همدان رتبه 21 طلاق را در کشور دارد
طلاقهای صوری یا همان طلاقهای مصلحتی، پدیدهای اجتماعی و پیچیده است که در سالهای اخیر در بسیاری از استانهای کشور از جمله همدان با رشد چشمگیری همراه بوده است. این نوع طلاق که معمولا با توافق زوجین و با نیت دور زدن قانون و کسب منافع اقتصادی و اجتماعی انجام میشود، از نظر حقوقی ثبت شده اما در واقعیت، زوجین همچنان به صورت غیررسمی زیر یک سقف زندگی میکنند.
در چنین مواردی، زن و مرد با هدف بهرهبرداری از مزایایی مانند دریافت مستمری از صندوقهای بازنشستگی (از جمله سازمان تأمین اجتماعی)، یا معافیت فرزند ذکور از خدمت سربازی، اقدام به جدایی رسمی میکنند، بیآنکه زندگی مشترک را رها کرده باشند. اگرچه در ابتدا تصور میشود این اقدام به سود هر دو طرف است، اما در بلندمدت تبعات سنگینی برای زن، خانواده و در نهایت کل جامعه بهدنبال دارد.
آمار نگرانکننده در همدان
طبق آمار رسمی سال ۱۴۰۳، استان همدان در نرخ طلاق، رتبه ۲۱ کشور را به خود اختصاص داده است. اما نکته نگرانکنندهتر، جایگاه پایین این استان در زمینه دوام زندگی مشترک است؛ بهطوریکه همدان با میانگین 6/10 سال دوام زندگی زناشویی، در رتبه ۲۲ کشوری قرار دارد. این در حالی است که استانهایی مانند گیلان با میانگین بالاتر از ۱۳ سال، وضعیت پایدارتری دارند.
اگرچه آمار مشخصی از طلاقهای صوری در همدان اعلام نشده است، اما بررسی کارشناسان نشان میدهد که مواردی از این دست نیز در این استان در حال افزایش است؛ بهویژه در خانوادههایی با وضعیت اقتصادی شکننده که مستمری بازماندگان یا مزایای تأمین اجتماعی میتواند نقشی حیاتی در معاش آنها ایفا کند.
مدیرکل مستمریهای سازمان تأمین اجتماعی، از بررسی ۱۳۰۰ پرونده طلاق صوری در کشور خبر داد و اعلام کرد که در ۹۰۰ مورد دستور قطع مستمری صادر شده است. این پروندهها به طور عمده مربوط به دخترانی هستند که پس از طلاق رسمی، همچنان با همسر سابق خود زندگی میکنند و هدف اصلی آنها بهرهمندی از حقوق بازماندگی است.
بنفشه محمودیان در گفتوگو با ایسنا تأکید کرد: در مواردی که طلاق به قصد فریب سازمان تأمین اجتماعی و کسب منافع غیرقانونی انجام شده باشد، سازمان با استناد به قوانین، اقدام به قطع پرداختیها خواهد کرد. در این مسیر، حتی دفتر مقام معظم رهبری و دفتر آیتا... مکارم شیرازی نیز سوءاستفاده از مقررات را غیرجایز و موجب ضمان دانستهاند.
تبعات اجتماعی طلاقهای مصلحتی در همدان
کارشناسان اجتماعی در همدان هشدار میدهند که عادیسازی پدیده طلاق صوری، میتواند آسیبهای جدیتری از خود طلاق واقعی بهدنبال داشته باشد. از جمله این آسیبها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بیاعتمادی به نهاد خانواده و کاهش انگیزه برای ازدواج
- افزایش مشارکتهای غیررسمی و خارج از چهارچوب حقوقی در زندگی خانوادگی
- کاهش نرخ مشارکت زنان در بازار کار
- افزایش فشار بر صندوقهای بازنشستگی و بیمه، بهویژه در استانهایی مانند همدان با نرخ بالای سالمندی
به نظر میرسد برای کنترل این پدیده، نیاز به نظارت میدانی و تحقیقات بومی در استان همدان وجود دارد. پیشنهاد میشود دانشگاهها و مراکز پژوهشی استان با همکاری اداره کل تأمین اجتماعی، وارد فاز تحقیقاتی شده و با شناسایی انگیزهها و الگوهای طلاق صوری، برای تدوین سیاستهای پیشگیرانه گام بردارند.
