|
رئیس انجمن روانشناسی تربیتی ایران ضمن تشریح دلیل بروز اختلاف زوجین در ایام قرنطینه از دیدگاه روانشناسی، چند راهکار برای ایجاد آرامش میان زوجین را تشریح کرد.
فریبرز درتاج در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه با شیوع ویروس کرونا ، قرنطینه خانگی در ایران و سراسر دنیا بهعنوان سادهترین و بهترین روش برای حفظ سلامتی مطرح شده است، میگوید: این خانهنشینی ممکن است مورد استقبال برخی زوجها و خانوادهها باشد، اما در اکثریت جامعه به یک منبع استرس و اختلاف تبدیل شده است. این مشکلات نهتنها زندگی حال حاضر را تحت تأثیر قرار داده، بلکه مسأله اصلی اثراتی است که در دوران پساکرونا ایجاد خواهد کرد.
به گفته وی، محققان هشدار دادهاند که متأسفانه بهزودی شاهد موجی از جدایی زوجین خواهیم بود، بدون این که اقدامی برای تحکیم روابط خود انجام داده باشند که دلایل مختلفی در بروز این اختلافات و تعرضات خانوادگی نقش دارند. بررسی شواهد منتشر شده در مجله Lancet نشان میدهد که قرنطینه میتواند اثرات روانشناختی منفی از جمله عصبی شدن، اضطراب، وسواس، سردرگمی و در برخی موارد علائم استرس پس از سانحه را داشته باشد. عواملی مثل مدت زمان طولانی قرنطینه، فرسودگی در مراقبت و رابطه با فرزندان، ترس از بیماری، خستگی، منابع اطلاعاتی ناکافی، مشکلات اقتصادی، ضرر مالی و اطمیناننداشتن از آنچه روز بعد چه اتفاقی خواهد افتاد، استرس قرنطینه را افزایش میدهد.
معاون پژوهشی سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور ادامه میدهد: دکتر جان گاتمن، پژوهشگر و روانشناس نیز از اصطلاح سیلاب برای توصیف آنچه در شرایط استرس بالا در ذهن ما اتفاق میافتد، استفاده کرده است. هنگامی که در شرایط استرس هستیم، عملکرد سیستمهای فیزیولوژیکی بدن بهویژه قشرهای جلوی مغز، یعنی بخشی از مغز که مسئولیت حل مسائل پیچیده را بر عهده دارند، تقریباً مختل میشود که اگر این ترس موجب استرس و اضطراب افراد شود، احتمالاً در رابطه آنها با شریک زندگیشان تأثیر میگذارد.
درتاج با تأکید بر اینکه ترس و اضطراب نقش مهمی در درگیریها و تعارضات ما دارد، معتقد است: هنگامی که احساس ترس یا اضطراب میکنیم، سیستم عصبی ما در حالت تحریکپذیری بیش از حد (overdrive) قرار میگیرد که موجب میشود ما در حالت جنگ (حمله) یا گریز (فرار) در رابطه با شریک خود و سایر اعضای خانواده قرار گیریم. در این حالت، سخت است که بتوانیم با آنها به روشی در دسترس، پاسخگو یا منطقی برخورد کنیم.
وی توضیح میدهد: در این حالت، بیشتر تمایل داریم از روی احساسات عمل کنیم. زمانی که سیستم عصبی ما بیش از حد تحریک میشود ما دچار طغیان احساسات، هیجانات و عواطف میشویم و در این حالت، رفتار ما بهگونهای میشود که یک طغیان عاطفی را نیز در شریک زندگیمان ایجاد میکند و همین موجب میشود هر دو نفر اعمال و رفتارشان از کنترل خارج شود.
رئیس انجمن روانشناسی تربیتی ایران یکی دیگر از دلایل اختلافات بین زوجین را «درگیری درباره نحوه مدیریت فرزندان و کار کردن» میداند و ادامه میدهد: در این دوران که فرزندان به مدرسه نمیروند و تمام مدت در خانه هستند «درگیری درباره نحوه مدیریت فرزندان و کار کردن» بین زوجین پُررنگتر شده است.
