|
توسعه زیرساخت‌های آموزشی، افزایش دسترسی دانش‌آموزان به فضاهای استاندارد، ایمن‌سازی مدارس فرسوده و تأمین تجهیزات مورد نیاز کلاس‌های درس از جمله موضوعاتی است که در سال‌های اخیر به یکی از اولویت‌های مهم نظام آموزشی کشور تبدیل شده است. در استان همدان نیز اجرای پروژه‌های جدید مدرسه‌سازی، مقاوم‌سازی ساختمان‌های آموزشی و استفاده از ظرفیت مشارکت‌های مردمی و خیرین، بخشی از برنامه‌های در دست اقدام برای پاسخگویی به نیازهای آموزشی مناطق مختلف به شمار می‌رود.
با وجود اجرای طرح‌های متعدد و بهره‌برداری از شمار قابل توجهی از پروژه‌های آموزشی، توزیع نامتوازن فضاهای موجود، فرسودگی بخشی از مدارس، رشد جمعیت دانش‌آموزی در برخی مناطق شهری و محدودیت منابع مالی همچنان از چالش‌های پیش‌روی توسعه زیرساخت‌های آموزشی استان است؛ چالش‌هایی که ضرورت برنامه‌ریزی دقیق‌تر، اولویت‌بندی پروژه‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت‌های دولتی و مردمی را دوچندان می‌کند.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان همدان با تشریح آخرین وضعیت طرح‌های مدرسه‌سازی استان اعلام کرد که در قالب نهضت توسعه عدالت آموزشی، تاکنون ۷۳ پروژه شامل ۳۴۰ کلاس درس تکمیل، تجهیز و تحویل شده و ۳۸ پروژه دیگر با ۳۲۶ کلاس درس نیز در دست اجرا و تکمیل قرار دارد.
بهنام اسدی با اشاره به اینکه توسعه فضاهای آموزشی و تجهیز مدارس از مأموریت‌های اصلی این اداره‌کل است، اظهار کرد: اجرای پروژه‌های جدید باید با توجه به نیاز واقعی مناطق، وضعیت جمعیت دانش‌آموزی و میزان دسترسی به فضاهای آموزشی استاندارد دنبال شود تا منابع موجود در مسیر رفع کمبودهای اولویت‌دار هزینه شود.
وی با بیان اینکه در طرح نهضت توسعه عدالت آموزشی، ۱۱۱ پروژه شامل ۶۶۶ کلاس درس برای استان همدان تعریف شده است، افزود: بخشی از این پروژه‌ها به بهره‌برداری رسیده و تکمیل سایر طرح‌ها نیز با پیگیری اعتبارات و استفاده از ظرفیت پیمانکاران و خیرین مدرسه‌ساز ادامه دارد.
به گفته اسدی، علاوه بر پروژه‌های پیش‌بینی‌شده در این طرح، برخی فضاهای بزرگ آموزشی و استخرهای دانش‌آموزی نیز در استان وجود دارد که تکمیل و بهره‌برداری از آنها به تأمین و تخصیص اعتبارات مورد نیاز وابسته است.
توزیع نامتوازن فضاهای آموزشی
نیاز جدی همدان به مدارس جدید
یکی از مسائل مهم در برنامه‌ریزی برای توسعه فضاهای آموزشی، تفاوت میان سرانه آماری مدارس و میزان دسترسی واقعی دانش‌آموزان به کلاس درس در مناطق مختلف است؛ موضوعی که مدیرکل نوسازی مدارس استان همدان نیز بر آن تأکید دارد.
اسدی با اشاره به اینکه سرانه فضای آموزشی کشور حدود 9/5مترمربع اعلام شده و در برنامه هفتم توسعه، دستیابی به سرانه 1/6مترمربع هدف‌گذاری شده است، گفت: صرف توجه به میانگین سرانه نمی‌تواند تصویر کاملی از وضعیت فضاهای آموزشی ارائه دهد، زیرا ممکن است در یک منطقه فضای آموزشی مازاد وجود داشته باشد، اما منطقه‌ای دیگر با کمبود جدی کلاس درس مواجه باشد.
