همدانپیام- رحمتا... طاقتی احسن: دیابت یک بیماری متابولیک است که بهطور عمده در نتیجه اختلال در تنظیم قند خون به وجود میآید و در سطح جهانی به یکی از بزرگترین بحرانهای بهداشتی تبدیل شده است.
به مناسبت هفته ملی دیابت، بر اساس آمار معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان، حدود ۶۰ هزار نفر از ساکنان این استان مبتلا به دیابت هستند. دیابت که به «بیماری خاموش» مشهور است، تا زمان انجام آزمایشات لازم برای افراد شناخته نمیشود و بسیاری از مبتلایان از بیماری خود تنها پس از انجام آزمایش قند خون آگاه میشوند. این بیماری در جوامع مختلف به دلیل سبک زندگی ناسالم و تغذیه نامناسب در حال افزایش است و استان همدان نیز از این قاعده مستثنی نیست.
دیابت یکی از بیماریهای متابولیک است که به دلیل بالا رفتن قند خون شناخته میشود، اما عوارض آن به مراتب پیچیدهتر از این موضوع است. شیوع بالای دیابت در سطح جهانی به حدی است که تا پایان سال ۲۰۲۴ پیشبینی میشود بیش از ۵۸۸ میلیون نفر در سراسر جهان مبتلا به این بیماری شوند.
بر اساس دادهها، تا سال ۲۰۳۰ این رقم به بیش از ۷۰۰ میلیون نفر و تا سال ۲۰۵۰ به بیش از ۸۵۰ میلیون نفر خواهد رسید. در کشور ایران نیز، حدود ۱۴ درصد از جمعیت بالای ۲۵ سال به دیابت مبتلا هستند که نگرانکنندهترین نکته این است که حداقل ۲۵ درصد از این بیماران از بیماری خود آگاه نیستند.
در استان همدان نیز، شیوع دیابت در جمعیت بالای ۲۵ سال حدود ۱۰ درصد است و حدود ۶۰ هزار نفر در مراکز جامع سلامت استان تحت پوشش مراقبتهای ویژه دیابت قرار دارند. این رقم نشان میدهد که این بیماری در حال تبدیل شدن به یکی از چالشهای اصلی بهداشت عمومی در همدان است.
پزشکان و متخصصان بهداشت بر این باورند که شیوع دیابت بیشتر از آنکه ناشی از عوامل ژنتیکی باشد، به سبک زندگی و تغذیه نادرست مربوط میشود. کمتحرکی، اضافهوزن، تغذیه نامناسب و فشار خون بالا از جمله عواملی هستند که احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش میدهند. دیابت نوع ۲، که رایجترین نوع دیابت است، بیشتر در بزرگسالان مشاهده میشود و در بسیاری از موارد تا زمانی که فرد علائم واضحی نشان ندهد، تشخیص داده نمیشود.
دیابت نوع ۲ اغلب بدون علامت آغاز میشود
فوقتخصص بیماریهای غدد و متابولیسم با اشاره به اینکه این بیماری در استان همدان نیز در حال شیوع است و مهمترین دلیل آن سبک زندگی ناسالم و کمتحرکی است، توضیح داد: دیابت، بیماری خاموشی است که بهطور معمول با بالا رفتن قند خون خود را نشان میدهد، اما آثار آن میتواند بسیار گستردهتر از این موضوع باشد.
این بیماری میتواند به اعضای مختلف بدن آسیب بزند و عوارض کوتاهمدت و بلندمدتی مانند مشکلات قلبی، کلیوی و عصبی به دنبال داشته باشد.
معین توکلی در خصوص دیابت بیان کرد: دیابت نوع ۲، که شیوع بیشتری در بین افراد بزرگسال دارد، بهویژه در مراحل اولیه بدون علامت است. بسیاری از افراد تا زمانی که آزمایشات مربوط به قند خون را انجام ندهند، از دیابت خود آگاه نمیشوند. این موضوع به دلیل آن است که علائم واضح و پررنگی مانند تشنگی شدید، کاهش وزن و پرادراری در این نوع دیابت ممکن است بهطور کامل ناپدید باشد.
توکلی افزود: از آنجا که دیابت نوع ۲ اغلب بدون علامت آغاز میشود، تشخیص بهموقع آن از اهمیت ویژهای برخوردار است. افراد باید بهصورت منظم قند خون خود را کنترل کنند تا بیماری در مراحل اولیه شناسایی و درمان شود.
دیابت و نیاز به تغییرات سبک زندگی
این متخصص بیماریهای غدد و متابولیسم، در پاسخ به پرسشی در مورد دلایل افزایش شیوع دیابت گفتند: علت اصلی شیوع دیابت نوع ۲ در دنیای امروز سبک زندگی ناسالم است. تغذیه نادرست، کمتحرکی، اضافهوزن، فشار خون بالا و مصرف دخانیات از عواملی هستند که خطر ابتلا به این بیماری را بهشدت افزایش میدهند. اینها عواملی هستند که متأسفانه در جامعه ما شیوع بالایی دارند و بسیاری از افراد از این مشکلات رنج میبرند.
توکلی ادامه داد: برای پیشگیری از دیابت و کنترل آن در صورت ابتلا، تغییرات اساسی در سبک زندگی ضروری است. کاهش وزن، افزایش فعالیت بدنی و اصلاح تغذیه میتواند به میزان قابلتوجهی خطر ابتلا به دیابت را کاهش دهد و در صورت ابتلا، علائم بیماری را مدیریت کند.
آگاهیرسانی و غربالگری، کلید پیشگیری از دیابت
وی در ادامه تأکید کرد: غربالگری و تشخیص زودهنگام دیابت از اهمیت ویژهای برخوردار است. افرادی که در معرض خطر دیابت قرار دارند، بهویژه کسانی که سابقه خانوادگی دیابت دارند، باید بهطور مرتب قند خون خود را اندازهگیری کنند. غربالگری میتواند به شناسایی افراد مبتلا قبل از بروز علائم کمک کند.
انسولین، نگرانی بیمورد و ضرورت مصرف آن در برخی موارد
توکلی در خصوص استفاده از انسولین برای مدیریت دیابت گفت: بسیاری از افراد از تزریق انسولین واهمه دارند، اما باید بدانند که انسولین نهتنها دارویی خطرناک نیست، بلکه در بسیاری از موارد برای کنترل قند خون و جلوگیری از عوارض دیابت ضروری است. در واقع، انسولین به بدن کمک میکند تا قند موجود در غذاها را به انرژی تبدیل کند و از تجمع قند در خون جلوگیری میکند.
وی افزود: برای فردی که مبتلا به دیابت است، استفاده از انسولین بهطور دقیق و تحت نظر پزشک، راهی مؤثر برای کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض آن است.
کنترل همزمان قند خون، فشار خون و چربی خون
توکلی گفت: مدیریت دیابت تنها به کنترل قند خون محدود نمیشود. برای داشتن یک کنترل کامل از دیابت، فرد باید فشار خون و چربی خون خود را نیز تحت کنترل داشته باشد. این ۳عامل (قند خون، فشار خون و چربی خون) در کنار هم باید مدیریت شوند تا فرد بتواند دیابت خود را بهدرستی کنترل کند و از بروز عوارض جدی آن جلوگیری کند.
