|
دیگر کمتر کسی صبح را با خبرهای سیاسی یا اقتصادی آغاز میکند. خبر اصلی، روی برچسب قیمتهاست. شیر، برنج، دارو، اجاره خانه، شهریه مدرسه، قبض برق یا حتی یک خرید ساده روزانه. مردم دیگر فقط با افزایش قیمتها زندگی نمیکنند، با انتظار افزایش قیمتها زندگی میکنند و همین انتظار، شاید سنگینترین باری باشد که این روزها بر دوش خانوادهها افتاده است.
این نگرانی واقعی است. نمیشود آن را انکار کرد یا با چند جمله امیدوارکننده از کنارش گذشت. خیلی از خانوادهها خریدهایشان را محدود کردهاند، سفر را حذف کردهاند، هزینه درمان را به تعویق انداختهاند و برای خرید هر وسیلهای چند بار حساب و کتاب میکنند. حقوقها همان است و این دلیلی شده تا قدرت خرید، آرامآرام آب برود. این نوع تورم آرامش تصمیمگیری مردم را هم گرفته است.
مادری که برای خرید ماهانه وارد فروشگاه میشود، دیگر فقط لیست خرید دستش نیست، ماشینحساب هم همراهش است. بازنشستهای که هر هفته قیمت دارویش را چک میکند، از سر کنجکاوی این کار را نمیکند، بلکه میترسد هفته بعد دیگر نتواند آن را بخرد. جوانی که حقوقش را میگیرد، قبل از هر هزینهای فکر میکند شاید بهتر باشد چیزی بخرد که بعد مجبور نشود آن را گرانتر بخرد. اینها فقط رفتار اقتصادی نیست، بلکه واکنش طبیعی انسان به نااطمینانی است.
اما مشکل از جایی آغاز میشود که ترس، جای برنامهریزی را میگیرد.
این روزها بسیاری از تصمیمهای مالی، نه از روی نیاز، بلکه از روی اضطراب گرفته میشود. خریدهای عجولانه، تبدیل همه پسانداز به یک کالا، دنبال کردن لحظهای قیمت دلار، طلا یا هر خبر اقتصادی، بیشتر از آنکه امنیت ایجاد کند، ذهن را خسته میکند. واقعیت این است که هیچ خانوادهای نمیتواند هر روز برنده مسابقه افزایش قیمتها باشد.
شاید مهمترین مهارت امروز، پیشبینی آینده نباشد؛ مدیریت امروز باشد.
مدیریت امروز یعنی پذیرفتن اینکه قرار نیست همه چیز مثل گذشته بماند. اگر درآمد ثابت مانده اما هزینهها تغییر کرده، حفظ همان سبک زندگی قبلی فقط فشار بیشتری تولید میکند. حذف یا جابهجایی بعضی هزینهها، شکست نیست، سازگار شدن با واقعیتی است که فعلا وجود دارد.
مدیریت امروز یعنی هر خبری را تبدیل به تصمیم نکنیم. فضای مجازی پر از تحلیلهایی است که هر ساعت آینده اقتصاد را پیشبینی میکنند. یکی از جهش قیمتها میگوید، دیگری از سقوط بازار. اگر قرار باشد هر خبر، برنامه زندگی یک خانواده را عوض کند، آرامش هیچ خانهای دوام نمیآورد.
و شاید مهمتر از همه، مدیریت امروز یعنی مراقب سرمایهای باشیم که از همه باارزشتر است؛ یعنی سلامت روان خانواده.
گرانی وقتی خطرناکتر میشود که تمام گفتوگوهای خانه را تسخیر کند. وقتی هر وعده غذا با نگرانی از قیمتها آغاز شود و هر شب با ترس از آینده تمام شود، اضطراب فقط بزرگترها را خسته نمیکند و به کودکان و نوجوانان هم منتقل میشود. لازم نیست واقعیت را پنهان کرد، اما لازم هم نیست اجازه داد بحران، تنها موضوع زندگی باشد.
اقتصاد ایران روزهای سختی را پشت سر میگذارد و شاید فعلا مسیر آسانی پیش رو نباشد. هیچکس نمیتواند صادقانه بگوید قیمتها از فردا ثابت میشود یا شرایط ناگهان تغییر میکند. اما تجربه همه بحرانهای اقتصادی یک نکته مشترک دارد و آن این است که خانوادههایی که توانستند آرامش تصمیمگیری خود را حفظ کنند، معمولا آسیب کمتری دیدند. نه لزوما چون درآمد بیشتری داشتند، بلکه چون اجازه ندادند اضطراب، همه تصمیمهای مالی آنها را هدایت کند.
عبور از روزهای سخت، فقط با درآمد بیشتر ممکن نیست، بلکه گاهی با تصمیمهای سنجیدهتر، گفتوگوهای آرامتر و زندگی کردنِ امروز، بدون خرج کردن همه نگرانیهای فردا، ممکن میشود.
بحران اقتصادی شاید ماندگار نباشد، اما اثر اضطرابی که هر روز در ذهن خودمان میسازیم، میتواند ماندگارتر از خود بحران باشد.
|