وی ادامه داد: استان همدان دارای ۲ هزار و ۴۸۴ فضای آموزشی است که حدود ۳۰۰ فضای آن خالی از دانش‌آموز است. این مسئله نشان می‌دهد که پراکندگی فضاهای آموزشی و جمعیت دانش‌آموزی در مناطق مختلف استان یکسان نیست و برای رفع نیازها باید از آمارهای منطقه‌ای و برنامه‌ریزی هدفمند استفاده کرد.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان همدان با اشاره به کمبود فضای آموزشی در شهر همدان، به‌ویژه منطقه 2، تصریح کرد: در این مناطق نیاز بیشتری به تعریف پروژه‌های جدید وجود دارد و توسعه مدارس باید متناسب با جمعیت دانش‌آموزی و روند گسترش سکونتگاه‌های شهری انجام شود.
این موضوع به‌ویژه در مناطقی که با ساخت‌وسازهای جدید و افزایش جمعیت روبه‌رو هستند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه توسعه واحدهای مسکونی بدون پیش‌بینی هم‌زمان زیرساخت‌های آموزشی می‌تواند در آینده موجب افزایش تراکم کلاس‌ها، طولانی شدن مسیر دسترسی دانش‌آموزان به مدرسه و فشار بیشتر بر مدارس موجود شود.
اسدی همچنین مولدسازی املاک مازاد آموزش‌وپرورش را یکی از راهکارهای تأمین منابع مالی برای توسعه فضاهای آموزشی دانست و تأکید کرد: منابع حاصل از این فرایند می‌تواند در تأمین اعتبار و اجرای پروژه‌های مورد نیاز مورد استفاده قرار گیرد
12 درصد کلاس‌های درس
نیازمند تخریب و بازسازی است
در کنار توسعه مدارس جدید، وضعیت استحکام و ایمنی ساختمان‌های آموزشی نیز از موضوعات مهم در برنامه‌های نوسازی مدارس استان به شمار می‌رود؛ موضوعی که به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت دانش‌آموزان و کارکنان مدارس، نیازمند توجه مستمر و تأمین منابع مالی کافی است.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان همدان در تشریح وضعیت استحکام کلاس‌های درس گفت: بر اساس آمار موجود، ۵۱ درصد کلاس‌های درس استان از استحکام لازم برخوردارند، ۳۷ درصد به مقاوم‌سازی نیاز دارند و ۱۲ درصد نیز باید تخریب و بازسازی شوند.
وی با اشاره به محدودیت اعتبارات عمرانی افزود: پروژه‌های تخریب و بازسازی بر اساس میزان نیاز و اولویت مناطق دسته‌بندی می‌شوند تا هر سال بخشی از مدارس نیازمند نوسازی وارد مرحله اجرا شوند.
این آمار نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از فضاهای آموزشی استان همچنان به مداخلات فنی نیاز دارند. از این رو، علاوه بر ساخت مدارس جدید، تعیین تکلیف مدارس فرسوده و مقاوم‌سازی ساختمان‌هایی که امکان بهسازی آنها وجود دارد، باید در اولویت برنامه‌های عمرانی قرار گیرد.
تسریع در اجرای این برنامه‌ها مستلزم تأمین اعتبار پایدار، نظارت فنی مستمر و استفاده از ظرفیت خیرین و مشارکت‌های مردمی است؛ به‌ویژه در مناطقی که به دلیل محدودیت منابع، امکان اجرای هم‌زمان تمام پروژه‌های مورد نیاز وجود ندارد.
اختصاص ۷۹ میلیارد تومان
برای استانداردسازی
سیستم‌های گرمایشی
ایمن‌سازی مدارس تنها به استحکام ساختمان‌ها محدود نمی‌شود و تجهیزات گرمایشی، تأسیسات و شرایط مناسب محیط آموزشی نیز در این زمینه اهمیت دارد.
اسدی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه استانداردسازی سیستم‌های گرمایشی مدارس استان اظهار کرد: حدود ۷۹ میلیارد تومان اعتبار برای استانداردسازی سیستم‌های گرمایشی مدارس اختصاص یافته که این اعتبار به‌طور کامل تخصیص پیدا کرده است.
وی افزود: در چارچوب برنامه‌های اجراشده، تاکنون حدود ۸۵ درصد بخاری‌های گازسوز مدارس استان جمع‌آوری شده و اقدامات مربوط به استانداردسازی تجهیزات گرمایشی همچنان ادامه دارد.
مدیرکل نوسازی مدارس استان همدان همچنین از اختصاص حدود ۱۲میلیارد تومان در سال مالی گذشته برای تعمیر، تجهیز و هوشمندسازی مدارس خبر داد و گفت: بخشی از این اعتبار در حوزه‌های مختلف تعمیر و تجهیز فضاهای آموزشی هزینه شده است.
