|
همدان، شهری است که در هر کوچه و پسکوچهاش، ردپای تمدنی هزارساله به چشم میخورد. اما وقتی به خانههای تاریخی شهر مینگریم، با تناقضی تکاندهنده روبهرو میشویم: بناهایی که زمانی قلب تپنده فرهنگ و زندگی بودند، امروز یا در سکوت ویرانی به سر میبرند یا به صورت تکهتکه در حافظه شهر باقی ماندهاند. پرسش بنیادین این است: آیا میراث فرهنگی باید تنها در موزهها و پشت شیشههای محافظتشده زندانی شود، یا باید دوباره به جریان زندگی بازگرداند؟
ایده تبدیل خانههای تاریخی به «بوتیکهتلها» یا «شربتخانههای سنتی»، صرفاً یک طرح اقتصادی برای جذب توریست نیست؛ بلکه در واقع تلاشی برای «احیای کالبدی و روحی» شهر است. وقتی یک خانه تاریخی با رعایت استانداردهای حفاظتی به یک اقامتگاه لوکس اما اصیل (بوتیک هتل) یا یک فضای فرهنگی-اجتماعی (شربتخانه سنتی) تبدیل میشود، در واقع ما از «مرگِ بنا» به «حیاتِ بنا» رسیدهایم. در این مدل، بنا دیگر یک اثر ساکت نیست، بلکه مکانی است که توریست در آن زندگی میکند، میخوابد و با فرهنگ بومی تنبهتن مواجه میشود.
اما این گذار از ویرانی به احیا، بدون «سرمایه» ممکن نیست. باید صادقانه پذیرفت که بودجههای دولتی به تنهایی قادر به نجات هزاران متر مربع از بافت تاریخی شهر نیستند. در اینجا است که «حمایت از سرمایهگذار» از یک انتخاب اداری، به یک ضرورت استراتژیک تبدیل میشود.
سرمایهگذار در حوزه میراث فرهنگی، با ریسکهای متفاوتی روبهروست؛ از پیچیدگیهای اداری در صدور مجوزها تا هزینههای بالای مرمت اصیل. بنابراین، حمایت از سرمایهگذار در این حوزه نباید تنها به معنای «صدور مجوز» باشد، بلکه باید به معنای «همراهی» باشد. تسهیل در مسیرهای قانونی، کاهش بوروکراسی اداری و ایجاد انگیزههای مالی، تنها راهی است که میتوان بخش خصوصی را متقاعد کرد تا سرمایه خود را به جای ساختوسازهای مدرن و بیروح، در دل خانههای خشتی همدان جاری کند.
اگر بتوانیم زنجیره «حفاظت، سرمایهگذاری و بهرهبرداری» را به درستی برقرار کنیم، همدان میتواند به الگویی در سطح جهان تبدیل شود؛ شهری که در آن، خانه تاریخی نه یک بارِ قدیمی بر دوش شهر، بلکه یک «دارایی اقتصادی» و «هویت اجتماعی» است.
در نهایت، احیای خانههای تاریخی و تبدیل آنها به مراکز اقامتی و فرهنگی، یعنی بازگرداندن روح به کالبد شهر. همدان باید یاد بگیرد که چگونه از گذشتهاش برای ساختن آیندهای پایدار استفاده کند. زیرا شهری که خانههایش را فراموش کند، در واقع بخشی از حافظه جمعی خود را از دست داده است.
|
