|
توافق به موقع و مناسب ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در روز 23 آذر ماه و در خلال برگزاری مذاکرات وین، کمک شایانی به ادامه این مذاکرات کرد و از فشارها علیه تیم مذاکرهکننده ایرانی کاست.
کشورهای اروپایی به همراه آمریکا قصد داشتند برای انعقاد توافق در مذاکرات وین ضربالاجل تعیین کرده و برگزاری جلسه فوقالعاده آژانس انرژی اتمی را درخواست کنند، اما توافق ایران و آژانس حداقل برای مدتی این فشارها را کاهش داده و مدیریت کرد.
این توافق موجب شد به برخی نگرانیهای مطرح شده توسط کشورهای غربی درخصوص عدم امکان راستیآزمایی برنامه هستهای ایران بهویژه درخصوص سایت «تسا» کرج پاسخ داده شود و همین امر زمینهای فراهم کرد تا مذاکرات با آرامش بیشتری پیگیری شود.
البته مهم است که بدانیم فشارهای کشورهای غربی علیه ایران و تیم مذاکرهکننده ایرانی برای مدت حداکثر چند هفتهای کنترل شده است و این کشورها به بهانههای دیگر دوباره تلاش خواهند کرد که ایران را برای احیای هرچه سریعتر برجام متقاعد کنند.
در حالحاضر غرب 2 نگرانی عمده را مطرح میکند و مدعی است که اگر به این 2نگرانی پاسخ داده نشود، برجام تبدیل به پوستهای بیارزش میشود. نگرانی نخست در ارتباط با عدم امکان راستیآزمایی به دلیل کاهش تعهدات ایران است که انعقاد تفاهم اخیر میان ایران و آژانس تا حد قابلتوجهی در مرحله کنونی به این نگرانی پاسخ داد.
نگرانی دوم مرتبط با ادعای رسیدن ایران به نقطه گریز هستهای است و ادعاهایی است که پیرامون ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران مطرح میشود. اگرچه این ادعاها بارها توسط ایران رد شده است، اما غرب به دلیل افزایش میزان و درصد غنیسازی توسط ایران، فعال شدن سانتریفیوژهای جدید و نیز افزایش ذخایر غنی شده ایران آنها را مطرح میکند.
این ادعاهای غرب در حالی مطرح میشود که منطبق با بندهای خود برجام از جمله موارد مندرج در پاراگراف سیوششم متن برجام، درصورت تخطی سایر اعضا از مفاد برجام، توافق مذکور به ایران اجازه انجام دادن اقدامات جبرانی را میدهد و تمامی اقدامات جبرانی ایران نیز پس از خروج یکجانبه آمریکا از برجام صورت گرفته است.
در عین حال بهانههای مذکور برای غرب کافی است تا بار دیگر سعی کند از طرق مختلف تیم مذاکرهکننده ایرانی را تحتفشار قرار دهد و بنابراین پیش از اینکه موضوع دوباره به نقطه بحرانی خود نزدیک شود، لازم است نهایت تلاش انجام شود تا مذاکرات با حفظ منافع ملی کشور به نقطه مطلوب خود برسد.
پس از اینکه تیم مذاکرهکننده ایرانی پیشنویس جدید مدنظر خود را مطرح کرد، غربیها برخورد منتقدانهای با آن داشتند. اما پس از آن، نوع مواجهه ایران با برخورد غربیها عاقلانه بود، چراکه رئیس تیم مذاکرهکننده ایران ضمن تأکید بر رویکردی منعطف عنوان کرد که ایران حاضر است در مورد تکتک موارد مورد اختلاف با پیشنویس وین 6 بحث و مذاکره کند.
آنچه این فضای حیاتی را فراهم کرد تا مذاکرات درخصوص بررسی اختلافات میان پیشنویس وین 6 با پیشنویس جدید ایران ادامه یابد، توافقی بود که میان ایران و آژانس منعقد شد و موجب شد کشورهای طرف مذاکرهکننده با ایران بار دیگر رویکرد صبورانه و معقولانهتری را در پیش بگیرند.
به هرحال غرب باید این توجه را داشته باشد که کشور ناقض برجام آمریکا بوده است و بنابراین منطقی آن است که با رویکرد صبورانهتری با موضوع برخورد نماید تا سایر دغدغههای باقی مانده نیز برطرف شود و برجام به نقطه عقلانی و منطقی خود برگردد.
درنهایت انتظار این است که طرفین با تداوم رویکرد منطقی و منعطف زمینه احیای برجام را در هفتههای آتی فراهم آورند، چون با توجه به مجموعه منافع متقابلی که احیای برجام برای همه شرکای فعلی و سابق آن خواهد داشت، همچنان امید قابلتوجهی برای حصول توافق در مدت باقی مانده وجود دارد.
*رضا ذبیحی
|
