پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

خانواده‌ها در دامان فناوری اطلاعات

برای داشتن زندگی سالم و استفاده مؤثر از فضای اینترنت، چه باید کرد؟

مؤثرترین رکن توسعة خانواده در شهر الکترونیک، آموزش است. فناوری اطلاعات شرایطی به وجود می‌آورد که امکان آموزش هر چیز به هر کسي، در هر جا و هر زمان فراهم شود. با توسعة آموزش الکترونیکی و آموزش مجازی فرصت‌های جدیدی برای خانواده به وجود می‌آید تا ضمن حفظ فرهنگ بومی از تجربیات مفید سایران هم بتواند به خوبی استفاده کند. این نوع سیستم آموزشی مزایای زیادی دارد که برخی از آنها عبارت‌اند از :
■ آموزش هر کسي در هر جا و هر زمان، فارغ از هرگونه محدودیت نژادی، سن و امثال آن.
■ کاهش هزینه‌های فیزیکی ساختمان در ارتباط با آموزش
■ دسترسی آنی به منابع و اطلاعات در هر زمان
■ امکان کار جمعی و بحث‌های دو طرفه
■ دسترسی به تجربیات دیگران در آموزش
■ به‌روزشدن تمامی متون آموزشی، درسی و سادگی روند آن
■ امکان ارزیابی و اندازه‌گیری آموزش خلاق
■ امکان ذخیره‌سازی تجربیات
درحال‌حاضر اینترنت در ایران نقشی بسیار مهم از لحاظ امنیت فرهنگی ایفا می‌کند. از نظر علمی، افزایش توانایی دسترسی دانشجویان، استادان و محققان ایرانی به منابع الکترونیک و تماس‌های علمی با دانشمندان دیگر کشورها کاملاً مرهون اینترنت دانشگاهی است. از نظر افزایش کسب آگاهی‌های سیاسی و اجتماعی و دریافت آرای مختلف و امکان گفت‌وگو و ابراز خود برای همگان، نمی‌توان نقش اینترنت را انکار کرد. امروزه سایت‌های مختلف ایرانی با تشکیل گروه‌های مباحثاتی بسیار جدی در مورد مسائل جهانی و ملی عرصة وسیعی برای آگاهی‌جویی و اعلام‌نظرهای تخصصی و عمومی فراهم کرده‌اند. پی‌گیری نظرسنجی‌های اینترنتی درمورد انتخابات و بسیاری موارد دیگر، نشان می‌دهد که اینترنت برای ایرانیان امکانات کاملاً مساعدی برای ابراز آزادنة عقاید و مشارکت سیاسی و فرهنگی فراهم آورده است؛ حتی برخی احزاب و داوطلبان نمایندگی، برای تبلیغات انتخاباتی خود از اینترنت استفاده کردند. به این ترتیب می‌توان نقشی مهم برای اینترنت در گسترش آزادی‌ها و مشارکت سیاسی و دموکراسی فرهنگی قائل شد.
و اما انواع آسیب‌های فناوری اطلاعات در خانواده
الف) آسیب‌اخلاقی: حدود 5/1 درصد از مجموع اطلاعات موجود در سایت‌های اینترنتی، غیراخلاقی، بیش از 90 درصد از آنها تجاری و مابقی آن با سایر امور علمی، فرهنگی، ورزشی و سایر موضوعات مرتبط است. این در حالی است که 11 درصد افراد روی زمین با رفتارهای جنسی ناسالم مواجه‌اند که اصولاً ربطی به اینترنت ندارد. بنابراین آسیب‌های ناشی از اینترنت، در مقابسه با شرایط عادی فساد اخلاقی در جامعة چندین برابر کمتراست. اما آنچه می‌تواند در اینترنت خطرناک‌تر تلقی شود، ارتباطی است که از طریق اتاق‌های گفت‌وگو بین افراد مختلف برقرار می‌شود و در برخی موارد صدمات زیادی به وجود می‌آورد. این اتاق‌های گفت‌وگو که معمولاً با نام‌های جعلی و مجهول امکان ارتباط در آن وجود دارد، می‌تواند زمینه‌های لازم را برای ایجاد برخی مفاسد اجتماعی به وجود آورد و تقریباً راهی هم برای جلوگیری از آن وجود ندارد.
ب) آسیب‌های پزشکی: 1ـ بازی‌های کامپیوتری به سبب داشتن صفحات گرافیکی، تنوع رنگ و سرعت زیاد تعویض صفحات، تأثیرات منفی بر روی مغز و اعصاب کودکان و حتی بزرگترها می‌گذارد و از این راه برخی اختلالات را موجب می‌شوند. 2ـ استفادة زیاد از کامپیوتر آثار منفی بر بینایی افراد به جای می‌گذارد و موجب سوزش چشم‌ها می‌شود. 3ـ تأثیرات منفی کامپیوتر بر بدن افراد عبارت‌اند از: دردهای شدید کمر، دست، گردن و سر که به صورت آرتروز ظاهر می‌شود و گاهی موجب ایجاد کیست مفصلی در مچ دست می‌شود. افتادن سرشانه‌ها و خارج شدن ستون فقرات از حالت طبیعی مشکلات دیگر مرتبط با آسیب‌های پزشکی کامپیوتر است. که به دلیل نشستن به مدت طولانی در پشت کامپیوتر و تایپ و کار زیاد با آن به‌وجود می‌آید.
