|
مدیر گروه مسائل و آسیبهای اجتماعی انجمن جامعهشناسی ایران با بیان اینکه شکاف و فاصله بین نسلی در جامعه شدیدتر شده، با بیان اینکه آنجا که تعامل، تفاهم و کنش ارتباط عقلانی بین افراد شکل نمیگیرد و الگوهای جدید توسط مدافعان الگوهای سنتی حذف میشوند، شکاف و فاصله بین نسلی پدیدار میشود.
احمد بخارایی در گفتوگو با ایرنا با بیان این که پدیدههای اجتماعی از جمله شکاف بین نسلی که در جامعه اتفاق میافتد، در 3 سطح خرد، میانه و کلان قابل تحلیل و ارزیابی است، یادآور شد: در سطح خرد بیشتر به حوزه روانشناسی نزدیک میشود که شامل خلأ مهارت گفتوگو بین افراد بهمعنای عام و اعضای یک خانواده بهمعنای خاص است که با ضریب اثرگذاری اندکی که در جامعه میتواند داشته باشد، به اندازه خود قابل توجه است.
وی با تأکید بر اینکه بروز پدیدهها در سطح میانه و کلان حائز اهمیت است، خاطرنشان کرد: همه جوامع در روند تحول فرهنگی با اختلاف 2 نسل مواجه هستند؛ زیرا نسلهای گذشته براساس الگوهای فرهنگی و رفتاری خاص خود کنش میکنند و نسل جدید بهویژه در دنیای کنونی که روند تحولات صنعتی، شهری، ارتباطی و اطلاعاتی بسیار سریع و گسترده و عمیق شده به سرعت در حال پوست انداختن و ارائه رفتارهای خاص خود است.
مدیر گروه مسائل و آسیبهای اجتماعی انجمن جامعهشناسی ایران افزود: این شکاف، گپ و فاصله نسلی در جامعه ما شدیدتر است بهدلیل اینکه عناصر فرهنگی در مقابل تغییر و اصلاح، بیشتر مقاومت میکنند زیرا عناصر سنتی فرهنگی در نسل قدیم ریشه دوانده است.
بخارایی با تأکید بر اینکه رسانه، آموزش و پرورش و ارگانهای فرهنگی در جوامع دموکراتیک و رقابتی متولی کاهشدهنده این شکاف هستند، خاطرنشان کرد: در فضای گفتوگویی، رابطه تنگاتنگ و مستقیمی بین تحول، پویایی و تکامل فرهنگی وجود دارد. خلأ فرهنگ گفتوگو در جامعه ما، سبب شده سازمانها و مراجعی که مسئول کاهش شکاف نسلی هستند عملا به صحنه نیایند، در نتیجه این شکاف نسلی شدیدتر میشود.
ریشه کنشهای خشونتآمیز خانواده، در جامعه است
از نگاه این جامعهشناس، اختلاف بین فرزند و والدین که به قتل و کنشهای خشونتبار منجر میشود همگی ریشه در بیرون از خانواده دارد؛ آنجا که تعامل، تفاهم، گفتوگو و کنش ارتباطی عقلانی بین افراد صورت نمیگیرد و الگوهای جدید توسط مدافعان الگوهای سنتی حذف میشوند، تعصب، عصبیت و خشونت جایگزین آن میشود.
بخارایی ادامه داد: بهطور طبیعی این دست به حذف زدن و معدوم کردن نگاه مخالف در سطح کلان، در سطح خانواده و کف خیابان در نزاع 2 راننده یا نزاعهای قومی بازتولید میشود. اینها حلقههای پیوسته یک زنجیر هستند و هیچ حلقهای جدای از حلقههای دیگر قابل تحلیل نیست.
مدیرگروه مسائل و آسیبهای اجتماعی انجمن جامعهشناسی ایران در پاسخ به این پرسش که چه کنیم تا شکاف بین نسلی در خانواده کاهش یابد و دیگر شاهد خشونت، فرار یا جنایت در میان اعضای خانواده نباشیم، گفت: در میان 3 عنصر دخیل در کاهش شکاف بین نسلی که شامل خانواده، مدرسه و رسانه، خانواده در سطح خرد، آموزش و پرورش در سطح میانه و رسانه در سطح کلان در دوبارهسازی ذهن یا «برساخت گرایی» ایفای نقش میکنند.
وی ادامه داد: پدر و مادر و همه عنصرهای تربیتی در سطح خُرد تابع سطح میانه و کلان هستند و نمیتوان منفک از سطح میانه و کلان، در مورد آن وارد گفتوگو شد، در نتیجه وقتی کنش ارتباط معقول در سطح جامعه اتفاق نیافتد خانواده هم از جامعه بازتابی میکند.
بخارایی هشدار داد: وقتی صحنه تمرین خوب شنیدن، حرف زدن و آموزش گرفتن برای والدین وجود نداشته باشد آنها هم تابع شرایط تحمیلی میشوند. بر همین اساس نخست باید به اصلاح ساختارهای سطوح کلان و میانه پرداخت و آنها را از حداقل ظرفیت برخوردار کرد تا «برساخت گرایی» مفید شکل گیرد، در غیر اینصورت همچنان در بر همان پاشنه میچرخد.
خلأ آموزشهای مهرورزانه و عاطفهمحور منجر به رشد خشونت میشود
این جامعهشناس با تأکید بر اینکه وقتی آموزشهای عاطفه و مهرورزی از کتابها و فیلمها و سریالها رخت بربندد زندگیهای سرد و خاموش شکل میگیرد، متذکر شد: با ایجاد شکاف عاطفی در میان والدین، جدایی فرزندان از والدین هم خودبهخود رخ میدهد؛ فردای روزگار دختر و پسر خانواده سر از جاهای دیگر درمیآورند، در نتیجه تضاد فرهنگ سنتی و مدرن، بسترهای خشونت و جنایت گسترده میشود.
وی افزود: حال آنکه مهرورزی والدین با هم الگویی برای جذب فرزندان میشود؛ همانند مُسکن و مرهم، زخمها و شکافها را از بین میبرد.
|