برنامه هوشمندسازی کلاس‌های درس نیز از دیگر محورهای مورد توجه این اداره‌کل است. بر اساس اهداف تعیین‌شده در نهضت توسعه عدالت آموزشی، استفاده از فناوری‌های نوین و تجهیز کلاس‌ها به امکانات آموزشی جدید باید متناسب با نیاز مدارس و ظرفیت اعتبارات ملی و استانی دنبال شود.
در این میان، تأمین تجهیزات کمک‌آموزشی و فراهم کردن امکانات مناسب برای استفاده از روش‌های جدید تدریس، می‌تواند در ارتقای کیفیت آموزش نقش مؤثری داشته باشد؛ البته تحقق این هدف در کنار توسعه زیرساخت‌های فیزیکی، نیازمند برنامه‌ریزی برای نگهداری تجهیزات و بهره‌برداری مناسب از آنها نیز خواهد بود.
آسفالت ۷۸ هزار مترمربع
از محوطه مدارس استان
بهسازی محیط فیزیکی مدارس از دیگر اقداماتی است که در کنار ساخت و مقاوم‌سازی ساختمان‌ها مورد توجه قرار گرفته است.
اسدی با اشاره به اجرای عملیات آسفالت محوطه مدارس استان گفت: طی حدود ۴۵ روز گذشته، ۳۳ هزار مترمربع آسفالت دولایه و ۴۵ هزار مترمربع آسفالت تک‌لایه در ۴۸ مدرسه استان اجرا شده است.
وی افزود: این اقدامات بر اساس نیازهای اعلام‌شده از سوی مناطق و شهرستان‌ها انجام شده و روند اجرای طرح با توجه به درخواست‌های موجود ادامه خواهد یافت. پیش‌بینی می‌شود شمار مدارس برخوردار از این خدمات به حدود ۷۰ مدرسه برسد.
بهسازی محوطه مدارس علاوه بر ارتقای شرایط تردد دانش‌آموزان، در کاهش مشکلات ناشی از ناهمواری زمین و گردوغبار نیز مؤثر است و می‌تواند شرایط مناسب‌تری برای فعالیت‌های روزمره مدارس فراهم کند.
آسیب‌دیدگی ۲۲ مدرسه
در جریان جنگ تحمیلی
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان همدان در بخش دیگری از سخنان خود به خسارت‌های واردشده به مدارس در جریان جنگ تحمیلی اشاره کرد و گفت: در مجموع، ۲۲ مدرسه در استان بر اثر آسیب‌های ناشی از جنگ خسارت دیدند.
وی توضیح داد: مدرسه دهخدا در ناحیه 2 همدان که در اختیار کنگره شهدا قرار داشت و دانش‌آموزی در آن تحصیل نمی‌کرد، به‌طور کامل تخریب شد.
اسدی افزود: خسارت‌های واردشده به ۲۱ مدرسه دیگر بیشتر شامل شکستن شیشه‌ها و آسیب‌های جزئی ساختمانی بود که اقدامات لازم برای رفع آنها انجام شده است.
وی تأکید کرد: این مدارس پس از برطرف شدن آسیب‌ها به فعالیت خود ادامه داده‌اند و خسارت‌های واردشده موجب توقف ارائه خدمات آموزشی در آنها نشده است.
ایجاد ۱۰ فضای آموزشی
در کوی پرواز همدان
با گسترش ساخت‌وسازهای مسکونی در برخی مناطق همدان، تأمین زیرساخت‌های مورد نیاز جمعیت ساکن به یکی از ضرورت‌های برنامه‌ریزی شهری تبدیل شده است. در این میان، ایجاد مدارس متناسب با جمعیت جدید، اهمیت ویژه‌ای دارد.
اسدی با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای کوی پرواز همدان گفت: با توجه به اجرای پروژه‌های مسکونی در این محدوده، ایجاد فضاهای آموزشی متناسب با جمعیت ساکن در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: در این منطقه، ایجاد ۱۰ فضای آموزشی شامل هشت مدرسه و دو مدرسه حیات طیبه پیش‌بینی شده است.