ج) آسیب فرهنگی‌ـاجتماعی: از بُعد فرهنگی و اجتماعی موارد زیر را می‌توان به عنوان اساسی‌ترین و مهم‌ترین پیامدهای ناشی از توسعة فناوری اطلاعات قلمداد کرد: 1ـ منزوی کردن بسیاری از کودکان، کودکانی که از بدو زندگی و در دوران کودکی به دلیل کمبود فضاهای تفریحی و آموزشی در منزل با بازی‌های کامپیوتری مشغول می‌شوند به مرور نوعی انزواطلبی را پیش می‌گیرند که در نهایت موجب منزوی شدن آنان از اجتماع می‌شود. حال آن که کودکان در دوران رشد می‌بایست با همنوعان و کودکان همسن خود بازی‌های دسته‌جمعی انجام دهند. تا ارتباطات اجتماعی را فرا گیرند. منزوی شدن کودک و بازی با افرادی که در دنیای واقعی وجود خارجی ندارد، در آینده ممکن است آثار بسیار منفی و نامطلوب در رفتارهای اجتماعی کودک ایجاد کند. 2ـ قهرمانانی که در بازی‌های رایانه‌ای ظاهر می‌شوند با تصاویر و صحنه‌های خشونت آمیز همراه‌اند که تأثیرات منفی فرهنگی،اجتماعی را به دنبال دارد. 3- در سیاست‌گذاری فرهنگی باید چگونگی کاربرد فناوری توسط مؤسسات فرهنگی و تأثیر آن را بر مخاطبان در نظر گرفت. معلوم نیست که هرگونه استفاده از تکنولوژی جدید لزوماً به افزایش تأثیرپذیری مخاطبان منجر شود.
4- نظام نظارت فرهنگی بر محتوای داده‌های مبادله‌شده و ثبت‌ملی، نقشی اساسی در پیش‌گیری از گسترش فساد، تهدیدات امنیتی، رسوخ جاسوسی و خراب‌کاری الکترونیک و عملیات روانی دارد. به‌نظر می‌رسد تهدید اصلی و بالفعل کشور در مورد اینترنت، نبود گفتمان امنیتی در مورد این پدیده است. اینترنت که به طور بالقوه می‌تواند هم تهدید و هم فرصتی طلایی برای امنیت فرهنگی و سیاسی باشد، به عرصه‌ای فراخ برای رقابت گروه‌های فشار سیاسی و اقتصادی تبدیل شده است.
توصیه‌هایی به خانواده‌ها
۱ـ والدین برای این که بتوانند درباره محاسن و عیوب رسانه‌ها، راهنمای خوب و مؤثری برای فرزندانشان باشند، باید در این زمینه، مطالعه و مشاوره کرده، اطلاعات و مهارت‌های خود را به روز کنند، تا توصیه‌های آنان برای فرزندان قابل قبول و پذیرش و دارای دقت و اعتبار باشد.
۲ـ اینترنت، خود به خود چیز بدی نیست. آیا شما حاضران فرزندتان را که هنوز شنا کردن بلد نیستند را در استخر عمیق یا دریا رها کنید؟ پس پیش از آموزش و کنترل، آنها را در این فضا رها نکنید.
۳ـ ورود رسانه‌ها به خانه، یعنی ورود غریبه‌ها به خانه! هرگز برنامه‌ها و فیلم‌هایی که متناسب با فرهنگ، سن و درک فرزندتان و ارزش‌های اخلاقی نیست، چه از طریق شبکه‌های تلویزیونی ایران و چه شبکه‌های ماهواره‌ای را با فرزندتان تماشا نکنید.
۴ـ برای تماشای تلویزیون و بازی با رایانه در منزل، ضوابطی که قابلیت اجرا باشد، با نظر فرزندتان در نظر بگیرید و خود به آن عمل کنید. محدودیت‌هایی را متناسب با سن و دوره تحصیلی فرزندتان اعمال کنید.
۵ـ برای اینکه استفاده از رسانه‌ها به عنوان یک عادت مضر در نیاید، محیط زندگی خود و فرزندتان را متنوع کنید؛ مثلاً از طریق کتابخوانی، قصه‌گویی، نقاشی، کارهای دستی و امور هنری، رفتن به موزه‌ها، کتابخانه‌ها پارک‌ها و مساجد، تفریح، ورزش(شنا، راهپیمایی، کوهنوردی و ...)
۶ـ در خرید بازی‌های رایانه‌ای دقت کنید تا بهترین بازی‌های موجود در بازار را، که برای رشد ذهنی، خلاقیت، تجسم فضایی و سایر مهارت‌های فرزندتان مفید است، با مشورت افراد مطلع، انتخاب کنید. از خرید بازی‌های خشن و مبتذل نیز جداً بپرهیزید.
۸ـ استفاده کنترل‌نشده از رسانه‌ها در منزل توسط خانواده‌های ایرانی (5/4 ساعت در روز) موجب کاهش ارتباط بین فردی و چهره‌به‌چهره اعضا با هم شده، این امر فضای انفرادی را به جای فضای جمعی و اجتماعی خانواده حاکم می‌کند و کم‌کم افراد خانواده ترجیح می‌دهند به‌طور جداگانه (فردی) در اتاق خود تلویزیون و رایانه مستقل داشته باشند و این یعنی حذف تعامل و تعلیم و تربیت خانوادگی. در هنگام صرف غذا در کنار هم باشید.
۱۱ـ سعی کنید مهارت‌های اساسی زندگی در عصر انفجار اطلاعات همچون انتخاب‌گری، خلاقیت، انتقادگری، و مدیریت زمان و ... را به فرزندان خود بیاموزید تا بدون آگاهی و هدف، در امواج اطلاعات و تصاویر، ماهواره و اینترنت، غوطه‌ور غرق نشوند.
* گردآوری:نادیا گوران

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس