعه صنعت و همچنین پروژههای فرهنگی که به نظر من باید در سالجاری توجه بیشتری به آنها شود. در سال گذشته هم سهم حوزه فرهنگ را بیش از ۲برابرِ پیشبینی اختصاص دادیم، ولی هنوز کم است. حوزه فرهنگ باید جدی گرفته شود.
پروژههای نیمهتمام را هم دستهبندی کردهایم. پروژههایی که مهمتر و اثرگذارترند در اولویت قرارگرفتهاند. بهعنوان نمونه پروژهای داریم که ۱۶- ۱۷سال از آغاز آن گذشته و هنوز تکمیل نشده است. وقتی پروژهای چندین سال میماند، زیرساختهایش فرسوده میشود و قبل از بهرهبرداری باید بازطراحی و بازسازی شود. بنابراین اولویت با پروژههایی است که هم بهرهمندی بیشتری برای مردم دارد و هم مدت زیادی از آغاز آن گذشتهاست.
پس پروژه شاخصی که امسال کلید بخورد، نداریم؟
تلاش میکنیم پروژه جدیدی را آغاز نکنیم، مگر در موارد خیلی ضروری.
چه برنامهای برای توسعه زیرساختهای حملونقل، بهویژه راههای روستایی و جادهای بین شهری دارید؟
بخشی از اعتبارات محرومیتزدایی هر سال در همین بخش تعریف میشود. ما هم در اعتبارات استانی معمولا حدود ۱۰درصد را به حملونقل اختصاص میدهیم. اولویت ما بهویژه روکش و مرمت راههای روستایی است، چون راههای روستایی جدید کمتر موردنیاز است. خوشبختانه بیش از ۹۹درصد جمعیت استان تحت پوشش راه آسفالت هستند، ولی کیفیت این راهها در برخی مناطق پایین آمده است.
در حوزه اشتغالزایی و حمایت از بخش خصوصی چه پروژههایی در دست اقدام دارید؟
باید زمینه را برای فعالیت بخش خصوصی فراهم کنیم. کل بودجه عمرانی ما با خوشبینانهترین تخصیص حدود ۳۵۰۰میلیارد تومان میشود که برای توسعه اقتصادی استان کافی نیست. به حدود ۸۰-۹۰هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری سالانه برای رشد اقتصادی ۸درصدی نیاز داریم. بنابراین باید از ظرفیتهای بخش خصوصی استفاده کنیم.
نقش مشارکت بخش خصوصی و سرمایهگذاری غیردولتی در پروژههای توسعهای استان چقدر است؟
قانون مشارکت عمومی-خصوصی اجازه میدهد از بخشی از اعتبارات برای ایجاد زیرساختها استفاده کنیم تا بخش خصوصی ورود کند.
بهعنوان نمونه در منطقه ویژه جهانآباد، زیرساختهایی مانند آب، برق، گاز، تلفن و... باید فراهم شود تا بتوانیم به سرمایهگذار بگوییم بیاید اینجا سرمایهگذاری کند. حتی پروژههایی مانند استخر هم در گذشته به بخش خصوصی واگذار شده و موفق بودهایم. امسال یکی از اولویتهای ما استفاده از ظرفیت بخش خصوصی است و در سند چشمانداز و برنامههای عملیاتی هم به آن توجه شده است.
چه سازوکاری برای شفافسازی نحوه هزینهکرد بودجه وجوددارد؟
هیچ نکته مبهمی در توزیع اعتبارات وجود ندارد. تمام فرآیند شفاف است. یک هفته پیش از برگزاری جلسه شورای برنامهریزی، دعوتنامه همراه با پیوست کارهای انجامشده را برای اعضای آن میفرستیم. خبرنگاران هم در جلسات حضور دارند و میبینند که چگونه اعتبارات توزیع میشود. در کمیتههای برنامهریزی شهرستانها هم تکتک پروژهها بررسی و تصویب میشوند. اطلاعات مربوط به شاخصهای توزیع اعتبار هم روی سایت سازمان منتشر میشود. ما با فرمانداران، نمایندگان مجلس و دستگاهها مکاتبه میکنیم تا درباره شاخصها نظر بدهند. به همین دلیل، به نظرم هیچ جایی برای ابهام وجود ندارد. هر ماه هم گزارش عملکرد بودجه را در شورای برنامهریزی ارائه میدهیم.
در تصمیمگیری کلان بودجهای، نخبگان و دانشگاهیان استان چه نقشی دارند؟
در گذشته گروهی به نام دبیرخانه صاحبنظران توسعه داشتیم که وظیفهاش استفاده از نظرات نخبگان بود. این دبیرخانه در مقطعی فعال شد، سالهای ۹۵ و ۹۶، 2همایش با مدیریت دانشگاه برگزار کردیم و حاصل آنها ۲جلد کتاب شد. اما پس از آن، ارتباط دانشگاه و دستگاههای اجرایی بسیار کمرنگ شده است. فعالسازی دوباره دبیرخانه صاحبنظران توسعه با کمک اساتید دانشگاه یکی از برنامههایی است که امسال قصد دنبال آن را داریم.
برخی کارشناسان معتقدند بودجه استان در مقایسه با ظرفیتها و نیازهایش همچنان کمتر از انتظارات است، نظر شما چیست؟
در خصوص این ادعا که اعتبار استان کم است، باید بگویم اقتصاد یعنی تخصیص منابع محدود به نیازهای نامحدود. ما نیازهای نامحدود داریم، اما اعتبارات کشور محدود است. کل اعتبارات تملک دارایی کشور در سال۱۴۰۴، حدود ۶۰۰هزار میلیارد تومان است که بخشی از آن به پروژههای ملی اختصاص دارد. استان همدان توانسته سهم مناسبی از این اعتبارات را جذب کند. این جذب به واسطه پیگیری نمایندگان، استاندار و مدیران اجرایی استان بوده است. جذب اعتبارات گلوبال از دستگاههای مرکزی هنر میخواهد و ما توانستهایم در این زمینه موفق عمل کنیم.
باوجود اختصاص بودجه، برخی پروژهها سالهاست نیمهتمام ماندهاند. مشکل در تخصیص منابع است یا ضعف در مدیریت اجرایی؟
یکی از مشکلاتی که در دستگاههای اجرایی داریم این است که برخی مدیران تحت فشار، پروژههایی را اجرا میکنند که ضرورت کارشناسی ندارد. مدیر باید بتواند در برابر فشارهایی که منجر به تصمیمات نادرست میشود، «نه» بگوید. باید یاد بگیریم تصمیماتمان را بر مبنای کارشناسی بگیریم، نه فشارهای بیرونی.
|