به گفته مدیرکل نوسازی مدارس استان همدان، بخشی از مسئولیت ایجاد این فضاها بر عهده مجموعه‌های مرتبط با حوزه مسکن و شهرسازی و بخش دیگر بر عهده اداره‌کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس قرار گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: طراحی بیش از ۷۰ درصد این پروژه‌ها انجام شده و انتخاب پیمانکاران و آغاز عملیات اجرایی در مراحل بعدی پیگیری می‌شود.
تکمیل این پروژه‌ها می‌تواند در پاسخگویی به نیاز آموزشی جمعیت ساکن در این منطقه نقش مهمی داشته باشد؛ با این حال، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و تأمین به‌موقع منابع مالی از عوامل تعیین‌کننده در سرعت اجرای طرح‌ها خواهد بود.
مشارکت مردم؛ ظرفیتی برای
تسریع در مدرسه‌سازی
مدیرکل نوسازی مدارس استان همدان با اشاره به اهمیت مشارکت‌های مردمی در توسعه فضاهای آموزشی اظهار کرد: مردم روستاها می‌توانند با همکاری شوراهای اسلامی، دهیاری‌ها و مسئولان محلی در ایجاد مدارس مشارکت کنند.
وی افزود: در این فرایند، اداره‌کل نوسازی مدارس مسئولیت طراحی اصولی پروژه‌ها، ارائه نقشه‌های مورد نیاز و نظارت بر حسن اجرای عملیات ساخت را بر عهده دارد تا مدارس مطابق ضوابط فنی و استانداردهای آموزشی ایجاد شوند.
اسدی همچنین با اشاره به ظرفیت سامانه «بساز مدرسه» گفت: این سامانه امکان مشارکت افراد با توان مالی متفاوت را فراهم کرده است تا هر فرد بتواند متناسب با توان خود در ساخت مدارس سهیم شود و با مشاهده اطلاعات پروژه‌ها، محل هزینه‌کرد کمک‌های خود را انتخاب کند.
وی با قدردانی از همراهی خیرین مدرسه‌ساز تأکید کرد: مشارکت خیرین در کنار اعتبارات دولتی می‌تواند روند اجرای پروژه‌ها و توسعه فضاهای آموزشی را سرعت ببخشد.
تعهد بیش از ۶۰۰ میلیارد تومان
خیرین مدرسه‌ساز
در کنار اقدامات دولت برای توسعه زیرساخت‌های آموزشی، مشارکت خیرین مدرسه‌ساز یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های استان همدان برای ساخت مدارس جدید و تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام به شمار می‌رود؛ ظرفیتی که بر اساس آمار اعلام‌شده، در سال‌های اخیر روند افزایشی داشته است.
رئیس هیأت‌مدیره مجمع خیرین مدرسه‌ساز استان همدان با اعلام اینکه تعهد خیرین مدرسه‌ساز در سال جاری از ۶۰۰ میلیارد تومان فراتر رفته است، گفت: بخش قابل توجهی از پروژه‌های تحویل‌شده در قالب نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی با مشارکت خیرین به سرانجام رسیده است.
علی فراهانی با اشاره به سابقه فعالیت جامعه خیرین مدرسه‌ساز کشور اظهار کرد: این مجموعه از سال ۱۳۷۷ فعالیت خود را آغاز کرده و در استان همدان نیز ۲۷۶ خیر به‌صورت مستقل اقدام به ساخت مدرسه کرده‌اند.
وی افزود: حاصل مشارکت این خیرین، اجرای ۴۹۳ پروژه مدرسه‌سازی با زیربنای مجموع ۴۶ هزار مترمربع بوده است.
رئیس هیأت‌مدیره مجمع خیرین مدرسه‌ساز استان همدان با اشاره به پروژه‌های نهضت توسعه فضاهای آموزشی تصریح کرد: از مجموع ۱۱۰ واحد پیش‌بینی‌شده در این طرح، ۷۷ پروژه تحویل داده شده که حدود ۷۰ درصد پروژه‌های تحویلی با مشارکت خیرین اجرا شده‌اند.
فراهانی همچنین با اشاره به پروژه‌های افتتاح‌شده در هفته دولت گفت: از ۲۷پروژه‌ای که در این ایام تحویل داده شد، ۲۴ پروژه با مشارکت خیرین به سرانجام رسید.
وی درباره روند افزایش تعهدات خیرین مدرسه‌ساز استان نیز توضیح داد: میزان تعهد خیرین در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۴۷میلیارد تومان بود که این رقم در سال گذشته به ۵۰۰ میلیارد تومان رسید و امسال نیز تعهدات از ۶۰۰ میلیارد تومان فراتر رفته است.
به گفته وی، یک‌هزار و ۷۹ خیر حقیقی و حقوقی در استان فعالیت دارند که با احتساب مجموعه افراد مشارکت‌کننده در فعالیت‌های مرتبط، شمار همراهان این جریان به بیش از ۱۰ هزار نفر می‌رسد.
فراهانی با اشاره به وضعیت سرانه فضای آموزشی، ارقام ۵.۳ مترمربع برای کشور و 4/8 مترمربع در سطح جهان را مطرح کرد؛ ارقامی که ضرورت توجه به شاخص‌های توسعه فضاهای آموزشی و افزایش دسترسی دانش‌آموزان به مدارس مناسب را یادآور می‌شود.
افزایش تعهدات خیرین، در کنار ظرفیت اعتبارات دولتی، فرصت مناسبی برای سرعت بخشیدن به اجرای پروژه‌های آموزشی فراهم کرده است. با این حال، تحقق کامل این ظرفیت مستلزم تبدیل تعهدات به منابع مالی قابل پرداخت، برنامه‌ریزی اجرایی منظم و اولویت‌بندی پروژه‌هایی است که بیشترین نیاز را در مناطق مختلف استان پوشش می‌دهند.
مشارکت ۱۷۰بانوی خیر
در توسعه مدارس همدان
نقش بانوان در فعالیت‌های خیرخواهانه و مدرسه‌سازی نیز از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این نشست بود؛ ظرفیتی که در سال‌های اخیر در ساخت مدارس و تأمین زیرساخت‌های آموزشی سهم قابل توجهی داشته است.
رئیس شورای بانوان خیر مدرسه‌ساز استان همدان با اشاره به نقش بانوان در گسترش فضاهای آموزشی اظهار کرد: بانوان خیر از اقشار آگاه و فرهیخته جامعه هستند که در کنار آقایان و با مشارکت در فعالیت‌های خیرخواهانه، نقش مؤثری در توسعه مدرسه‌سازی ایفا می‌کنند.
اعظم کیوان با بیان اینکه در حال حاضر ۱۷۰ بانوی خیر مدرسه‌ساز در استان فعالیت دارند، افزود: سهم مشارکت بانوان در مجموع فعالیت‌های خیرین مدرسه‌ساز حدود ۱۸ درصد عنوان شده است.
وی ادامه داد: بر اساس آمار ارائه‌شده، ۷۸ بانوی خیر به‌صورت مستقیم در ساخت ۶۷ مدرسه مشارکت داشته‌اند و ۱۰ مورد از املاک و مستغلات نیز از سوی خیرین برای فعالیت‌های مدرسه‌سازی اختصاص یافته است.
کیوان مجموع مشارکت بانوان خیر در حوزه مدرسه‌سازی استان را ۱۷۴میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: این میزان مشارکت بیانگر نقش مؤثر بانوان در توسعه زیرساخت‌های آموزشی و فراهم کردن زمینه تحصیل بهتر برای دانش‌آموزان است.
اجرای 5 پروژه مدرسه‌سازی
با مشارکت بانوان
رئیس شورای بانوان خیر مدرسه‌ساز استان همدان با اشاره به اجرای پویش مادر گفت: در قالب این پویش، 2 مدرسه به نام مادران مقدس نام‌گذاری شده است.
وی افزود: این دو مدرسه در روستای کهارد شهرستان رزن و روستای بازران شهرستان فامنین ایجاد شده‌اند.
کیوان همچنین از اجرای 5 پروژه مدرسه‌سازی با مشارکت بانوان خیر در استان خبر داد و اظهار کرد: این پروژه‌ها شامل یک مدرسه سه‌کلاسه با مشارکت خانم حسن شعبانی، یک مدرسه سه‌کلاسه با مشارکت خانم روزبهانی، یک مدرسه دوکلاسه با مشارکت خانم نیری در نهاوند، یک مدرسه ۱۲ کلاسه با مشارکت خانم در همدان و مدرسه ۱۲ کلاسه به یاد زنده‌یاد حمیدی شعبانی در اسدآباد است.
رئیس شورای بانوان خیرین مدرسه‌ساز استان همدان بیان کرد: این 5پروژه در مجموع شامل ۳۲ کلاس درس است.
|
