|
در تعریف کارآفرینی میگوییم: فرآیندی است که در آن افراد بدون توجه به منابع در اختیارشان از فرصتهایی که دیگران به آن بیتوجه هستند برای تولید ارزش بر پایه خلاقیت و نوآوری استفاده میکنند. نکته قابل توجه این است که صحبت از فرآیند به بیان میآید یعنی ورودیهایی وجود دارد، پردازشهایی صورت میگیرد و در نهایت به خروجیهایی تبدیل میشوند. اگر در یک قیاس بگوییم دانشگاه هم یک سیستم است و این سیستم دارای یک فرآیند است. ورودیها عبارتند از: دانشجویان، اساتید، چارت درس/ پردازشها: آموزش، پژوهش/ خروجی: فارغالتحصیلان، مقالات علمی، توسعه پژوهشی.
قبل از آنکه بخواهیم به دانشگاههای کارآفرین (نسل سوم) توجه کنیم و دنبال ایجاد چنین دانشگاههایی در کشور باشیم بهتر است به عارضهیابی دانشگاههای فعلی بپردازیم. ورودیهای یک دانشگاه چیست؟ دانشجو، استاد، سرفصلهای درسی.
1- آیا افراد متناسب با نیاز شغلی صنعت و جامعه وارد دانشگاه میشوند؟
2- آیا متناسب با علاقه و تیپ شخصیتی خود رشتهای را انتخاب میکنند؟
3- آیا در طول تحصیل تنها متکی به استاد هستند یا خودجوش به دنبال افزایش مهارت و توسعه دانش خود نیز هستند؟
4- آیا همان دروس دانشگاهی را عمق و کاربردی مطالعه میکنند تا تنها به دنبال پاس کردن واحدهای رسمیاند؟
5- اساتید چقدر مقید به دانشگاه هستند و تمام تلاش و اولویت خود را دانشگاه میدانند؟
6- میزان به روز شدن و به روز بودن اساتید دانشگاه متناسب با علم روز چقدر است؟
ن- به چه میزان اساتید دانشجویان را به توسعه مهارتهای فردی و کاربردی تشویق میکنند؟
8- میزان تشویق و ایجاد انگیزه در دانشجویان توسط اساتید دانشگاهی چقدر است و آیا اصلاً این موج توسط اساتید ایجاد میشود؟
9- میزان ارتباط اساتید دانشگاهی با صنعت و حوزه کسب و کار برای استخراج نیازمندیها پژوهشی، علمی و انسانی و پاسخگویی به آن نیاز چقدر است؟
10- نقش اساتید در پرورش مهارتهای چون کار تیمی، خلاقیت، تصمیمگیری دانشجویان چه مقدار است؟
11- توسعه رشتههای دانشگاهی و مراکز دانشگاهی چه تناسبی با نیازهای کشور، صنعت و جامعه داشته است؟
12- تا چه حد دانشگاه توانسته است اعتماد حوزه صنعت و کسب و کار را برای همکاری، همراهی و هم قدمی جلب کند؟
13- میزان تأثیرگذاری پژوهشهای علمی دانشگاهی در رفع نیازها و مسائل صنعت چقدر بوده است؟
14- آیا توسعه کمی و کیفی دانشگاه متناسب و هماندازه با یکدیگر بوده است؟
15- آیا دانشگاه توانسته است در امر آموزش و تربیت افراد حرفهای (که فلسفه وجودی آن است) موفق عمل کند؟
گمان میکنم با پاسخ موشکافانه به سوالات بالا و مشابه آنها بتوانیم بگوییم ارتباط دانشگاه و کارآفرینی چگونه است و چگونه باید باشد و دانشگاههای کارآفرین با توجه به گذشته دانشگاهها، وضعیت فعلی و آینده کشور و جمعیت و اقتصاد چه نوع مختصاتی باید داشته باشد. در مفهوم «دانشگاه کارآفرین» ابتدا به کلمه دانشگاه برخورد میکنیم که بدان معنی است که بدانیم دانشگاه چه تعریفی دارد، چه وظیفهای دارد، چه شکلی دارد و آیا این تعریف، وظیفه و شکل به درستی انجام شده است، به درستی متناسب با اقلیم و نیاز و آینده کشور فعالیت میکند؟ آنگاه میتوانیم به واژه دوم برسیم که ببینیم دانشگاه کارآفرین چگونه میتواند شکل بگیرد. هر چند وازه کارآفرینی در ایران نیز دچار سوء تفاهم همان فراوانی شده است و نیاز به آسیبشناسی و باز تعریف مجدد و اصولی دارد که انشاءا... در مطلبی دیگر بدان خواهیم پرداخت.
نکته پایانی: دانشگاهها یکی از اجرای اکوسیستم کارآفرینی در هر کشور و منطقهای هستند اجرای اکوسیستم هر یک وظیفه دارند و اگر به وظایف خود به خوبی عمل کنند فرآیندهای اکوسیستم به خوبی فعالیت کرده و خروجیهای خوبی را تحویل جامعه خواهد داد.
عقیده این است در این اکوسیستم اگر دانشگاه به وظیفه ذاتی خود به درستی عمل کند به خوبی میتواند منابع انسانی حرفهای و مهارتی و دانش پیش برنده و پاسخ دهنده را برای نیازهای صنعت، کسب و کار و جامعه فراهم آورد و گاهی موثر در افزایش ثروت و رفاه یک کشور و جامعه بردارد. پاپا و مانا باشید.
* محمدجواد وثاق
مدرس کسب و کار - کارشناس ارشد کارآفرینی
|
