پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

گردشگری دیگر با نقشه‌های دیروز اداره نمی‌شود

گردشگری دیگر همان صنعتی نیست که مقصد را معرفی کنیم، چند بروشور چاپ کنیم، تابلویی بر سر راه یک جاذبه نصب کنیم و منتظر بمانیم مسافر از راه برسد. رفتار گردشگر تغییر کرده و به تبع آن، شیوه تصمیم‌گیری، انتخاب مقصد، رزرو خدمات، تجربه سفر و حتی قضاوت او درباره یک مقصد نیز دگرگون شده است.
امروز بخش مهمی از سفر پیش از آنکه مسافر چمدانش را ببندد، در فضای دیجیتال اتفاق می‌افتد. مقصد جست‌وجو می‌شود، مسیرها مقایسه می‌شوند، اقامتگاه انتخاب می‌شود، نظر دیگران خوانده می‌شود و حتی بخشی از تجربه سفر با ابزارهای دیجیتال شکل می‌گیرد. بنابراین اگر مدیریت گردشگری همچنان با داده‌های پراکنده، آمارهای دیرهنگام و تصمیم‌های مبتنی بر حدس و تجربه پیش برود، فاصله میان «مدیریت مقصد» و «واقعیت سفر» هر روز بیشتر خواهد شد.مسأله امروز فقط هوشمند کردن خدمات گردشگری نیست؛ مسأله، هوشمند کردن خود تصمیم‌گیری در گردشگری است.هوش مصنوعی؛ ابزار تزئینی یا تغییر در شیوه مدیریت؟
گاهی وقتی از گردشگری دیجیتال صحبت می‌کنیم، نخستین چیزهایی که به ذهن می‌رسد، QR Code، اپلیکیشن، سایت رزرو یا یک دستیار مجازی است. همه اینها می‌توانند مفید باشند، اما تحول دیجیتال را نمی‌توان به چند ابزار تکنولوژیک تقلیل داد.
اگر یک مقصد هزاران داده تولید کند اما مدیر نداند این داده‌ها چه می‌گویند، داشتن فناوری عملا تفاوت چندانی با نداشتن آن ندارد.
هوش مصنوعی می‌تواند در نقطه‌ای مهم‌تر وارد شود؛ جایی که قرار است داده‌های مربوط به رفتار گردشگران، میزان تقاضا، الگوی سفر، ظرفیت مراکز اقامتی، ترافیک، مصرف خدمات، نظرات کاربران و حتی تغییرات فصلی کنار هم قرار گیرند و از میان آنها تصویری قابل استفاده برای تصمیم‌گیری ساخته شود.
در چنین شرایطی مدیر گردشگری فقط نمی‌پرسد «امسال چند گردشگر داشتیم؟» بلکه می‌تواند به دنبال پاسخ پرسش‌های دقیق‌تری باشد: گردشگران چه زمانی وارد مقصد می‌شوند؟ کجا می‌مانند؟ چه خدماتی مصرف می‌کنند؟ کدام جاذبه‌ها را از دست می‌دهند؟ چرا در یک نقطه توقف می‌کنند و از نقطه‌ای دیگر عبور می‌کنند؟ چه چیزی باعث رضایت یا نارضایتی آنها شده است؟ این تغییر، تفاوت میان ثبت گذشته و مدیریت آینده است.
مقصد هوشمند یعنی تصمیم قبل از بحران
یکی از ظرفیت‌های مهم فناوری‌های نوین، امکان شبیه‌سازی شرایط پیش از اجرای یک تصمیم است.در برنامه‌ریزی سنتی، گاهی یک طرح اجرا می‌شود و بعد باید منتظر ماند تا مشخص شود چه نتیجه‌ای داشته است. اگر تصمیم اشتباه باشد، هزینه آن را شهر، سرمایه‌گذار، جامعه محلی و گردشگر پرداخت می‌کنند.
اما فناوری‌هایی مانند «دوقلوی دیجیتال» می‌توانند امکان دیگری ایجاد کنند. یک مقصد، یک محور گردشگری یا حتی یک محدوده شهری را می‌توان تا حدی در محیط دیجیتال بازنمایی کرد و سناریوهای مختلف را پیش از اجرای واقعی مورد بررسی قرار داد.
مثلا اگر یک جاذبه گردشگری توسعه پیدا کند، چه تغییری در جریان سفر ایجاد خواهد شد؟ اگر یک رویداد در یک تاریخ مشخص برگزار شود، ظرفیت اقامت و حمل‌ونقل پاسخگوی آن خواهد بود؟ اگر مسیر دسترسی تغییر کند، فشار گردشگران به کدام بخش منتقل می‌شود؟ اگر یک جاذبه بیش از ظرفیت خود گردشگر جذب کند، چه پیامدی برای محیط و جامعه محلی خواهد داشت؟
این پرسش‌ها دیگر صرفا موضوع گزارش‌های کارشناسی نیستند. فناوری می‌تواند بخشی از آنها را پیش از اجرای تصمیم، در قالب سناریوهای مختلف بررسی کند.
آینده گردشگری را نمی‌توان با آمار دیروز اداره کرد
یکی از ضعف‌های جدی در برنامه‌ریزی گردشگری، فاصله میان تولید داده و استفاده از داده است.ما آمار تولید می‌کنیم، گزارش تهیه می‌کنیم، جدول تنظیم می‌کنیم و گاهی ماه‌ها بعد درباره اتفاقی تصمیم می‌گیریم که خودش ماه‌ها پیش رخ داده است. در حالی که گردشگری صنعتی به‌شدت پویاست و رفتار گردشگر می‌تواند در فاصله کوتاهی تغییر کند.از این منظر، تحول دیجیتال یک پروژه فناوری اطلاعات نیست؛ یک پروژه مدیریتی است.
اگر داده‌ها میان دستگاه‌های مختلف پراکنده بمانند، اگر اطلاعات گردشگر قابل اتصال و تحلیل نباشد، اگر دانشگاه، بخش خصوصی، شرکت‌های فناور و دستگاه اجرایی هرکدام در جزیره خود فعالیت کنند، حتی پیشرفته‌ترین ابزارهای هوش مصنوعی نیز معجزه نخواهند کرد.مشکل گردشگری ایران فقط کمبود فناوری نیست؛ بخشی از مسأله، نبود سازوکار استفاده از فناوری برای تصمیم‌سازی است.
همدان؛ از مقصد تاریخی به مقصد داده‌محور
برای استانی مانند همدان، این بحث یک موضوع لوکس یا مربوط به آینده دور نیست.همدان مجموعه‌ای از جاذبه‌های تاریخی، طبیعی، فرهنگی، شهری و رویدادمحور را در اختیار دارد، اما مسأله اصلی فقط تعداد جاذبه‌ها نیست. پرسش مهم‌تر این است که گردشگر چگونه میان این جاذبه‌ها حرکت می‌کند و چرا بخشی از ظرفیت مقصد بالفعل نمی‌شود؟
می‌توان داده‌های مربوط به بازدید از غار علیصدر، هگمتانه، آرامگاه بوعلی، لالجین، موزه‌ها، مراکز اقامتی، رویدادهای شهرستان‌ها، مسیرهای دسترسی و رفتار گردشگران را کنار یکدیگر قرار داد و از دل آنها الگوی واقعی سفر در استان را استخراج کرد.
آن زمان شاید پاسخ برخی پرسش‌های قدیمی گردشگری همدان روشن‌تر شود؛ اینکه چرا گردشگر می‌آید اما مدت اقامتش افزایش پیدا نمی‌کند، چرا برخی جاذبه‌ها سهم بیشتری از جریان سفر دارند، چرا رویدادهای گردشگری به مقصد پایدار تبدیل نمی‌شوند و کدام حلقه‌های زنجیره سفر همچنان ضعیف‌اند.اینجاست که هوش مصنوعی می‌تواند از یک واژه مد روز به یک ابزار واقعی برای برنامه‌ریزی تبدیل شود.
دستور کار دیجیتال گردشگری باید از شعار فاصله بگیرد
اکنون که موضوع هوش مصنوعی و دیجیتال‌سازی در دستور کار جهانی گردشگری قرار گرفته، خطر دیگری هم وجود دارد: اینکه دوباره به جای تحول واقعی، چند عنوان زیبا به برنامه‌ها اضافه کنیم.
گردشگری هوشمند با نصب چند نمایشگر، ساخت یک اپلیکیشن یا تولید چند محتوای دیجیتال ایجاد نمی‌شود.نقطه آغاز، باید طراحی یک نقشه راه دیجیتال گردشگری باشد؛ نقشه‌ای که مشخص کند چه داده‌هایی باید جمع‌آوری شود، چه دستگاه‌هایی باید به یکدیگر متصل شوند، بخش خصوصی چه نقشی دارد، دانشگاه چگونه وارد فرایند تصمیم‌سازی می‌شود، هوش مصنوعی در کدام مسائل اولویت دارد و در نهایت، چه خروجی مشخصی باید در اختیار مدیر مقصد قرار گیرد.
همزمان باید مسأله حریم خصوصی، امنیت داده، دسترسی برابر به خدمات دیجیتال و احتمال حذف گروه‌هایی که مهارت یا دسترسی دیجیتال کمتری دارند نیز جدی گرفته شود. هوشمندسازی اگر بخشی از جامعه را پشت در فناوری جا بگذارد، دیگر چندان هوشمندانه نیست.شاید مهم‌ترین تغییر نگرش همین باشد.
قرار نیست فناوری جای مدیر، برنامه‌ریز، راهنمای گردشگری یا نیروی انسانی را بگیرد. قرار است کیفیت تصمیم انسان را بالاتر ببرد.مدیر آینده گردشگری باید بتواند از داده سؤال بپرسد، سناریوها را مقایسه کند، تغییر رفتار گردشگر را زودتر ببیند و پیش از آنکه یک مسأله به بحران تبدیل شود، درباره آن تصمیم بگیرد.این همان نقطه‌ای است که گردشگری از «دیجیتال شدن خدمات» عبور می‌کند و به دیجیتال شدن مدیریت مقصد می‌رسد.
برای همدان نیز این گذار می‌تواند فرصتی برای بازتعریف شیوه برنامه‌ریزی گردشگری باشد؛ از تصمیم‌های پراکنده و دستگاهی به سمت یک تصویر واحد از مقصد، از آمارهای گذشته به داده‌های زنده و از واکنش به مسائل به سمت پیش‌بینی و سناریونویسی.
آینده گردشگری را نمی‌توان با ابزارهای دیروز اداره کرد. اما فناوری هم به‌تنهایی آینده را نمی‌سازد. آنچه تعیین‌کننده است، پیوند میان داده، دانش، فناوری و تصمیم مدیریتی است.هوش مصنوعی اگر فقط به واژه‌ای در سخنرانی‌ها تبدیل شود، اتفاق خاصی نمی‌افتد. اما اگر وارد اتاق تصمیم‌گیری گردشگری شود، می‌تواند شیوه‌ای را که مقصدها برنامه‌ریزی و اداره می‌شوند تغییر دهد.
شاید برای گردشگری همدان، مسأله اصلی دقیقا همین باشد پیش از آنکه درباره آینده گردشگری تصمیم بگیریم، یاد بگیریم آینده را با داده ببینیم.

رژه اقتدار نیروهای مسلح در همدان

پاکی آوردی ای امید سپید