پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

کودک‌همسری دزدیدن رؤیای عروسک‌ها

نویسنده : نیلوفر بهرمندنژاد

■ یک‌جامعه‌شناس: تنها بلوغ جنسی برای وارد شدن به چرخه زندگی پیچیده امروز کافی نیست

■ یک روانشناس: علاوه‌بر دیدگاه شخصی پدر و مادر، فرهنگ آن منطقه هم در ازدواج بسیار دخیل است

کودک‌همسری روایت کودکانی است که هنوز از دوران کودکانه خود به‌قدر کافی بهره نبرده‌اند اما باید برای فرزندان خود لالایی بخوانند؛ کودکانی که یک‌شبه کوله بار سنگین بزرگسالی را بر دوششان می‌گذارند و کم‌کم مسئولیت بزرگ زندگی را بر گردنشان می‌گذارند و آنان را بدون مهارت و آموزش در جاده زندگی بدرقه می‌کنند.
یکی از علل افزایش آسیب‌های اجتماعی که به بالا رفتن آمار طلاق در بین دختران منجر شده، همین موضوع ازدواج زودهنگام دختران است که در برخی مناطق همچنان ادامه دارد درحالی‌که این موضوع نتایج بسیار منفی در زندگی افراد پس از رسیدن به سن قانونی دارد و علاوه‌بر رها کردن دوران تحصیل خود مجبور به وارد شدن به یک زندگی مشترک کاملاً بی‌اطلاع هستند که متأسفانه به‌تازگی با پرداخت وام صد میلیون تومانی برای دختران زیر 23 سال جنجال به پا کرده و همین امر سبب شده است که خانواده‌ها را بیشتر تحت‌تأثیر قرار دهد.
امروزه با هر نگاه تشویق کودکان به ازدواج در جامعه معقول و منطقی نیست
یک جامعه‌شناس با اشاره به معضلات کودک‌همسری بیان کرد: با تحولات رخ داده از جمله انقلاب ارتباطات سایبری، سهولت دسترسی به محتوای بی‌پرده مضامین جنسی و شهوانی، کیفیت نازل، دستکاری ژنتیکی شده و تراریخته مواد غذایی، مصرف بالای فست‌فودها، بی‌تحرکی، چاقی مفرط، خلأهای عاطفی و روانی و ...، شاهد هرچه زودرس‌تر شدن سن بلوغ در کودکان هستیم که هرچه به پیش می‌رویم این سن هم به‌تبع کاهش می‌یابد.
حسین رضایی در پاسخ به این پرسش که آیا به‌راستی تنها بلوغ جنسی برای وارد شدن به چرخه زندگی پیچیده امروز در جوامع شهری و یا حتی روستایی ما کفایت می‌کند؟ پاسخ کاملاً منفی ا‌ست؛ اگرچه برای ازدواج بلوغ جنسی شرط لازم است اما تنها شرط نیست و به‌عبارت بهتر لازم اما کافی هرگز نیست، از منظر جامعه‌شناختی و در دنیای پیچیده امروز که هرچه بر آن نام بگذاریم اما دیگر سنتی نیست!
وی در ادامه افزود: بلوغ جنسی تنها یک بُعد از ابعاد بلوغ است و ما به ابعاد دیگر بلوغ هم به‌شدت نیازمندیم. اگرچه ازدواج فردی که به سن بلوغ جنسی رسیده باشد از منظر شرعی کاملاً صحیح بوده و نگارنده نیز به آن اذعان دارد اما به فرموده امام علی(ع) انسان باورمند باید انسان زمانه و دوران خود باشد و فرزندان خود را هم متناسب با زمان آینده و نه حال تربیت کند.
شاید در گذشته و حتی والدین نسل ما ازدواج کودکان مرسوم بود و بگذریم از آنکه خیلی از ازدواج‌هایی که در ظاهر دوام داشته و پایدار مانده را نمی‌توان زندگی‌اش نامید که بیشتر سوختن و ساختن بوده است ...، اما اکنون رسمی پر از آسیب‌های خرد و کلان فردی و اجتماعی خواهد بود.
این جامعه‌شناس خاطرنشان کرد: اصولاً به افرادی که با تجویز ازدواج کودکان سعی در کاهش مشکلات و مسائل اخلاقی جامعه دارند باید گفت که سخت در اشتباه هستند و نمی‌دانند و یا نمی‌خواهند بدانند کودکی که تنها در یک بُعد به بلوغ رسیده است را به امر ازدواج مجبور کردن چه تبعات وحشتناکی را برای خود کودک، خانواده و کل جامعه به ارمغان خواهد آورد.

