25 رجب، سالروز شهادت امام موسی کاظم(علیه السلام) هفتمین پیشوای ما شیعیان است.
مراحل مختلف زندگی آن امام بزرگوار و زمانه بسیار حساس دوره رهبریشان بر شیعه، موضوعی بسیار مهم در تاریخ است.
دوران امامت امام موسی کاظم(ع) مانند سایر اهل بیت (علیهمالسلام) همراه با فشارها و ظلمهای زیادی از سوی حاکمان زمان همراه بود، به طوریکه آن حضرت سالهای بسیاری از عمر شریف خود را در حبس و کنترلهای نظامی به سر بردند و سرانجام در نهایت مظلومیت و حقانیت به شهادت رسیدند. البته این ظلمها شامل شیعیان و علویان هم میشد و همه افرادی که شیعه و یا محب اهلبیت (علیهمالسلام) بودند، مورد آزارهای حکومت قرار میگرفتند اما فشارهای نظامی که بر زندگی امامکاظم(ع) وارد میشد قابل مقایسه با زندگی سایر مردم و دوستداران آن حضرت نیست.
سیره عبادی و اخلاقی امام(ع)
یکی از القاب امام کاظم (علیه السلام) به خاطر عبادت فراوان، «عبد صالح» بودهاست. بر اساس گزارشهای تاریخی، ایشان به اندازهای اهل عبادت بودند که در دورههای مختلف زندانهای بنیعباس، زندانبانان را تحت تأثیر قرار میدادند.(10) شیخ مفید مینویسد که آن حضرت به قدری از ترس خدا میگریسته که محاسنش کاملا خیس میشدند و دعاهایی نظیر «عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عَبْدِكَ فَلْيَحْسُنِ الْعَفْوُ مِنْ عِنْدِكَ» و «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الرَّاحَةَ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ الْعَفْوَ عِنْدَ الْحِسَابِ» را در سجده میخواندند و تکرار میکردند.(11) ایشان حتی هنگامی که در زندان هارون الرشید افتادند، خدا را برای اینکه فرصتی برای عبادت یافتند، شکر میکردند.(ا2)
اوضاع سیاسی زمانه امام کاظم(ع) و شیوه مبارزه ایشان با حکومت مستقر
دورانی که امام کاظم(علیه السلام) در آن زندگی میکرد، مصادف با نخستین مرحله استبداد و ستمگری حکام عباسی بود. عصر امام کاظم(ع) دوران بسیار سختی برای شیعیان بود و در این دوران حرکتهای اعتراضآمیز متعددی از ناحیه شیعیان و علویان نسبت به خلفای عباسی صورت گرفت که از مهمترین آنها قیام حسین بن علی، «شهید فخ» در زمان حکومت هادی عباسی و نیز جنبش «یحیی» و «ادریس» فرزندان «عبدا...» بود که در زمان هارون رخ داد. در واقع مهمترین رقیب عباسیان، علویان بودند و طبیعی بود که حکومت، آنان را سخت تحت نظارت بگیرد.
کتب تاریخ و حدیث، برخوردهای متعدد خلفای عباسی با موسیبنجعفر(علیهم السلام) را نقل کردهاند که عمدهترین آنها برخوردهای هارون است. در عین حال باید توجه داشت که امامان شیعه همگی بر لزوم رعایت تقیه پافشاری کرده و میکوشیدند تا تشکل شیعه و رهبری آنها را به طور پنهانی اداره نمایند. طبعاً این وضعیت سبب میشد تا تاریخ نتواند از حرکات سیاسی آنها ارزیابی دقیقی به عمل آورد.
با این حال، شاهد این تلاشهای بسیار، همان استوار ماندن شیعه است که نمیتوانست بدون چنین تلاش هایی پابرجا بماند. رهبری این حرکت و ظرافتی که در هدایت آن به کار بردهشد، عامل مهم استواری شیعه در تاریخ است.
سرانجام حضرت امام موسي كاظم(ع) پس از 55سال زندگي و 35 سال امامت در حاليكه سالهاي زيادي از دوران امامت را در زندان هارونالرشيد عباسي گذراندهبود به دستور خليفه و توسط زندانبان سنگدلی به نام سِندي بن شاهِك مسموم شده و به شهادت رسيد. شهادت آن امام بزرگوار در زندان بغداد صورت گرفت و بدن مطهرش را در نزديكي بغداد و در محلي كه امروزه به كاظمين مشهور است به خاك سپردند.
منبع:
معاونت پژوهش پایگاه اینترنتی آیت ا... العظمی مکارم شیرازی
