|
امیر ۴۲ سال دارد. تا 2سال پیش مغازه لوازم یدکی داشت اما رکود بازار او را به رانندگی در تاکسی اینترنتی کشاند؛ شغلی که قرار بود موقتی باشد اما حالا تنها منبع درآمد خانواده 5 نفرهاش است.
او دقایقی بعد درخواست سفری به مقصد میدان بیمه را میپذیرد و میگوید: اگر تا ساعت 10شب خوب کار نکنم، کل روز عقب میافتم. درآمد این کار دیگر مانند چند سال قبل نیست و با هزینههای زندگی همخوانی ندارد.
امیر در ادامه میافزاید: خیلیها فکر میکنند هر کرایهای که پرداخت میکنند مستقیم داخل جیب راننده میرود، در حالی که از همان مبلغ باید هزینه بنزین، استهلاک خودرو، روغن، لاستیک، بیمه، تعمیرات و کمیسیون پلتفرم را پرداخت کنیم. آخر ماه که حساب و کتاب میکنم، میبینم بیشتر برای خودرو کار کردهام تا برای خودم.
روایت امیر تنها روایت یک راننده نیست. مشاهدات میدانی نشان میدهد بسیاری از رانندگان تاکسیهای اینترنتی در همدان، این شغل را نه به عنوان منبع درآمد جانبی، بلکه به دلیل نبود فرصت شغلی مناسب انتخاب کردهاند؛ شغلی که با وجود ساعتهای طولانی کار، دیگر بازده اقتصادی سالهای نخست فعالیت این پلتفرمها را ندارد.
سعید، کارمند یک شرکت خصوصی، هر روز ساعت ۴ عصر پس از پایان شیفت کاری، مستقیم پشت فرمان خودروی شخصیاش مینشیند و فعالیت خود را در تاکسی اینترنتی آغاز میکند.
او میگوید: هزینههای زندگی آنقدر بالا رفته که مجبوریم 2 شیفت کار کنیم. حقوقم تا بیستم ماه بیشتر دوام نمیآورد. اگر عصرها رانندگی نکنم، اجاره خانه عقب میافتد.
به گفته این راننده، روزانه حدود7 ساعت رانندگی میکند؛ کاری که اگرچه درآمدی به همراه دارد اما خستگی جسمی و روحی آن قابل انکار نیست.
سعید ادامه میدهد: از وقتی کرایهها بالا رفته، تعداد مسافرها کمتر شده است. خیلیها ترجیح میدهند از اتوبوس یا تاکسیهای خطی استفاده کنند و همین سبب شده تعداد سفرهای ما هم کاهش پیدا کند.
کامران، راننده دیگری که چند سالی است در این حوزه فعالیت میکند، ترجیح میدهد بیشتر سفرهای برونشهری را قبول کند و میگوید: در سفرهای داخل شهر، پس از کسر هزینهها چیزی باقی نمیماند اما در مسیرهای برونشهری حداقل احساس میکنم هزینه بنزین و استهلاک خودرو با کرایهای که دریافت میکنم تناسب بیشتری دارد.
مسافران هم از افزایش کرایهها گلایه دارند
در سوی دیگر ماجرا، مسافران نیز از افزایش هزینه سفرهای اینترنتی رضایت ندارند.
یکی از شهروندان میگوید: گاهی کرایه یک مسیر کوتاه در بعضی ساعتها دو برابر میشود. قبلاً فکر میکردم رانندهها درآمد بالایی دارند اما وقتی با آنها صحبت میکنیم، متوجه میشویم بخش زیادی از درآمدشان صرف هزینه خودرو میشود.
مسافر دیگری نیز معتقد است استفاده از تاکسی اینترنتی زمانی مقرونبهصرفه است که چند نفر همزمان سفر کنند.
او میگوید: اگر 3 یا 4نفر باشیم، هزینه بین همه تقسیم میشود و بهصرفه است، اما برای سفرهای انفرادی گاهی کرایهها سنگین است.
کارشناسان حوزه حملونقل نیز براین باورند که افزایش قیمت قطعات خودرو، روغن، لاستیک، بیمه، تعمیرات و خدمات فنی، هزینه فعالیت رانندگان را به شکل محسوسی افزایش داده است؛ موضوعی که سبب شده درآمد واقعی رانندگان، پس از کسر هزینههای جاری، فاصله زیادی با مبلغی داشته باشد که در ظاهر از مجموع کرایهها به نظر میرسد.
از سوی دیگر، کمیسیون دریافتی پلتفرمها نیز همواره یکی از موضوعات مورد بحث رانندگان بوده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی اسنپ، کمیسیون سفرهای درونشهری در استانهای تهران، البرز، اصفهان، فارس و خراسان رضوی ۱۵ درصد و در سایر استانها از جمله همدان ۲۰ درصد است. همچنین کمیسیون سفرهای بینشهری ۵ درصد محاسبه میشود. این شرکت اعلام کرده است که برخی گروهها از جمله رانندگان دارای معلولیت و کارت بهزیستی، مشمول طرح معافیت از کمیسیون هستند.
در کنار چالشهای اقتصادی، در یکی دوسال اخیر موضوع امنیت سفرهای اینترنتی نیز بیش از گذشته مورد توجه افکار عمومی قرار گرفته است، برای مدتی نگاه جامعه را به سمت تاکسیهای اینترنتی و سازوکارهای نظارتی آنها معطوف کرد و سبب شد که برای مدتی نگاه مردم به رانندگان تاکسیهای اینترنتی را تغییر داد و برخی رانندگان از کاهش تقاضای سفر و افزایش پرسشهای مسافران درباره امنیت سفر خبر دادند.
کارشناسان نیز بر این باورند که حفظ اعتماد عمومی، علاوه بر برخورد قاطع با تخلفات، نیازمند شفافیت بیشتر پلتفرمها، تقویت فرآیندهای احراز هویت رانندگان، نظارت مستمر بر سوابق آنان و توسعه ابزارهای امنیتی برای مسافران است.
آنچه از روایت رانندگان و مسافران برمیآید، تصویری 2گانه از تاکسیهای اینترنتی است؛ از یک سو رانندگانی که ساعتهای طولانی پشت فرمان مینشینند تا بتوانند هزینههای زندگی را تأمین کنند و از سوی دیگر مسافرانی که افزایش کرایهها، آنها را به استفاده بیشتر از حملونقل عمومی سوق داده است.
در چنین شرایطی، رانندگی در تاکسیهای اینترنتی دیگر برای بسیاری از افراد یک شغل پردرآمد یا حتی انتخابی اختیاری نیست؛ بلکه راهی برای جبران کاهش قدرت خرید و عبور از فشارهای اقتصادی است؛ راهی که با افزایش هزینههای خودرو، کاهش تعداد سفرها و دغدغههای امنیتی، هر روز دشوارتر از گذشته میشود. رانندگانی که کیلومترها در خیابانهای شهر میرانند، اما بسیاری از آنها معتقدند مقصد نهاییشان هنوز با تأمین یک زندگی آبرومند فاصله دارد.
|