وی با اشاره به اینکه معمولاً وظیفه نحوه مدیریت فرزندان و کار کردن برای زنان بیشتر است، میافزاید: زیرا زنان غالباً خود را والد "پیش فرض" میدانند. همه کارهای جسمی و روحی را بدون شناخت و پشتیبانی انجام میدهند، بنابراین نارضایتی والد مادر رو به افزایش میرود. از طرف دیگر تهدید و رکود اقتصادی که با بروز کرونا ایجاد شده است، برای والد پدر که نقش نانآور خانواده را بر عهده دارد و فشار جدی محسوب میشود و موجبات نارضایتی والد پدر را نیز فراهم میکند و این نارضایتی به صورت اختلافات، تعارضات و کشمکشهایی بین زوجین بروز میکند.
درتاج ناهماهنگی دو والد در مسائل مربوط به فرزندان را یکی دیگر از عوامل بروز اختلافات بین زوجین عنوان میکند و بیان میکند: ممکن است یکی از والدین درباره اینکه بچهها باید از خانه خارج شوند و به معاشرت بپردازند، پافشاری کند و والد دیگر این کار را برای سلامتی فرزندانش خطرناک بداند، این اختلاف نظرها، ناهماهنگیها و حمایتنکردن دو والد از یکدیگر هم به رابطه والدین و هم به فرزندان، آسیب میزند، که در این موارد حتماً لازم است که والدین از یک دستورالعمل پیروی کنند.
رئیس انجمن روانشناسی تربیتی ایران به زوجین در این ایام قرنطینه پیشنهاد کرد که این شرایط را بهعنوان یک «دعوت» بدانند؛ دعوتی که در آن باید رفتارها و روابط خود را برای بهتر شدن تغییر دهند. از خود بپرسید، «آیا این بهانهای برای فعال کردن رفتارهای مخرب و ناآگاهانه است یا مانعی برای غلبه بر آنها؟» کدام یک را انتخاب میکنید؟ «انعطافپذیری شناختی هر کدام از زوجین، ویژگی است که بسیار به آنها کمک خواهد کرد»؛ یعنی توانایی تشخیص اینکه راهحلهای بالقوه زیادی برای حل مشکلات و کاهش درگیریها وجود دارد.
این روانشناس توصیه کرد: نفس عمیق بکشید. همة ما تحت استرس شدید قرار داریم، بنابراین نخستین قدم شناخت چگونگی زندگی دلهرهآور امروز است. تنفس عمیق به آرام کردن سیستمهای عصبی ما کمک میکند و ما را از حالت گریز یا جنگ به حالت تفکر آگاهانه، مرتبط و پاسخگو منتقل میکند. به یکدیگر کمک کنید تا با احساسات هم کنار بیایند.
وی با بیان اینکه قرنطینه احساسات زیادی از عصبانیت تا ترس را برانگیخته میکند، معتقد است: ممکن است این احساسات را مانند امواج تجربه کنید. ممکن است یک دقیقه بخندید و فقط مدت کوتاهی گریه کنید. این احساسات طبیعی است، اما وقتی با چنین وضعیت بسیار استرسزا و ناآشنا بهنام قرنطینه روبهرو هستید، به یکدیگر کمک کنید تا بر این چرخه هیجان سوار شوید، نه اینکه احساسات شریک زندگی خود را نادیده بگیرید و کوچک بشمارید. به جای گفتن جملاتی مثل «تو بیش از حد ترسیدی» یا «هیچ چیز برای ترسیدن وجود ندارد» به یکدیگر، بگویید «من میدانم این یک وضعیت ترسناک و نگرانکننده است و تو را درک میکنم...». صرف دانستن اینکه شما در حال درک و گوش دادن به شریک زندگیتان هستید، میتواند احساس شفقت و همدلی زیادی برای شریک زندگیتان ایجاد کند.
|
