اما نقش قانون هوای پاک و اینکه چند سالی از اجرا نشدن آن میگذرد به کجا رسیده است. آنطور که شواهد نشان میدهد همچنان جزو پروندههایی است که روی میز مانده و خاک میخورد؛ در حالی که در سال ۱۳۹۶، قانون هوای پاک به تصویب رسید و دستگاههای مختلف از جمله وزارت کشور، وزارت نفت، وزارت نیرو، نیروی انتظامی، شهرداریها و صداوسیما را مکلف به مقابله با آلودگی هوا کرده است.
اگرچه نزدیک به یک دهه است که از تصویب قانون هوای پاک میگذرد، این قانون هنوز منجر به کاهش قابل توجه آلودگی هوا نشده است.
بر اساس این قانون، ۱۷۶ تکلیف برای دستگاههای مختلف تعیین شده است. اما با گذشت ۷ سال از تصویب این قانون، همچنان اجرای کامل آن به تعویق افتاده و اقدام جدی از سوی مسئولان برای کاهش آلودگی هوا مشاهده نمیشود.
در آذرماه سال ۱۴۰۲، رئیسجمهور در جلسه شورای عالی محیط زیست بر ضرورت بررسی میزان قابلیت اجرای این قانون و مشخص شدن سهم هر دستگاه در آلایندگی تأکید کرده بود. با این حال، شواهد موجود نشان میدهد که این معضل همچنان به قوت خود باقی است و هیچ راهکار اساسی برای حل آن ارائه نشده است.
روز ۲۹ دیماه با عنوان روز «ملی هوای پاک» نامگذاری شده است. در ایران سابقه قانونگذاری در حوزه آلودگی هوا به سال ۱۳۵۴ میرسد.
آنطور که شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در این باره اظهار کرده است که منظور اجرای قانون هوای پاک اقداماتی در چارچوب این قانون انجام شده است، به عنوان مثال آئیننامههای اجرایی پیگیری و جلسات متعددی برگزار شده است؛ اما در پاسخ به این پرسش آیا همه تکالیف، با وجود گذشت 7یا 8سال از ابلاغ قانون، به طور کامل محقق شده است؟ باید گفت خیر. به طور طبیعی بسیاری از تکالیف انجام نشده است.
سازمان حفاظت محیط زیست مسئولیت نظارت بر حسن اجرای قانون هوای پاک را برعهده دارد. این قانون با ۳۴ ماده و ۳۹ تبصره؛ تکالیف دستگاههای مختلف را زمینه کاهش آلودگی هوا به طور مجزا مشخص کرده است علاوه بر سازمان حفاظت محیط زیست که نقش حساس نظارت و بازرسی را برعهده دارد برای وزارتخانههای صنعت، نفت، کشور، نیرو، بهداشت، راه و شهرسازی و جهاد کشاورزی نیز وظایفی تعیین شده است.
این قانون ۳۴ مادهای برای سازمانها و وزارتخانههای مختلف همچون وزارت کشور، وزارت نیرو، وزات نفت، وزارت راه و شهرسازی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت ارتباطات و فناوری، وزارت بهداشت، وزارت آموزش و پرورش، معاونت علمی و فناوری رئیسجمهوری، سازمان حفاظت از محیط زیست، امور اقتصاد و دارایی، سازمان ملی استاندارد و سازمان صداوسیما وظایفی تعیین کرده است؛ وظایفی که به میزان اجرای آنها میتوان انتظار کاهش آلودگی هوا و افزایش تعداد روزهایی با هوای قابل قبول و پاک را داشت.
گزارش سازمان حفاظت محیط زیست از مقایسه کیفیت هوای استان همدان نشان میدهد که از ابتدای سال جاری تاکنون شهر همدان 5روز ناسالم برای گروه حساس و 8روز ناسالم برای همه گروهها اعلام شده است.
آلودگی هوا به عنوان یک معضل مزمن، نه تنها در فصلهای خاص، بلکه در طول سال، زندگی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار میدهد. هر ساله با تغییر فصل، به ویژه در فصول پاییز و زمستان، این معضل تشدید میشود. هرچند مسئولان مربوطه وعدههایی برای مقابله با این بحران دادهاند، اما با وجود راهکارهای متعدد، هنوز بخش زیادی از این وعدهها به مرحله اجرا نرسیده و در نتیجه، هزاران نفر در شهرهای بزرگ به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند.
یکی از مهمترین مواد قانون هوای پاک، سبب شده که در شرایط آلوده شدن هوا به صورت اضطراری ممنوعیت و محدودیتهایی اتخاذ شود. بر این اساس سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری وزارت کشور و با تصویب هیأت وزیران در مواقع اضطرار باید ممنوعیتها یا محدودیتهای موقت زمانی و مکانی و نوعی را برای پیشگیری از اثرات زیانبار و مقابله با منابع آلودهکننده هوا برقرار کند و بلافاصله جزئیات آن را به عموم اطلاع رسانی کند. به عنوان مثال اجرای طرح زوج و فرد خودروها از در منازل، تعطیلی مراکز آموزشی در مقاطع مختلف و دورکاری یا تعطیلی ادارات از جمله تصمیماتی است که به سبب همین قانون، در شرایط آلودگی هوا اعلام میشود.
از طرفی هم وسایل نقلیه به عنوان مهمترین عامل آلودگی هوا شناخته شدهاند، قانون هوای پاک این موضوع را در ماده ۴ مورد توجه قرار داده است، از همین رو همدان جزو استانهایی است که هرساله با تغییر فصل با چالش آلودگی هوا مواجه است که یکی از عوامل اصلی تشدید این مشکل کیفیت پایین سوخت و آتشسوزیهای مکرر در باغات و مزارع اطراف شهر است.
به گفته معاون محیط زیست اداره کل حفاظت محیط زیست همدان، آتشسوزیها سبب انتشار ذرات معلق و دوده در هوا شده و وضعیت را وخیمتر میکند.
عادل عربی، از مسئولان جهاد کشاورزی خواستهاند تا با ترویج فرهنگ پیشگیری از آتشسوزی، به کاهش این معضل کمک کنند.
وی همچنین بر لزوم نظارت دقیقتر بر معاینه فنی خودروها و تشویق مردم به استفاده از وسایل نقلیه عمومی به عنوان راهکارهای مؤثر برای کاهش آلودگی هوا تأکید کرده است.
این شرایط درحالی است که از ابتدای سالجاری نزدیک به 60هزار دستگاه ناوگان حملونقل عمومی به 5 مرکز معاینه فنی استان مراجعه کردند که از این میزان تقریبا نزدیک به 44هزار پس از بررسیهای فنی موفق به دریافت گواهی معاینه فنی شدهاند.