خطر تجرد قطعی دهه شصتی‌ها با رواج کودک‌‌همسری
رضایی معتقد است که آسیب‌های اجتماعی از جمله طلاق عاطفی، طلاق قانونی، روابط فرازناشویی، فروپاشی بنیان خانواده، خیانت و ...، در کل فروپاشی اخلاقی و اجتماعی جبران‌ناپذیر چند نسل، بگذریم از اینکه جمعیت چندمیلیونی که هنوز هم تعدادی از جوانان متولد دهه 60 مجرد هستند و اگر قرار است به فکر بالا بردن آمار ازدواج باشیم جوانان این نسل از اولویت بسیار بیشتری برخوردارند و بخش زیادی از آنها در خطر تجرد قطعی و تنها ماندن تا پایان عمر قرار دارند.
این جامعه‌شناس تأکید کرد: با هر نگاه ترغیب و تشویق کودکان به ازدواج در شرایط امروز جامعه ما نه معقول است نه منطقی، نه مفید است و نه مطلوب و نه گره‌گشا و تنها بر مشکلات متراکم جامعه ما خواهد افزود. اما در ادامه به‌طور مختصر به ابعاد مختلف بلوغ که برای آغاز روابط زناشویی کاملاً لازم بوده و بدون بلوغ در هر یک از این ابعاد تنها سبب سهمگین‌تر شدن سونامی طلاق و آثار ناگوار و دردناک آن برای کل جامعه خواهد شد.
رضایی در ادامه به ابعاد مختلف بلوغ که برای آغاز یک زناشویی لازم است که نبود بلوغ در هر یک از این ابعاد سبب سهمگین‌تر شدن سونامی طلاق و آثار ناگوار و دردناک آن برای کل جامعه خواهد شد، اشاره کرد و به هریک از این ابعاد از منظر جامعه‌شناختی پرداخت.
■ بلوغ جسمی: که معمولاً نخستین نوع بلوغ است و عبارت است از مجموعه تغییرات فیزیکی و فیزیولوژیکی در بدن انسان که بر اثر ترشح هورمون‌های گوناگون، بدن کودک تبدیل به بدن بزرگسال می‌شود. بیشتر این تغییرات جنبه جنسی دارند و به غدد و اندام‌های جنسی مرتبط می‌شوند. به همین علت بلوغ باعث ایجاد آمادگی، احساس نیاز و توانایی رابطه جنسی و تولید مثل می‌شود.
■ بلوغ جنسی: که عبارت است از توانایی برقراری رابطه سالم جنسی و برآورده کردن نیازهای جنسی همسر به شکلی که فرد توانایی تولیدمثل را دارا باشد.
■ بلوغ روانی: که عبارت است از تغییرات روان‌شناختی انسان، مانند قدرت تفکر، توانایی حل مسأله، قابليت ارتباط موزون و هماهنگ با ديگران، تغيير و اصلاح محيط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمايلات شخصی و عواطف و هیجانات به‌طور منطقی، عادلانه، مناسب و ... که تحت‌تأثیر زیست‌شناسی مغز است و از تغییرات رسش به‌شمار می‌آید.
■ بلوغ اجتماعی: مرحله‌ای از رشد است که انسان به توانایی ایجاد و مدیریت یک خانواده و امکان ایجاد ارتباطات مهم کاری، اقتصادی و عاطفی دست یافته و موقعیت شخصی و اجتماعی خود را تثبیت کرده و دارای هویت اجتماعی مستقل است و می‌تواند روابط خود را در جامعه به‌درستی مدیریت کند.
■ بلوغ اقتصادی: که عبارت است از توانایی بالقوه مالی برای آغاز زندگی مشترک و اداره کردن آن و کم شدن و درنهایت قطع شدن وابستگی اقتصادی فرد از خانواده و کسب درآمد حداقلی و ثابت برای تهیه خوراک، پوشاک و مسکن استیجاری حداقلی است.
■ بلوغ اخلاقی: که عبارت است از فرایند اکتسابی درونی‌کردن ارزش‌ها و هنجارهای پذیرفته‌شده و فضایل و سجایای پسندیده اخلاقی از جمله نهادینه شدن فاکتور راهبری و بسیار مهم تعهد زناشویی و درونی و نهادینه کردن مسئولیت‌پذیری در قبال والدین، همسر و فرزندان جهت تأمین نیازهای مالی و عاطفی و متعهد شدن به قواعد و قوانین کل جامعه.

مردان باید از ازدواج با دختران زیر 20 سال امتناع کنند
یک روانشناس نیز در این‌باره معتقد است که کودک‌همسری در خانم‌ها سبب مشکلات روحی، افسردگی، مشکلات جنسی و اختلالات شخصیت می‌شود. در این نوع ازدواج‌ها خانم به‌تدریج سنش بیشتر و ترجیحات و ارزش‌هایش در انتخاب همسر عوض می‌شود و 2 راه را در پیش می‌گیرد یا قربانی فرزندانش می‌شود و افسردگی و مشکلات روحی را تحمل می‌کند و یا با تحریک همسر کاری می‌کند که نبود علاقه و زندگی اجباری‌اش کنار همسر، از شوهرش یک دیو انسان نما بسازد.
فرناز کیان در گفت‌وگو با همدان‌پیام بیان کرد: بیشتر موردهای طلاقی که از طرف دادگستری ارجاع می‌شوند خانم با سن کم و به قول خودش با اجبار و بدون علاقه ازدواج کرده است، شوهرش را ناخودآگاه به‌دلیل بی‌توجه عاطفی و جنسی تبدیل به مردی خیانتکار، معتاد و مبتلا به انواع مشکلات رفتاری و شخصیتی کرده است.وی گفت: درحال‌حاضر دختران ما چه در روستا و چه در شهر تا سن حدود ۲۳ سالگی به بلوغ روانی و اجتماعی انتخاب همسر نخواهند رسید و حتی اگر با علاقه پیش از ۲۰ سالگی ازدواج کنند، ممکن است در حدود سن ۲۵ سالگی در انتخاب‌شان تجدیدنظر کنند. بنابراین هم باید دختران این قدرت و اعتماد به نفس را در خودشان ایجاد کنند که اجازه ندهند در سن پایین برای ازدواج‌شان تصمیم گرفته شود و هم مردان از ازدواج با خانم زیر ۲۰ سال امتناع کنند.
کیان بر این باور است که متأسفانه این موضوع بیشتر در روستاها و شهرستان‌های کوچک به چشم می‌خورد و دیدگاه بیشتر مردم بر این است که تا دختر به بلوغ کامل روانی نرسیده و قدرت انتخاب ندارد، به خانه شوهر برود و مسئولیتش از عهده پدر و مادر خارج شود.
این روانشناس در پایان افزود: علاوه‌بر دیدگاه شخصی پدر و مادر، فرهنگ آن منطقه هم بسیار دخیل است، به‌طوری‌که اگر در یک منطقه که این رسم ازدواج زودهنگام وجود دارد و یک خانواده بخواهد دخترش را در سن بالا شوهر دهد متأسفانه با مشکل روبه‌رو خواهد شد و دختران تا سن مشخصی در آن منطقه خواهان خواهند داشت.
همچنین پدر و مادر می‌توانند با انتخاب دختران در سنین مناسب برای پسرانشان این فرهنگ را به‌تدریج در یک منطقه تغییر دهند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس