پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

کوچ نخبگان از جاده‌های ایران رو به افزایش است

نویسنده : نیلوفربهرمندنژاد

■ در یک سال ۳/۳ درصد مردم مهاجرت کردند

مهاجرت و به‌ویژه مهاجرت نخبگان از ایران مدت‌هاست که به دغدغه‌ای بزرگ تبدیل شده است، نخبگانی که سال‌هاست از خدمات کشور استفاده می‌کنند اما به محض فارغ‌التحصیل شدن و شرایط زندگی بهتر زندگی در کشورهای دیگر را به کشور خودشان ترجیح می‌دهند.

بر اساس گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت، میزان مهاجران ایرانی در سال‌۲۰۲۲ حدود ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر بوده که نزدیک به ۳/ ۳ درصد از کل جمعیت کشور را شامل می‌شود.

هشدار درباره مهاجرت نخبگان این بار از بالاترین سطح شنیده می‌شود طوری که ریشه در کسانی دارد که از سرمایه‌های کشوری به شمار می‌آیند. نخبگانی که پرورش آن‌ها برای کشور هزینه داشته و از دست دادنشان هم هزینه‌ای گزاف‌تر به جامعه تحمیل می‌کند.

این درحالی است که براساس آمار منتشر شده، در یک‌سال گذشته 160 پزشک متخصص قلب مهاجرت کرده‌اند همچنین رئیس سازمان نظام پزشکی کشور به تازگی اعلام کرده است که تا5 سال آینده جراح قلب نخواهیم داشت و در آینده‌ای نزدیک با بحران شدید کمبود پزشک مواجه خواهیم شد.

محمد رئیس زاده درباره میزان مهاجرت‌ها هم معتقد است، بحث مهاجرت از قدیم بوده، اما حالا شتاب آن بیشتر شده است، به طوری که در سال۱۴۰۰ بالغ بر4هزار و ۲۷نفر درخواست عدم سوءپیشینه پزشکی کردند و امسال چیزی حدود 5هزار مورد ثبت شده است. البته به این معنا نیست که تمام این افراد از کشور خارج شدند، فقط درخواست داده‌اند.

بالغ بر یک‌سوم این افراد، پزشک‌عمومی هستند. اما نکته مهم و هشداردهنده این است که آمار مهاجرت در متخصصان و فوق‌تخصص‌های ما هم دارد بالا می‌رود. در هر حال این افزایش میل و تمایل، برای ما نگران‌کننده است و اینکه موج مهاجرت‌ ها به‌سمت پزشکان ‌متخصص و فوق‌تخصص رفته است، زنگ خطر جدی است.

همچنین بر مبنای گزارش شوارای عالی ایرانیان در سال 99 میزان ایرانیان خارج از کشور بیش از 4 میلیون ذکر شده است که علاوه بر مهاجرت پزشکان و متخصصان این روند افزایشی مهاجرت در رشته‌های علوم پایه و مهندسی نسبت به رشته‌های هنر و علوم انسانی بیشتر است ، موضوعی که وزارت علوم را با چالش‌های گسترده‌ای در دهه‌های اخیر رو به رو کرده است و منتقدان به این مسأله راهکار‌های متفاوتی جهت نگه‌داشت نخبگان انسانی ارائه داده‌اند.

به گفته قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان ۳۷ درصد از رتبه‌های برتر کنکور و المپیاد‌ها از کشور مهاجرت می‌کنند که از میان برگزیدگان المپیادی ۶۴.۳ درصد در کشور هستند و ۳۴.۳ درصد آنها مقیم خارج هستند، این عدد برای برترین‌های یک تا صدم آزمون سراسری ۲۶.۵ درصد است.

مسأله نگران کننده دیگری که وجود دارد این است که هرچه به جلو پیش می‌رویم، شاهد خروج بیشتر سرمایه‌های انسانی از کشور هستیم به طوری که ابعاد تازه‌تری پیدا کرده و به مقطع دانش‌آموزی رسیده است که تحلیل آمار دریافتی از اداره گذرنامه در بازه زمانی سال ۱۳۸۰ تا مرداد ۱۳۹۹ نشان می‌دهد که ۵۶.۶ درصد از «دارندگان مدال در المپیادهای دانش‌آموزی»، ۶۹.۱ درصد از «مشمولان بنیاد نخبگان» و ۷۸.۳ درصد از افراد «حائز رتبه‌های یک تا هزار» آزمون سراسری در داخل کشور هستند.

بسیاری از جامعه‌شناسان بر این باورند؛ به جلوگیری از مهاجرت نخبگان نیازمند اجرای فعالیت‌های فرهنگی و سیاست‌گذاری‌های اجرائی بوده و باید تمامی صنایع و بدنه اجرائی کشور مؤظف شوند چالش‌های خود را به صورت پروژه برای دانشگاه تعریف کنند و دانشجویان کارشناسی ارشد متخصص این رشته‌ها نیز از طریق صنایع و دستگاه‌های اجرائی تأمین مالی شوند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس